Herb Biłgoraja
Herb miasta Biłgoraja wygląda następująco: na tarczy czerwonej trzy srebrne belki w pas ułożone a nad nimi takiego samego koloru łabędź.[1] W pierwotnej wersji herbu łabędź skierowany był w przeciwną stronę. W publikacjach możliwe jest też zastosowanie białego koloru symboli zamiast srebrnego.
Spis treści |
[edytuj] Symbolika
- łabędź - dokładnie nie wiadomo, jak znalazł się w herbie - przypuszcza się, że pojawił się on na skutek jakichś związków Adama Gorajskiego - założyciela Biłgoraja z rodziną noszącą polski herb Łabędź[2]. Być może chodzi o przodka Adama, Aleksandra Gorajskiego, który walczył w tej samej chorągwi co Mszczuj ze Skrzynna herbu Łabędź podczas bitwy pod Grunwaldem[potrzebne źródło].
- trzy poziome belki[3] (wręby) - to herb Korczak przynależący do założyciela miasta - Adama Gorajskiego.
[edytuj] Historia
Najstarszy wizerunek herbu znajduje się na pieczęci miejskiej z 1581 roku[5], gdzie pod herbem widniał łaciński napis SIGIL[LUM] CIVITATIS BILGORAIENSIS A{NNO] D[OMINI] 1581 (Pieczęć społeczności biłgorajskiej roku pańskiego 1581).
Herb ów był stosowany od XVI w. aż do roku 1811, kiedy władze Księstwa Warszawskiego nakazały miastom używać godła narodowego. Kilkadziesiąt lat później (1846-48), gdy nakazano ponowne stosowanie herbów miejskich, Heroldia Petersburska zaproponowała nowy wzór herbu Biłgoraja, w celu ograniczenia związków z polską historią miasta[6]. Miał on przedstawiać sito drewniane, ogon koński dwa razy przewiązany przez sierp albo przekałaczkę. Sito miało symbolizować zajęcie większości mieszkańców miasta - sitarstwo.
Wzór ten nie przyjął się. Zaproponowano wówczas[7] miastu inny herb - przedstawiał on w czerwonym polu złote sito między dwoma srebrnymi nożami ze złotymi trzonkami, w lewym narożniku tarczy - herb guberni lubelskiej. Ostatnią próba zmiany herbu podjęto w 1895 roku, gdzie w herbie przedstawiono wizerunek św. Jerzego z sitem. Żadna nowa wersja herbu nie przyjęła się i nie była używana.
Wtedy postanowiono przywrócić miastu tradycyjny herb, który jest stosowany z niewielkimi zmianami graficznymi[8] do dzisiaj. Autorem obecnie obowiązującej wersji obejmującej zmiany, które miały na celu dostosowanie herbu do zasad heraldyki (proporcje, ułożenie, symbol łabędzia) jest ksiądz-heraldyk Paweł Dudziński.
Przypisy
- ↑ Uchwała Rady Miasta Biłgoraja z dn. 21 czerwca 2001 r.
- ↑ Brak źródeł na temat okoliczności włączenia symbolu herbu do Łabędzia
- ↑ Istnieje zabawna interpretacja, że wręby symbolizują trzy rzeki płynące przez miasto: Czarna Łada, Biała Łada i Osa (przez analogię do herbu Korczak. Nie bierze ona jednak pod uwagę, że przez Biłgoraj płyną cztery rzeki - pominięta została Próchnica. Nie przeszkadza to jednak w rozpowszechnianiu tejże wersji
- ↑ Niebieskie pole i odbicie zwierciadlane herbu to zupełna fantazja autora i nie należy traktować jej poważnie w kategoriach heraldyki
- ↑ wg. Badania M.Gumowskiego w Muzeum Narodowym w Krakowie, 1591 rok - jednak to była pomyłka wynikająca z błędnego odczytania legendy odcisku pieczęci. Kilkadziesiąt lat później odnaleziono dokumenty z wcześniejszą datą, na których widnieje odcisk tej samej pieczęci
- ↑ Tego typu operacja była przeprowadzona dla wielu innych miast, jednak rzadko kiedy nowe herby przyjmowały się
- ↑ Heroldia w Petersburgu, 1870 r.
- ↑ http://www.bilgoraj.lbl.pl/prasa/tanew/1200/herb.php, Tanew 12/2000, "Uwagi w sprawie herbu miasta Biłgoraja", H.Seroka
