Henryk Gotszalkowic

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Henryk Gotszalkowic – książę obodrycki panujący w latach 1105-1127, syn Gotszalka.

Przejęcie władzy[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci ojca wygnany przez księcia Kruta do Danii, w 1093 roku dzięki pomocy Duńczyków wrócił do kraju i kilka lat później, z poparciem części możnowładców, wymusił na księciu wydzielenie sobie, jako lennikowi, dzielnicy. W 1105 r. pod pozorem organizacji krucjaty do Ziemi Świętej zebrał armię i w trakcie uroczystości pożegnalnej, w porozumieniu z żoną Kruta — Sławieną, podstępnie zabił podstarzałego księcia i przejął władzę. Swoje panowanie rozpoczął chrześcijańskiego ślubu ze Sławieną. Jeszcze przed zamachem, w zamian za pomoc w przejęciu władzy, uzgodnił z księciem saskim Magnusem uznanie przez państwo Obodrytów zwierzchnictwa księcia saskiego, zapłacenie olbrzymiego trybutu i zawarcie pokoju z Nordalbingami. Sposób przejęcia władzy oraz prosaska polityka nowego władcy niemal natychmiast wywołała bunt plemion we wschodniej i południowej części księstwa. Został on szybko stłumiony dzięki pomocy wojsk Magnusa w zwycięskiej bitwie pod Śmiłowem[1] oraz pobiciu plemienia Ranów oblegającego Lubekę.

Rządy[edytuj | edytuj kod]

Za swą stolicę Hernryk Gotszalkowic obrał Lubekę, położoną na styku terytoriów plemiennych Obodrytów, Wagrów i Połabian, co było wymownym gestem politycznym symbolizującym dążenie władcy do unifikacji politycznej Połabia, zwłaszcza iż według Helmolda wszystkie zachodniosłowiańskie plemiona opłacały mu wówczas trybut. Wschodnia granica państwa Henryka opierała się o Odrę, zaś na południu sięgało ono Sprewy. Około 1112 roku podbił zamieszkujących nad środkową Łabą Brzeżan i Stodoran. Zhołdował także Ranów, tworząc w ten sposób największy w dziejach organizm polityczny na Połabiu. Wówczas jego panowanie rozciągało się nad takimi plemionami słowiańskimi jak: Wagrami, Połabianami, Obodrzycami, Warnami, Czrezpienianami i Chyżanami. Ponadto zależni byli Ranowie, Brzeżanie, Stodoranie i Glinianie.

Mimo że sam Henryk był chrześcijaninem, nie próbował narzucić poddanym nowej religii i kulty pogańskie (szczególnie konkurujące ze sobą kulty Swarożyca z Radogoszczy i Świętowita z Rany) umacniały swój wpływ na Obodrytów. Dopiero pod koniec jego panowania przybyła misja pod kierownictwem biskupa Wicelina.

Jednocześnie rządy Henryka przyniosły bardzo duże zubożenie i wyludnienie kraju Obodrytów oraz degradację jego elit. Przez cały okres panowania zewnętrzny wróg nie wszedł w granicę księstwa, ponieważ Henryk każdemu potencjalnemu wrogowi sowicie się opłacał. Zależało mu tylko na utrzymaniu władzy i zdobyciu jak największej ilości pieniędzy. W tym celu, oprócz zbierania podatków, nie wahał się organizować napadów (choć różnica pomiędzy tymi czynnościami była bardzo płynna) i porywać ludność by sprzedać ich jako niewolników. Niepokornych możnowładców wysyłał jako kontyngenty "sojuszniczych wojsk" do sąsiadów. Henryk nigdy nie wyjechał poza granice swojego księstwa, nigdy też nie uczestniczył w żadnym wiecu ani spotkaniu z możnowładcami.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

22 marca 1127 roku Henryk został w nieznanych okolicznościach zamordowany skrytobójczo podczas wizyty w Lüneburgu, co przekreśliło plany zjednoczenia Połabia. Po śmierci Henryka Gotszalkowica państwo obodryckie pogrążyło się w wojnie domowej pomiędzy jego synami, Kanutem i Świętopełkiem. Obaj książęta zginęli w czasie bratobójczych walk, a zamęt polityczny wykorzystał duński książę Kanut Lavard, w 1129 roku zajmując ziemie Obodrytów.

Przypisy

  1. Mały słownik kultury dawnych Słowian. Lech Leciejewicz (red.). Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988, s. 137. ISBN 83-214-0499-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Strzelczyk: Zapomniane narody Europy. Wrocław: Ossolineum, 2009. ISBN 978-83-04-04769-3.
  • Andrzej Michałek: Słowianie Zachodni. Jak kształtowały się państwa narodowe?. Warszawa: Bellona, 2013. ISBN 978-83-11-12911-5.