Heraklea Pontyjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa przedstawiająca basen Morza Egejskiego około roku 264 p.n.e. Heraklea podkreślona na czerwono.

Heraklea Pontyjska (gr. Ηράκλεια Ποντική, późnogr. Ποντοηράκλεια, łac. Heraclea Pontica) – kolonia Megary założona w roku 558 p.n.e.[1] Położona była nad Morzem Czarnym, na pograniczu Bitynii i Paflagonii, o jeden dzień szybkiej żeglugi od Bosforu.[2] Posiadała dogodny port co przy korzystnym położeniu geograficznym umożliwiło miastu uzyskanie statusu ważnego centrum handlu czarnomorskiego. W okresie największego rozkwitu miasto rozciągało się aż na sąsiadującą z nim równinę.

Historia miasta[edytuj | edytuj kod]

Starożytność[edytuj | edytuj kod]

Herakleja szybko opanowała okoliczne tereny, na których zakładała własne kolonie, a w pierwszej połowie V w. p.n.e. podporządkowała sobie miejscowych Mariandynów, obracając ich w zależnych chłopów[2], gwarantując jednak, że nie będą sprzedawani poza granice kolonii[3]. Zaplecze rolnicze, dogodne położenie oraz rozległe kontakty handlowe zapewniały miastu dobrobyt oraz silną pozycję na Morzu Czarnym. Herakleja zakładała kolonie także poza południowym wybrzeżem morza (Kallatis, Chersonez Taurydzki), mieszała się w sprawy innych poleis (m. in. na Półwyspie Krymskim), w czym pomagała jej flota wojenna - miasto dysponowało sporymi siłami morskimi w czasach hellenistycznych, a prawdopodobnie i wcześniej[2]. Potęga militarna i gospodarcza pozwoliła polis zagwarantować sobie niezależność przez większość okresu hellenistycznego, kiedy to w świecie greckim dominowały wielkie monarchie[4].

W roku 72 p.n.e. miasto zostało zdobyte przez króla Pontu - Mitrydatesa VI.[4]W trakcie jego walk przeciwko republice rzymskiej (Wojny Rzymu z Mitrydatesem) Rzymianie zdobyli i spalili miasto. Po tym wydarzeniu Heraklea, choć odbudowana, nigdy już nie odzyskała swojego pierwotnego rozmiaru i znaczenia[4]. Ostatecznie wojna zakończyła się klęską, a następnie samobójstwem Mitrydatesa zaś miasto, wraz z zachodnią częścią królestwa Pontu, zostało w roku 63 p.n.e. włączone do państwa rzymskiego[5].

Po podziale cesarstwa rzymskiego Heraklea Pontyjska znalazła się w jego wschodniej części, określanej później jako Cesarstwo Bizantyńskie. W okresie późnorzymskim miasto należało do prowincji Honorias, a następnie, po jej likwidacji, do prowincji Paflagonia[6].

W pierwszej połowie V wieku miasto zostało zniszczone przez trzęsienie ziemi, odbudowano je jednak staraniem cesarza Teodozjusza II w 440 roku.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Od VII wieku miasto należało do temu Bukellarion. Dzięki swojemu położeniu za pasmami górskimi, oddzielającymi wybrzeże czarnomorskie od wnętrza Azji Mniejszej, Heraklea Pontyjska nie ucierpiała od licznych w tym okresie najazdów Arabskich[6].

W mieście miało siedzibę biskupstwo, a po utracie w 1325 Klaudiopolis przeniesiono tutaj metropolię, którą w 1387 połączono z arcybiskupstwem Amastris[6].

W 1204 roku Herakleę zajął Dawid I Wielki Komnen i uczynił ją ośrodkiem swojego lokalnego państewka. Po śmierci Dawida w 1214 miasto opanował Teodor I Laskarys i włączył je do Cesarstwa Nikei. Po odzyskaniu Konstantynopola w 1261 Heraklea ponownie weszła w skład Cesarstwa Bizantyńskiego. Miasto utrzymywało swoje handlowe znaczenie aż do podboju tureckiego w 1360. Swoją faktorię mieli tu m.in. Genueńczycy[6].

Znani mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Adam Ziółkowski: Historia powszechna. Starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 395. ISBN 978-83-01-15810-1.
  2. 2,0 2,1 2,2 Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka, Marek Węcowski, Aleksander Wolicki: Historia starożytnych Greków. T. II: Okres klasyczny. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009, s. 622". ISBN 978-83-235-0412-2.
  3. Adam Ziółkowski: Historia powszechna. Starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 396. ISBN 978-83-01-15810-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 Ewa Wipszycka, Benedetto Bravo: Historia starożytnych Greków. T. 3: Okres hellenistyczny. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010, s. 500. ISBN 978-83-235-0612-6.
  5. Encyclopedia Britannica
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Maciej Salamon: [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 202. ISBN 83-235-0011-8.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]