Hepcydyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Hepcydyna – odkryty w 2000 roku hormon peptydowy produkowany w wątrobie, odpowiedzialny za regulację homeostazy żelaza w organizmie u ludzi i innych ssaków[1]. Genem kodującym ten hormon jest HAMP (ang. hepcidin antimicrobial peptide). Angielską nazwę "hepcidin" utworzono ze słów hepatic bactericidal protein.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Preprohormon, prohormon i właściwy hormon hepcydyny są zbudowane odpowiednio z 84, 60 i 25 aminokwasów. W moczu odnaleziono również postacie 20 i 22 aminokwasowe. Region N-terminalny jest niezbędny dla aktywności hormonu, zatem jego utrata pociąga utratę tej aktywności.

Hormon obfituje w strukturę β-harmonijki i zawiera 4 mostki dwusiarczkowe[2].

Funkcja[edytuj | edytuj kod]

Hepcydyna jest bezpośrednim inhibitorem ferroportyny, białka które transportuje żelazo poza komórki je magazynujące. Ferroportyna jest obecna na enterocytach i makrofagach. Poprzez zahamowanie ferroportyny hepcydyna hamuje transport żelaza z enterocytów do systemu żyły wrotnej wątrobowej, w ten sposób redukując wchłanianie żelaza. Wyjście żelaza z makrofagów jest również blokowane poprzez zahamowanie ferroportyny. W ten sposób hepcydyna posiada kluczowe znaczenie dla homeostazy żelaza.

Klika rodzajów mutacji w hepcydynie doprowadza do rozwoju hemochromatozy młodzieńczej, aczkolwiek za większość przypadków tej choroby odpowiedzialne są mutacje w genie hemojuweliny, regulatora produkcji hepcydyny.

Przeciwgrzybicza aktywność hepcydyny jest dość jasno wyrażona, czego nie można powiedzieć o aktywności przeciwbakteryjnej. Nowe doniesienia naukowe wskazują, że hepcydyna jest hormonem o kluczowej roli w regulacji homeostazy żelaza.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Peptyd wcześniej znany był jako LEAP-1 (ang. Liver-Expressed Antimicrobial Protein)[3]. W sposób niezależny, badacze poszukujący hormonów o działaniu antymikrobowym, w laboratorium Tomasa Ganz'a odkryli peptyd związany z zapaleniem i nazwali go hepcydyną, po stwierdzeniu że jest on produkowany w wątrobie ("hep-" od łac. hepar) oraz zaobserwowaniu jego bakteriobójczych właściwości ("-cid-")[4]. Obie grupy skupione były na antymikrobowych właściwościach tego peptydu.

Wkrótce po odkryciu badacze stwierdzili, że produkcja hepcydyny u myszy zwiększa się w warunkach przeładowania żelazem, a także w zapaleniu. Myszy zmodyfikowane genetycznie w kierunku zwiększenia ekspresji hepcydyny ginęły wkrótce po urodzeniu z ciężkim niedoborem żelaza, co znów zasugerowało kluczową rolę hormonu w regulacji gospodarki żelazem. Pierwsze oznaki wiążące hepcydynę z kliniczną jednostką chorobową określaną jako niedokrwistość z zapalenia lub jako niedokrwistość chorób przewlekłych pojawiły się w laboratorium Nancy Andrews w Bostonie, gdzie naukowcy zbadali wycinki tkanek dwóch pacjentów z guzem wątroby, przejawiających objawy ciężkiej niedokrwistości mikrocytarnej, opornej na suplementację żelaza. Okazało się, że tkanka guza produkowała znaczne ilości hepcydyny i zawierała znaczne ilości jej mRNA. Chirurgiczne usunięcie guzów doprowadziło do cofnięcia sie anemii.

Powyższe fakty sugerują iż hepcydyna reguluje uwalnianie żelaza w ustroju.[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. Ganz T. Hepcidin, a key regulator of iron metabolism and mediator of anemia of inflammation.. „Blood”. 3 (102), s. 783–8, sierpień 2003. doi:10.1182/blood-2003-03-0672. PMID 12663437. 
  2. Atanasiu V., Manolescu B., Stoian I. Hepcidin--central regulator of iron metabolism.. „European journal of haematology”. 1 (78), s. 1–10, styczeń 2007. doi:10.1111/j.1600-0609.2006.00772.x. PMID 17042775. 
  3. Krause A., Neitz S., Mägert HJ., Schulz A., Forssmann WG., Schulz-Knappe P., Adermann K. LEAP-1, a novel highly disulfide-bonded human peptide, exhibits antimicrobial activity.. „FEBS letters”. 2-3 (480), s. 147–50, wrzesień 2000. PMID 11034317. 
  4. Park CH., Valore EV., Waring AJ., Ganz T. Hepcidin, a urinary antimicrobial peptide synthesized in the liver.. „The Journal of biological chemistry”. 11 (276), s. 7806–10, marzec 2001. doi:10.1074/jbc.M008922200. PMID 11113131. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Camaschella C. Understanding iron homeostasis through genetic analysis of hemochromatosis and related disorders.. „Blood”. 12 (106), s. 3710–7, grudzień 2005. doi:10.1182/blood-2005-05-1857. PMID 16030190. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.