Henry Dundas, 1. wicehrabia Melville

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henry Dundas
1stViscountMelville2.jpg
Data i miejsce urodzenia 28 kwietnia 1742
Dalkeith
Data i miejsce śmierci 28 maja 1811
Edynburg
Minister spraw wewnętrznych Wielkiej Brytanii
Przynależność polityczna Torysi
Okres urzędowania od 8 czerwca 1791
do 11 lipca 1794
Poprzednik lord Grenville
Następca książę Portland

Henry Dundas, 1. wicehrabia Melville (ur. 28 kwietnia 1742 w Dalkeith, zm. 28 maja 1811 w Edynburgu) - brytyjski prawnik i polityk szkockiego pochodzenia, najbardziej wpływowy szkocki polityk drugiej połowy XVIII w.[1]. Ostatni brytyjski polityk sądzony w trybie impeachment.

Wywodził się ze słynnej rodziny prawniczej związanej politycznie ze stronnictwem wigów[2]. Był czwartym synem Roberta Dundasa, lorda Arniston. Wykształcenie odebrał w Royal High School w Edynburgu oraz na tamtejszym uniwersytecie. W 1763 r. został członkiem Stowarzyszenia Adwokatów. W 1766 r. został Radcą Generalnym Szkocji.

Po uzyskaniu w 1775 r. stanowiska Lorda Adwokata (najwyższe stanowisko w szkockim wymiarze sprawiedliwości), poświęcił się karierze politycznej. Jeszcze w 1774 r. został wybrany do brytyjskiej Izby Gmin z okręgu Midlothian. Od tego czasu mieszkał przede wszystkim w Londynie[3]. Mimo to zyskał sobie uznanie Szkotów, m.in. tym, że nie krępował się mówić po szkocku, nawet podczas obrad parlamentu[2]. W 1782 r. zmienił okręg wyborczy na Newtown, ale szybko powrócił do Midlothian. Od 1790 r. reprezentował okręg wyborczy Edinburgh.

Urząd Lorda Adwokata sprawował do 1783 r. W latach 1782-1783 i 1784-1800 był skarbnikiem floty. W 1791 r. otrzymał stanowisko ministra spraw zagranicznych, a w 1794 r. został pierwszym ministrem wojny. W latach 1793-1801 był także przewodniczącym Rady Kontroli. Był politykiem pragmatycznym[2]. Na ogół współpracował z wigami, ale z biegiem czasu zbliżył się do stronnictwa torysów. Uważany był za prawą rękę premiera Williama Pitta Młodszego[2] i wraz z nim opuścił gabinet w 1801 r.

Dundas był w tym okresie najbardziej wpływową osobą w Szkocji i faktycznym "zarządcą" kraju[4]. Był bardzo popularny wśród Szkotów, zainicjował wiele ważnych dla tego kraju ustaw. Dzięki jego staraniom w latach 80. parlament zniósł kary nałożone na szkockiego Wyżyny po powstaniu '45 roku[3]. Równocześnie Dundas odpowiadał za procesy przeciwko jakobinom po wybuchu rewolucji francuskiej[2]. W 1799 r. sprzeciwił się także zniesienia przeszkód prawnych dla działalności Kościoła Katolickiego[2]. Dundas osobiście przeglądał listy kandydatów do parlamentu w szkockich okręgach wyborczych i zabiegał, aby wygrywali jego stronnicy[5]. Politykę tą nazwano despotyzmem Dundasa, a on sam otrzymał przydomek Henryka IX[2]. Stronników zjednywał sobie, m.in. poprzez rozdawanie stanowisk (np. obsadził Szkotami stanowiska w administracji indyjskiej, kiedy stał na czele Rady Kontroli)[2].

Od 1800 r. był Lordem Strażnikiem Tajnej Pieczęci Szkocji. W 1802 r. otrzymał tytuły wicehrabiego Melville i barona Dunira, i zasiadł w Izbie Lordów. Kiedy Pitt powrócił do władzy w 1804 r. powierzył Melville'owi stanowisko pierwszego lorda Admiralicji.

Tymczasem przeciwko Melville'owi wysunięto zarzuty defraudacji publicznych pieniędzy, kiedy ten zarządzał finansami Admiralicji[6]. Powołana w 1802 r. komisja śledcza zakończyła swoje prace w 1805 r. Rezultatem jej działalności było oskarżenie Melville'a w trybie impeachmentu. Wniosek deputowanego Samuela Whitbreada został przyjęty przez Izbę Gmin większością jednego głosu[7]. Rozpoczął się proces przed Izbą Lordów, ale w 1806 r. Melville został oczyszczony z zarzutów. Jego kariera polityczna dobiegła jednak końca[2].

W 1809 r. zaoferowano mu tytuł hrabiowski, ale Melville odmówił. Zmarł w 1811 r. Tytuł parowski odziedziczył jego syn, Robert.

Przypisy

  1. Stefan Zabieglik, Historia Szkocji, wyd. II, wydawnictwo DJ, Gdańsk, 2000, ISBN 83-87227-07-2, str. 242
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 ibidem
  3. 3,0 3,1 ibidem, str. 243
  4. ibidem, str. 244
  5. ibidem, str. 284
  6. Australian Dictionary of Biography
  7. S. Zabieglik, Historia Szkocji, str. 245

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
nowa kreacja
Wicehrabia Melville
1802-1811
Następca
Robert Dundas, 2. wicehrabia Melville