Henryk Maciej Thurn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Matthäus Merian: Hrabia Henryk Maciej Thurn-Valsassina, miedzioryt 1662

Hrabia Henryk Maciej Thurn-Valsassina, cz. Jindřich Matyáš Thurn, ang. Henry Matthew Thurn-Valsassina, niem. Heinrich Matthias Graf von Thurn und Valsassina, wł. Enrico Matteo Conte della Torre di Valsassina (ur. 24 lutego 1567, zm. 26 stycznia 1640), był czeskim szlachcicem, jednym z protestanckich przywódców powstania przeciw Habsburgom w Czechach, co stało się przyczyną wybuchu wojny trzydziestoletniej, a następnie wódz i dyplomata w służbie szwedzkiej w Estonii.

Był synem tajnego radcy na dworze arcyksięcia Ferdynanda, Franciszka Thurna, hrabiego Linzu (1508–1586) i jego drugiej żony Barbory Schlik (1547–1581), córki Hieronima Schlicka, hrabiego Bassano i Weisskirchen i hrabianki Katarzyny von Gleichen-Tonna.

Oboje jego rodzice byli protestantami. On sam urodził się w zamku Lipnice w Czechach. Po śmierci ojca opiekował się nim jego katolicki wuj, Jan Ambroży. Młody Thurn pracował w austriackiej dyplomacji odwiedzając Stambuł, Syrię, Egipt i Jerozolimę. Od roku 1592 wojował w armii cesarskiej przeciw Turkom. Doszedł do stopnia pułkownika i godności członka Rady Wojennej. Przez małżeństwo został właścicielem ogromnych posiadłości, między innymi w Krajnie i na Chorwacji. Cesarz, w nagrodę za jego dokonania w wojnie z Turkami, uczynił go kasztelanem zamku Karlštejn. W północno-wschodnich Czechach nabył w roku 1605 posiadłość Veliš, co spowodowało, że wszedł w szeregi czeskiej arystokracji.

W roku 1617 katolicki arcyksiążę Ferdynand został wskazany jako następca starzejącego się, bezdzietnego cesarz Macieja, co równało się z objęciem tronu Czech. Szlachta czeska zażądała od niego potwierdzenia swych swobód religijnych, lecz spotkała się z odmową. Thurn był jednym z sygnatariuszy listu wysłanego w odpowiedzi Ferdynandowi.

Ferdynand nie zamierzał ustąpić. W roku 1618, podczas gwałtownej kłótni na praskim zamku na Hradczanach, hrabia Thurn był wśród tych szlachciców czeskich, którzy wyrzucili przez okna dwóch przedstawicieli Ferdynanda.

Thurn został wybrany jednym z trzydziestu Obrońców Wiary. Rewolta czeskich protestantów rozpoczęła się 23 maja 1618 roku, a Thurn objął dowodzenie nad narodową armią. Uczestniczył w detronizacji Ferdynanda i wyborze Fryderyka, palatyna reńskiego jako nowego króla. Dowodził częścią wojsk podczas decydującej bitwy na Białej Górze w roku 1620. Po klęsce Czechów Ferdynand skazał go na wygnanie, podobnie jak wszystkich innych przywódców powstania. Tym samym Thurn stracił wszystkie swe posiadłości.

W latach następnych Thurn w dalszym ciągu brał udział w walkach wojny trzydziestoletniej przeciw Habsburgom. W 1626 roku dowodził jakimiś wojskami na Śląsku, a następnie był członkiem sztabu szwedzkiej armii króla Gustawa Adolfa i brał udział w bitwie pod Lützen (1632). Jego jedyny syn, hrabia Franciszek Bernard, także w służbie szwedzkiej, poległ w roku 1629.

11 października 1633 roku Thurn i jego 8000 żołnierzy starło się z armią Wallensteina w pobliżu Ścinawy na Śląsku, gdzie został wzięty do niewoli. Wkrótce został wykupiony, po czym osiadł wraz z rodziną w Parnawie w Estonii. Tam też zmarł i został pochowany w katedrze Świętej Marii Dziewicy w Tallinnie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]