Herb Poznania

Herb Poznania w kształcie
z 1997 roku

Herb Poznania - jeden z symboli miejskich Poznania.

Historia

Pieczęć miejska Poznania z XIV wieku

Herb w kolorystyce stosowanej w 1908

Pierwszy zachowany wizerunek herbu pochodzi z dokumentu z datą 1 maja 1344, od dzisiejszego herbu różnił się jedynie brakiem korony nad tarczą herbową. Spotyka się także uproszczoną wersję herbu, którą stanowiły dwa złote skrzyżowane klucze z krzyżem (widoczne w bramie pełnego herbu) na błękitnym tle. Pojawia się także wersja pośrednia - białe mury z kluczami w bramie na błękitnym tle.

W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego znajduje się zapis:

Herb miasta wyobraża bramę z 3 wieżami; nad środkową z nich unosi się orzeł biały z koroną królewską a na dwóch pobocznych stoją św. Piotr i Paweł, patronowie dyecezyi poznańskiej; w bramie pod wieżą środkową na czarnem polu są złożone na krzyż dwa klucze, jeden srebrny, drugi złoty, a nad nimi gwiazda; po bokach obu apostołów znajduje się półksiężyc z gwiazdą.

Współczesny herb

Herb Poznania przedstawia w polu błękitnym blankowaną bramę miejską z trzema basztami (białą, co jest wyjątkiem w heraldyce, spotykanym w zaledwie kilku herbach, gdyż zazwyczaj barwa biała oznacza barwę srebrną). Nad najwyższą, środkową (z oknem), znajduje się gotycka tarcza herbowa z orłem piastowskim. Na mniejszych wieżach bocznych znajdują się postacie świętych w białych szatach: Święty Piotr (z kluczem) po heraldycznej lewej i Święty Paweł z Tarsu (z mieczem) po heraldycznej prawej. W bramie znajdują się złote skrzyżowane klucze, nad którymi widnieje złoty krzyż równoramienny (grecki). Bocznie od niższych baszt widnieją złote sześcioramienne gwiazdy i półksiężyce. Nad herbem widać złotą koronę.

W obecnym kształcie przyjęty przez Radę Miejską Poznania 27 maja 1997 r. Obecnie obowiązuje na podstawie Statutu z 9 listpopada 2010 r. Autorem współczesnej graficznej wersji herbu jest artysta Jerzy Bąk. Za opracowanie wersji elektronicznej odpowiedzialny był Maciej Bielaczyk.

Inne rysunki herbu

Na przestrzeni lat różnie wyglądał rysunek herbu. W wersji sprzed 1996 orzeł nie miał korony, posiadał za to złotą przepaskę. Również nad tarczą herbową - podobnie jak przed II wojną światową - nie było korony.

W XIX wieku władze niemieckie stosowały herb w odmiennej kolorystyce. Mury miejskie miały kolor ceglany, zaś białego orła na czerwonym tle zastąpiono czarnym orłem na złotym tle.

Symbolika herbu

• mur i baszty – miasto,
• Święci Piotr i Paweł – patroni katedry, najstarszej w Polsce. Jako pierwsze biskupstwo w Polsce poznańska katedra otrzymała patronów katedry rzymskiej,
• tarcza z orłem – herb Przemysła II, za czasów którego miasto pełniło funkcję stołeczną,
• klucze – symbol samorządności,
• do dziś heraldycy nie wyjaśnili symboliki gwiazd i półksiężyców przypominających Leliwy,
• korona nad herbem – choć nie spełnia zasad heraldycznych, podobnie jak korony nad herbami Krakowa, Warszawy czy Gniezna, jednak (tak jak w tych miastach) świadczy o stołeczności.

Pieczęć z herbem

Na historycznej pieczęci widnieje podpis SIGILLVM CIVITATIS POZNANIE. W 1440 Władysław Warneńczyk nadał miastu prawo pieczętowania czerwonym woskiem. Przywilej ten wiązał się z prawem pozywania przed sąd miejski osób wszystkich stanów, w tym duchownych i szlachty.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego opisuje:

Na dawniejszych pieczęciach, na których nie ma ani korony nad orłem, ani gwiazd, ani półksiężyców, trzyma św. Piotr dwa na krzyż złożone klucze, a św. Paweł miecz spuszczony. Pieczęć z XVI w. wyobrażała orła białego z napisem: Sigillum Civitatis Poznaniensis.

Herb Poznania na kadłubie samolotu "Poznań" PLL LOT

Zabytkowy hydrant nadziemny z herbem Poznania wykonany przez Zakłady Hipolita Cegielskiego

Umieszczenie herbu

Herb Poznania umieszczony jest m.in. na:

• sztandarze miasta,
• pieczęci miasta z I połowy XIV w., na której wokół herbu znajduje się napis w języku łacińskim "SIGILLUM CIVITATIS POSNANIAE",
• fladze miasta,
• łańcuchu Prezydenta Poznania,
• kadłubie samolotu Poznań (SP-LPC) - Boeing 767-300ER, latającego w latach 1996-2011 w barwach Polskich Linii Lotniczych LOT (herb w kształcie sprzed 1996),
• burcie ORP "Poznań" (umieszczony w marcu 2004 w 13. rocznicę podniesienia na okręcie Bandery Marynarki Wojennej),
• dziedzińcu dawnego kolegium jezuickiego (obecnie Urzędu Miasta) - w formie granitowej mozaiki,
• większości tramwajów kursujących na terenie miasta (herb nie jest natomiast umieszczony na autobusach komunikacji publicznej),
• taksówkach (obligatoryjnie),
• latarniach ulicznych i hydrantach - szczególnie w obrębie Starego Miasta,
• plakietkach mundurowych strażników miejskich.

Zobacz też

• Flaga Poznania
• Herb powiatu poznańskiego
• Flaga powiatu poznańskiego