Henryk I (książę Brabancji)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Henryk I
Jindra1.jpg
Henryk I, przedstawienie z ok. 1600 r.
książę Brabancji
Okres panowania od 1190
do 5 września 1235
Dane biograficzne
Dynastia dynastia z Louvain
Urodziny 1165
Śmierć 5 września 1235
Kolonia
Ojciec Gotfryd VIII z Louvain
Matka Małgorzata z Limburga
Żona 1. Matylda,
2. Maria
Dzieci z Matyldą:
Adelajda,
Maria,
Matylda,
Henryk II,
Gotfryd,
Małgorzata;
z Marią:
Elżbieta,
Maria
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Henryk I (ur. w 1165, zm. 5 września 1235 w Kolonii) - książę Brabancji od 1190 r. z dynastii z Louvain.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Był synem księcia Dolnej Lotaryngii (i margrabiego Brabancji - a od 1183 księcia Brabancji) Gotfryda VIII (III) i Małgorzaty z Limburga. Wcześnie został dopuszczony przez ojca do współrządów - w 1179 r. ojciec przyznał mu hrabstwo Brukseli, a w 1183 r. Henryk został jego koregentem. W tym okresie sprawował faktyczną władzę w księstwie z uwagi na podróż ojca do Ziemi Świętej. Po śmierci ojca w 1190 objął samodzielną władzę w Brabancji.

W związku ze swymi staraniami o umocnienie swoich wpływów oraz powiększenie granic księstwa, popadł w konflikty z sąsiadami – pierwsze toczył jeszcze za życia ojca. W 1191 r. doszło do sporu z hrabiami Hainaut, później z arcybiskupem Kolonii.

W tym samym roku Henryk znalazł się w wirze sporu pomiędzy Hohenstaufami i Welfami – doprowadził do wyboru swego brata Albrechta na biskupa Liège, co wywołało konflikt z cesarzem Henrykiem VI Hohenstaufem, mającym swego kandydata na to stanowisko. Jesienią następnego roku Albrecht został zamordowany, co jeszcze bardziej zaogniło konflikt wskutek pragnienia zemsty Henryka. Być może myślał wówczas nie tylko o obaleniu Henryka VI, ale także o zastąpieniu go na tronie niemieckim swoją osobą. Cesarz w tym okresie był zajęty we Włoszech i dążył do ugody. Doszło do porozumienia z księciem Brabancji, a cesarz obiecał uznanie na stanowisku biskupim w Liége uznanie kandydata wskazanego przez księcia brabanckiego i jego stronników.

Henryk tymczasem kontynuował spory z sąsiadami – w kolejnych latach doszło do jego wojen przeciwko hrabiom Hainaut, Limburga i Geldrii. W 1197 r. wziął udział w krucjacie zaplanowanej przez cesarza. Przybył do Ziemi Świętej w awangardzie sił cesarskich, zdobył m.in. Bejrut. Na wieść o śmierci Henryka VI w Italii wrócił jednak do kraju na początku 1198 r. W rozgorzałym na nowo sporze Hohenastaufów i Welfów o tron niemiecki już regentka pod nieobecność Henryka, jego żona Matylda, opowiedziała się po stronie Welfa, Ottona IV (który w 1198 r. zaręczył się z córką Henryka, Marią), a przeciwko Filipowi Szwabskiemu, bratu zmarłego Henryka VI.

Henryk grał bardzo ważną rolę w stronnictwie angielsko-welfijskim. W 1202 r. pokonał trzymającego stronę Filipa Szwabskiego hrabiego Holandii i pojmał hrabiego Geldrii. Jednak gdy palatyn reński przeszedł na stronę Filipa, a król francuski pokonał Anglików, Henryk w 1204 r. przystąpił do stronnictwa Staufów. Poszły za tym daleko posunięte plany matrymonialne – małżeństwa Marii, córki Henryka, z królem Sycylii Fryderykiem II Hohenstaufem, a następnie także syna i następcy Henryka (też Henryka) z córką Filipa Szwabskiego. Planów tych jednak nie zrealizowano. Gdy w 1208 r. Filip Szwabski został zamordowany, Henryk, który początkowo myślał o ubieganiu się o koronę niemiecką na własną rękę, sprzymierzył się ponownie z Ottonem IV.

W 1212 r. zmusił Liege do uznania władzy Ottona, ale już w 1213 r. po raz kolejny zmienił front. Poślubił wówczas córkę króla Francji Filipa II Augusta i obiecał mu wsparcie przeciw Anglikom. Walczył przeciw Flandryjczykom, początkowo skutecznie, ale został pokonany przez Liege, co wymusiło kolejną zmianę stronnictwa politycznego. Ponownie przystąpił do Ottona, który poślubił córkę Henryka Marię, i nawet wziął udział po stronie Ottona w bitwie pod Bouvines, jednak francuskie zwycięstwo w tym starciu zadecydowało o ostatecznym przejściu Henryka na stronę Staufów.

Przez ostatnie 21 lat rządów Henryk nie chwytał więcej za broń, a zajmował się rządami w kraju, dbając o rozwój handlu, przyznając miastom przywileje, oraz czyniąc nadania na rzecz Kościoła. W 1235 r. stanął na czele poselstwa cesarskiego do Anglii, które przywiozło Fryderykowi II narzeczoną, Izabelę, siostrę króla angielskiego Henryka III. W drodze powrotnej Henryk rozchorował się i zmarł w Kolonii.

Był znaczącą postacią swoich czasów, zarówno w polityce wewnątrzniemieckiej doby konfliktu Staufów z Welfami, jak i na arenie międzynarodowej (bliskie związki z Francją, a potem i Anglią). Jego celem było jednak przede wszystkim umocnienie i powiększenie Brabancji, zapewnienie panowania (a co najmniej dominacji) w Lotaryngii (eksponował z tego powodu tytuł księcia Lotaryngii).

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Henryk był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była poślubiona w 1179 r. Matylda, córka hrabiego Boulogne Mateusza z Flandrii, zmarła w 1210/1211. Z potomstwa tego związku dwóch synów i cztery córki dożyło lat sprawnych:

W kwietniu 1213 r. Henryk ponownie się ożenił - z Marią, córką króla Francji Filipa II Augusta, wdową po hrabim Namur Filipie. Ze związku tego pochodziły dwie córki, w tym Elżbieta (zm. 1273), żona hrabiego Kleve Dytryka, a następnie hrabiego Limburga Gerarda II.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Gotfryd VIII z Louvain
Coat of arms of Brabant.svg Książę Brabancji
1190-1235
Coat of arms of Brabant.svg Następca
Henryk II