Henryków Lubański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Henryków Lubański
Henryków Lubański
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat lubański
Gmina Lubań
Liczba ludności (2006) 850
Strefa numeracyjna (+48) 75
Tablice rejestracyjne DLB
SIMC 0190302
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Henryków Lubański
Henryków Lubański
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Henryków Lubański
Henryków Lubański
Ziemia 51°10′02″N 15°16′28″E/51,167222 15,274444

Henryków Lubański (niem. Katholisch Hennersdorf, 1937-39 Hennersdorf, 1939-45 Ziethen-Hennersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim, w gminie Lubań.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Henryków Lubański położony jest na Wysoczyźnie Siekierczyńskiej.

Miejscowość leży ok. 4 km na północ od Lubania.

Wieś znajduje się ok. 20 km na wschód od granicy polsko-niemieckiej.

Charakter osady[edytuj | edytuj kod]

Henryków Lubański to duża wieś, ciągnąca się na długości ok. 11 km, licząca kilkaset domów, zamieszkana przez ok. 850 mieszkańców. W osadzie znajdują się m.in. sklepy, siedziba Ochotniczej Straży Pożarnej, kościół pw. św. Mikołaja oraz cmentarz.

Oś osady stanowi ulica, krzyżująca się z drogą wojewódzką nr 296.

Przez wieś płynie niewielka rzeka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała prawdopodobnie na przełomie XII i XIII wieku i stanowiła własność klasztoru magdalenek z pobliskiego Lubania. Zależność ta spowodowała, iż mieszkańcy wsi w większości pozostali wierni katolicyzmowi także wtedy, gdy mieszkańcy innych okolicznych miejscowości przyjęli luteranizm (stąd aż do 1937 r. osada nosiła nazwę Katholisch Hennersdorf - niem., "Henryków Katolicki" )

W 1432 r. wieś została zniszczona przez pożar.

W XVI i XVII wieku osada słynęła z produkcji wysokiej jakości przędzy, z której wyrabiano adamaszek.

10 stycznia 1649 r. w pobliżu Henrykowa została rozegrana bitwa między wojskami cesarza Ferdynanda III Habsburga a oddziałami szwedzkimi.

Inna, znacznie większa i ważniejsza bitwa miała miejsce w trakcie II wojny śląskiej23 listopada 1745 r., w trakcie której oddziały pruskie, dowodzone przez generała Hansa Joachima von Ziethena zaskoczyły i rozbiły stacjonujących w osadzie żołnierzy saskich. Po bitwie zwycięskie wojska pruskie splądrowały opanowaną wieś.

Także w czasie II wojny światowej doszło do walk w pobliżu wsi, między Wehrmachtem a Armią Czerwoną. Miały one miejsce w dniach od 20 lutego do 4 marca 1945 r.

Po II wojnie wieś została włączona do Polski.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa jeleniogórskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[1]:

  • kościół par. pw. św. Mikołaja, zabytkowy, zbudowany został prawdopodobnie w XVII lub na początku XVIII w. Zastąpił on świątynię z 1220 r. Obecny wygląd kościoła dość znacznie odbiega od wyglądu pierwotnego, co związane jest z wielokrotnymi przebudowami (największe w latach 1754 i 1904) i naprawami (ostatnie po zniszczeniach wojennych w latach 1947-1950. Przy kościele znajdują się zabytkowe krużganki i kilka kapliczek
  • plebania, zabytkowa z k. XVII, 1776 r.
  • dom mieszkalny nr 213, z pocz. XIX-XX w.

inne zabytki:

Droga świętego Jakuba[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega Dolnośląska Droga św. Jakuba, odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Henrykowski cis[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Cis Henrykowski.
Cis w Henrykowie Lubańskim

Na terenie Henrykowa Lubańskiego rośnie najstarsze drzewo w Polsce – cis, który liczy sobie blisko 1277 lat[2]. Drzewo to jest starsze od Państwa Polskiego i zostało objęte ochroną w postaci pomnika przyrody.

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 10.9.2012]. s. 101.
  2. Towarzystwo Najstarszych Drzew w Polsce. [dostęp 06-12-2011].