Herb Warszawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Warszawy

Herb Warszawy – jeden z symboli miejskich Warszawy.

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

Przedstawia w czerwonym polu postać kobiety z rybim ogonem, z wzniesioną szablą (bułatem)[1] w ręce prawej i tarczą okrągłą w ręce lewej. Barwy ciała naturalne, włosy, szabla i tarcza złote. Nad tarczą herbową znajduje się złota korona królewska. Korona symbolizuje również zwycięstwo.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na przestrzeni wieków syrena zmienia się, przyjmując kolejno następujące dwie postaci:

  • syrena upoczwarzona (potworowata)[2]
    Syrenka na księdze rachunkowej Starej Warszawy z 1659
Górna połowa ludzka, kobieca, na niektórych starszych pieczęciach prawdopodobnie męska, dolna z rozwiniętymi skrzydłami (czasem bez), ogonem i dwiema łapami[2].
Sugeruje się, że motyw może być zaczerpnięty z popularnych w średniowieczu Physiologusa i bestiarów[2].
Najstarszy istniejący wizerunek herbu Warszawy występuje na pieczęciach dokumentów rady miejskiej Warszawy z 7 kwietnia 1400 roku, przeznaczonych dla rady miejskiej Torunia i tamże zachowanych. Górna część tej syrenki jest ludzka - głowa z lokami, ręce trzymające miecz i tarczę, być może kobiecy tułów. Niżej przechodzi jednak w ptasi tułów, pokryty piórami lub łuskami, ze skrzydłami z lotkami, ma też długi jakby wężowaty ogon i szponiaste łapy. Syrenka ta znajduje się na trójkątnej tarczy herbowej otoczonej ornamentem roślinnym, wokół której dalej umieszczony jest napis:
Quote-alpha.png
+S CIVITATIS · VARSOVIENSIS
(P[ieczęć] miasta Warszawy)[2].
Na kolejnych pieczęciach pochodzących z drugiej połowy XV i początku XVI wieku górna połowa syrenki jest prawdopodobnie męska, w czasch późniejszych pojawia się kobieta z upiętymi lub rozpuszczonymi włosami i wyraźnym biustem, skrzydła są błoniaste (nieptasie już)[2].
  • syrena w kształcie półkobiety półryby[2]
    "Zawsze niezwyciężona" z orderem Virtuti Militari z 1939 r.
W oficjalnej symbolice miejskiej czyli na pieczęciach pojawia się dopiero od około połowy XVIII wieku. Jednak już od drugiej połowy XVII wieku spotykana jest na ilustracjach do utworów literackich[2].

Obydwie postacie syreny są zbrojne - trzymają miecz i tarczę[2].

Obecny herb Warszawy został przyjęty w wyniku konkursu przeprowadzonego w 1938 roku. Autorem zwycięskiego projektu był artysta grafik Feliks Szczęsny Kwarta. Przyjęty 31 stycznia 1938 roku[3]. Został przywrócony 15 sierpnia 1990 roku[4], po zmianach dokonanych w okresie PRL (1967), kiedy herb pozbawiony był korony, a Syrena była uproszczona i z rozpuszczonymi włosami.

Semper invicta[edytuj | edytuj kod]

Zarządzeniem naczelnego wodza gen. dyw. Władysława Sikorskiego z dnia 9 listopada 1939 do herbu miasta dodano Order Wojenny Virtuti Militari na wstążce orderowej z liśćmi laurowymi ze wstęgą i z łacińską dewizą Semper invicta (Zawsze niezwyciężona).

Przemówienie okolicznościowe gen. Sikorskiego:

Quote-alpha.png
W uznaniu bohaterskiego, wytrwałego męstwa dowiedzionego przez ludność stołecznego miasta Warszawy w obronie przeciw najazdowi niemieckiemu, w zgodzie z uchwałą Rady Ministrów R. P. z dnia 9 X 1939 r. (...) nadaję Krzyż Srebrny Orderu Wojennego "Virtuti Militari" V klasy miastu stołecznemu Warszawie.

29 lipca 2004 roku Rada Warszawy przyjęła uchwałę o wpisaniu Orderu Wojennego Virtuti Militari w Herb Wielki Miasta Stołecznego Warszawa[5].

Herb Warszawy w kulturze[edytuj | edytuj kod]

"Syreną w herbie swoim szczyci się Warszawa,

Z syreny jednej grobu Neapolu sława.
Coś więcej nad Neapol ma Warszawa przecie,
Warszawa miast królowa na sarmackim świecie."
Józef Epifani Minasowicz (1718-1796)[6]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Szymon Kobyliński: Szymona Kobylińskiego gawędy o broni i mundurze. Warszawa: Wydaw. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1984. ISBN 8311070482.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.
  3. M.P. z 1938 r. Nr 33, poz. 31
  4. Uchwała Rady miasta stołecznego Warszawy nr 18 z dnia 15 sierpnia 1990 r. w sprawie przywrócenia tradycji przedwojennej w zakresie herbu, barw miejskich, pieczęci
  5. Uchwała Nr XXXIV/762/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 29 lipca 2004 roku w sprawie udostojnienia herbu miasta stołecznego Warszawy Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari V klasy (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2004 r. Nr 204, poz. 5446)
  6. "Na herb miasta Warszawy"

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]