Henryk Samsonowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Samsonowicz
Henryk Samsonowicz - Order of the White Eagle.jpg
Data i miejsce urodzenia 23 stycznia 1930
Warszawa
Minister edukacji narodowej
Okres urzędowania od 12 września 1989
do 14 grudnia 1990
Poprzednik Jacek Fisiak
Następca Robert Głębocki
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Oficer Legii Honorowej (Francja)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Włodzimierz Lengauer, Norman Davies i Henryk Samsonowicz, 2007

Henryk Bohdan Samsonowicz (ur. 23 stycznia 1930 w Warszawie[1]) – polski historyk, mediewista, profesor i rektor Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1989–1991 minister edukacji narodowej w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1950 ukończył studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, po których podjął pracę na stanowisku asystenta tej uczelni. W 1954 otrzymał stopień doktora nauk historycznych, na podstawie pracy kandydackiej przygotowanej pod kierunkiem profesora Mariana Małowista, zatytułowanej Rzemiosło wiejskie w Polsce w XIV–XVI w. W 1960 habilitował się w oparciu o rozprawę Badania nad kapitałem mieszczańskim Gdańska w drugiej połowie XV wieku. W 1969 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.

Profesorem nadzwyczajnym został w 1971, a dziewięć lat później profesorem zwyczajnym nauk humanistycznych. W latach 1964–2009 prowadził seminarium magisterskie, w 1969 zaczął kierować mediewistycznym i nowożytnym seminarium doktorskim w Instytucie Historycznym. Wypromował łącznie 11 doktorów.

Od 1967 był prodziekanem Wydziału Historycznego, w okresie 1970–1973 pełnił funkcję dziekana tej jednostki. W latach 1975–1980 był dyrektorem Instytutu Historycznego, z którym zawodowo związany pozostaje nieprzerwanie od 1950. Od 1 października 1980 do 8 kwietnia 1982 pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Warszawskiego.

W latach 1991–1996 był wiceprzewodniczącym Komitetu Badań Naukowych, w 1994 został członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Nauk, w latach 1999–2006 przewodniczył Wydziałowi I Nauk Społecznych PAN. W 2002 został członkiem rzeczywistym PAN, zasiadł też w jej prezydium. Został wykładowcą Akademii Humanistycznej w Pułtusku, a także członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Academia Europaea i innych instytucji naukowych. Wszedł w skład m.in. jury Nagrody Naukowej KLIO.

Opublikował około 800 prac naukowych, głównie z zakresu historii Polski okresu Średniowiecza, w tym 16 książek i podręczników uniwersyteckich. Bywał też ekspertem teleturnieju Wielka gra. W 1975 organizował pierwszą olimpiadę historyczną. Do grona jego uczniów zaliczają się: Agnieszka Bartoszewicz, Wojciech Fałkowski, Ewa Koczorowska-Bielińska, Adam Kasperowicz, Zbigniew Morawski, Grzegorz Myśliwski, Andrzej Olejarczuk, Jerzy Pysiak, Paweł Żmudzki[2].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Od 1956 należał do PZPR, usunięty z partii po wprowadzeniu stanu wojennego. W 1968 był jedynym z pięciu orzekających członków Wyższej Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Oświaty i Szkolnictwa Wyższego dla pracowników naukowo-dydaktycznych szkół wyższych, który zagłosował przeciwko podtrzymaniu decyzji uczelnianej komisji dyscyplinarnej, na mocy której zwolniono z pracy profesora Damazego Tilgnera[3].

Od 1980 działał w „Solidarności”. W 1989 brał udział w obradach plenarnych Okrągłego Stołu. Po wyborach do Sejmu kontraktowego w tym samym roku został ministrem edukacji narodowej w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Jedną z ważniejszych podjętych wówczas decyzji była ta o wprowadzeniu nauczania religii do szkół publicznych. Urząd ministra sprawował do stycznia 1991.

Został członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi 2010[4].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Henryk Samsonowicz i prezydent Bronisław Komorowski podczas odznaczania Orderem Orła Białego

Odznaczony Orderem Legii Honorowej (1984). Odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1998)[5]. W 2010 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Orderem Orła Białego[6], a 25 lutego 2011 powołał go w skład kapituły tego orderu[7].

Otrzymał tytuły doctora honoris causa Duquesne University w USA (1981), Akademii Pedagogicznej w Krakowie (1994), Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (1998)[8], Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (2002)[9], Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach (wówczas Akademii Świętokrzyskiej, 2005), Uniwersytetu Wrocławskiego (2007) oraz Uniwersytetu Opolskiego (2009[10]), Uniwersytetu Gdańskiego (2009)[11] i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2014)[12].

W 2004 został honorowym obywatelem Sandomierza, a w 2008 honorowym obywatelem Ostrowca Świętokrzyskiego i Pułtuska.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z rodziny pieczętującej się niegdyś herbem Lis. Jest synem profesora geologii, Jana Samsonowicza i bratem Andrzeja Samsonowicza, porucznika AK, powstańca warszawskiego i żołnierza batalionu „Zośka”.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Późne średniowiecze miast nadbałtyckich. Studia z dziejów Hanzy nad Bałtykiem w XIV–XV w., PWN, Warszawa 1968
  • Miejsce Polski w Europie, Bellona, Warszawa 1995
  • Tysiącletnie dzieje (wraz z Januszem Tazbirem), Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 1997
  • Idea uniwersytetu u schyłku tysiąclecia (współautor), FNP, Warszawa 1998
  • Północ-Południe, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999
  • Narodziny średniowiecznej Europy (wstęp i red.), Bellona, Warszawa 1999
  • Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, Universitas, Kraków 2000
  • Historia Polski do roku 1795, WSiP, Kraków 2000
  • Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku (współautor), Iskry, Warszawa 2003
  • Prawda i fałsz. O polskiej chwale i wstydzie (współautor), Wyd. Stopka Łomża 2010
  • Nieznane dzieje Polski. W Europie czy na jej skraju?, Bellona, Warszawa 2012

Przypisy

  1. Kto jest kim w Polsce: informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 629. ISBN 83-223-2644-0.
  2. Szymon Brzeziński, Krzysztof Fudalej, Pracownicy naukowo-dydaktyczni Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1930-2010. Słownik biograficzny, Warszawa: Wydawnictwo Neriton 2012; http://www.stara.ihuw.pl/images/dzialalnosc/doktoraty-ih.pdf
  3. Marek Andrzejewski: Marzec 1968 w Trójmieście. Warszawa-Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej, 2008, s. 49.
  4. Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego. onet.pl, 16 maja 2010. [dostęp 26 kwietnia 2014].
  5. M.P. z 1999 r. Nr 10, poz. 131
  6. Prezydent odznaczył prof. Samsonowicza Orderem Orła Białego. prezydent.pl, 22 października 2010. [dostęp 23 lutego 2011].
  7. Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 28 lutego 2011. [dostęp 28 lutego 2011].
  8. Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  9. Doktorzy honoris causa UMCS. umcs.lublin.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  10. Doktoraty honoris causa Uniwersytetu Opolskiego. uni.opole.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  11. Lista honorowych doktoratów UG. univ.gda.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  12. Dwa honorowe doktoraty – UAM i UMP. radiomerkury.pl, 15 października 2014. [dostęp 15 października 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]