Heritage film

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Heritage film (pl. "kino dziedzicwa"[1]) – termin filmoznawczy określający brytyjskie filmy i seriale kostiumowe lat 80. i 90. XX wieku, odwołujące się do brytyjskiej historii i tradycji, wypełnione atmosferą nostalgii, często stanowiące adaptację klasycznych utworów literackich[2][3]. Autorem terminu jest Charles Barr, który pierwotnie używał go na określenie brytyjskich filmów z lat 40. XX w., w tym Henryka V Laurence'a Oliviera[1][3].

Charakter nurtu[edytuj | edytuj kod]

Akcja heritage films rozgrywała się najczęściej w okresie od epoki wiktoriańskiej do II wojny światowej[4]. Przeważnie stanowiły adaptacje klasyki literackiej, m.in. utworów Jane Austen, Evelyna Waugha oraz Edwarda Morgana Forstera, ale ich podstawą mogły być też scenariusze oryginalne[5]. Klasyczne filmy tego nurtu z lat 80. nacechowane były uczuciowością i poruszały głównie problemy prywatne, kwestie historyczne i polityczne marginalizując lub ukazując wyłącznie z prywatnej perspektywy[6]. Większy jednak niż na fabułę nacisk położony był na sposób oddania filmowej rzeczywistości za pomocą bogactwa realistycznych, starannie wykonanych i bardzo estetycznych kostiumów, rekwizytów i scenografii oraz ukazywanie uroków tradycyjnego angielskiego pejzażu, często wiejskiego, z okazałymi posiadłościami. Dbano też o wyszukane aktorstwo i urodę języka. Posługiwano się najczęściej tradycyjnymi środkami filmowymi, unikając eksperymentu[4][6][7].

Późniejsze produkcje filmowe z lat 90., odbiegające często od tych z poprzedniej dekady, bywają także określane jako heritage films, ale klasyfikuje się je także za pomocą pokrewnych terminów, m.in. post-heritage, alternative heritage i revisionist heritage[1][6].

Filmy i przedstawiciele[edytuj | edytuj kod]

Jednym z pierwszych filmów nurtu są Rydwany ognia w reżyserii Hugh Hudsona (1981)[1]. Za najbardziej klasyczne heritage films badacze uznają produkcje wytwórni Merchant Ivory Productions, m.in. Pokój z widokiem, Powrót do Howards End, Okruchy dnia i Maurycy[5][7]. Do nurtu zaliczane są także filmy Podróż do Indii Davida Leana oraz Miesiąc na wsi Pata O'Connor oraz seriale Powrót do Brideshead, Klejnot w koronie, Duma i uprzedzenie[5].

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Heritage films były krytykowane za konserwatyzm, bezkrytyczne przedstawianie dawnego, patriarchalnego i konserwatywnego porządku społecznego, a także angielskiej historii i kultury, ujętej w atmosferze nostalgii i bez elementów krytycznych czy refleksyjnych oraz stosowanie anglocentrycznej perspektywy i optyki uprzywilejowanych klas wyższych[4][3][7]. W filmach tych można jednak doszukać się subtelnych pierwiastków krytycznych wobec dawnego porządku społecznego oraz angielskiego kolonializmu, przedstawiają też one niekiedy postacie wykluczonych (w tym homoseksualistów lub niezależnych kobiet)[8][7].

Filmy nurtu były także ganione przez publicystów za uproszczone i powierzchowne adaptowanie wzorców literackich, a także kierowanie swoich utworów do przedstawicieli klasy średniej o niewygórowanych ambicjach intelektualnych[7]. Z kolei Alan Parker skrytykował sielską i rustykalną estetykę filmów, nazywając nurt heritage films szkołą filmową Laury Ashley, nawiązując do charakterystycznego stylu brytyjskiej projektantki[3][7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Patrycja Włodek. Domniemany konserwatyzm heritage film. „Ekrany”. 1-2 (5-6), s. 56, 2012. ISSN 2083-0874. 
  2. Patrycja Włodek. Domniemany konserwatyzm heritage film. „Ekrany”. 1-2 (5-6), s. 56–57, 2012. ISSN 2083-0874. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Deborah Cartmell, Imelda Whelehan: The Cambridge Companion to Literature on Screen. Cambridge University Press, 2007, s. 128. ISBN 0521614864.
  4. 4,0 4,1 4,2 Patrycja Włodek. Domniemany konserwatyzm heritage film. „Ekrany”. 1-2 (5-6), s. 57, 2012. ISSN 2083-0874. 
  5. 5,0 5,1 5,2 Patrycja Włodek. Domniemany konserwatyzm heritage film. „Ekrany”. 1-2 (5-6), s. 58, 2012. ISSN 2083-0874. 
  6. 6,0 6,1 6,2 Deborah Cartmell, Imelda Whelehan: The Cambridge Companion to Literature on Screen. Cambridge University Press, 2007, s. 129. ISBN 0521614864.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 David Parkinson: 100 idei, które zmieniły film. Top Mark Centre, 2012, s. 203. ISBN 978-83-925890-5-1.
  8. Patrycja Włodek. Domniemany konserwatyzm heritage film. „Ekrany”. 1-2 (5-6), s. 59, 2012. ISSN 2083-0874.