Hermann Wilhelm Vogel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy niemieckiego fotochemika. Zobacz też: inne osoby nazywające się "Hermann Vogel".
Hermann Wilhelm Vogel

Hermann Wilhelm Vogel (ur. 26 marca 1834 w Doberlug-Kirchhain na Dolnych Łużycach, zm. 17 grudnia 1898 w Berlinie) – fotochemik niemiecki.

Biogram[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny kupca tekstylnego. Z początku nie zapowiadał się najlepiej - szkole nie miał opinii zbyt zdolnego ucznia. W roku 1858, w wieku 24 lat, jako absolwent studium chemii i fizyki, otrzymał posadę asystenta Karla Friedricha Rammelsberga w Instytucie Mineralogii Uniwersytetu Berlińskiego, a od 1860 roku pełnił funkcję asystenta w Muzeum Mineralogii. Jednym z jego zadań było fotografowanie szlifów minerałów. Od 1864 roku Vogel wykładał fotochemię Berlińskiej Akademii Rzemiosła (Berliner Gewerbeakademie), od 1870 roku był ponadto kierownikiem laboratorium fotochemicznego na politechnice w Charlottenburgu. Od 1873 roku zajmował się fotografią spektralną oraz analizami spektralnymi i w 1878 roku odkrył linie widma optycznego wodoru w zakresie ultrafioletu. W roku 1879 Vogel mianowany został profesorem zwyczajnym fotochemii Politechniki Berlińskiej. Na polu fotografii zajmował się zagadnieniami perspektywy, oświetlenia oraz budowy atelier fotograficznych, fotometrii itp. W ostatnim okresie życia poświęcił się zagadnieniu percepcji barw i w roku 1895 przedstawił nową metodę fotochromiczną będącą podstawą druku barwnego.

Brał udział w szeregu ekspedycji obserwujących zaćmienia słońca - do Adenu (1868), na Sycylię (1870), na Nikobary (1875) i do Rosji (1886).

W roku 1863 Vogel założył Berlińskie Stowarzyszenie Fotograficzne (Berliner Photographenverein), prowadził także wywodzące się z niego w roku 1869 Stowarzyszenie Wspierania Fotografii (Verein zur Förderung der Photographie). Wydawany przez niego od 1864 roku magazyn "Photographischen Mitteilungen" (Wiadomości Fotograficzne) stał się jednym z pierwszych czasopism fotograficznych na świecie. Był ponadto Vogel współzałożycielem Stowarzyszenia Niemieckiego Rzemiosła Artystycznego (Verein für Deutsche Kunstgewerbe) w roku 1879 oraz założycielem w 1887 roku Niemieckiego Towarzystwa Przyjaciół Fotografii (Deutsche Gesellschaft von Freunden der Photographie), piastował także funkcję jurora na wielu wystawach.

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Najdonioślejszym dokonaniem Vogla jest odkrycie zjawiska sensybilizacji optycznej czarno-białej emulsji fotograficznej, co umożliwiło opracowanie materiałów fotograficznych poprawnie oddających na czarno-białym zdjęciu jasność poszczególnych barw. 25 sierpnia 1873 roku przeprowadzał badania zakresu barwoczułości ówczesnych barwoślepych emulsji światłoczułych. Odkrył przy tym, że w przeciwieństwie do mokrej płyty bromowo-jodkowo-kolodionowej o barwoczułości stopniowo spadającej dla fal dłuższych od koloru niebieskiego, sucha bromkowo-srebrowo-kolodionowa płyta światłoczuła angielskiej firmy Stuart Wortley wykazuje nieoczekiwanie niewielki wzrost czułości poza zwykłym dla halogenków srebra zakresem barw fioletowej i niebieskiej. Badając to zjawisko i eliminując kolejne możliwe przyczyny Vogel ustalił, że ten miejscowy wzrost barwoczułości był skutkiem stosowanego przez Wortleya pokrycia płyty szklanej pod warstwą światłoczułą żółtym barwnikiem służącym jako warstwa przeciwodblaskowa. W drodze dalszych eksperymentów Vogel stworzył własnego wyrobu kolodionową emulsję światłoczułą z dodatkiem barwnika korallin o zakresie absorpcji 510-590 nm (tj. kolor żółty i zielony), która wykazała czułość na barwę żółtą niemal tak samo wysoką jak na niebieską.[1] Wyniki swych prac przedstawił w listopadzie 1873 w formie odczytów oraz publikacji „O światłoczułości bromku srebra na tak zwane chemicznie nieaktywne barwy”. W trakcie dalszych eksperymentów badał wpływ barwników zielonych – zieleni aldehydowej lub zieleni metylowej, ponownie osiągając oczekiwane pozytywne rezultaty sensybilizacji. Wyniki prac Vogla poddane zostały jednak krytyce i próbowano je obalić – faktycznie, innym krytycznie nastawionym badaczom, np. Désiré van Monckhovenowi, nie udało się powtórzyć procesu sensybilizacji emulsji światłoczułej, co zdawało się podważać osiągnięcia Vogla – okazało się jednak, że błędy leżały w przeprowadzeniu doświadczenia przez Monckhovena, m.in. zbyt dużej ilości zastosowanego barwnika i zbyt skąpego naświetlania płyt. W roku 1884 Vogel opracował, na bazie wcześniejszych eksperymentów z płytami kolodionowymi, suchą płytę żelatynową nadającą się do produkcji przemysłowej, sensybilizowaną eozyną, i tym samym roku odkrył, że barwnik "azalin", będący mieszaniną cyjaniny i czerwieni chinolinowej, sensybilizuje emulsję światłoczułą aż do koloru czerwonopomarańczowego. Także w 1884 roku na rynek trafiły pierwsze płyty fotograficzne nazwane ortochromatycznymi[a], sensybilizowane erytrozyną według metody Ebera. Na bazie prac Vogla wielu kolejnych badaczy wynalazło kolejne rodzaje sensybilizatorów, co wkrótce doprowadziło do powstania emulsji panchromatycznej (Adolf Miethe w 1902), a także – już w 1900 roku - uczulonej na podczerwień do długości fali 920 nm czy nawet 1000 nm.

Vogel jest też odkrywcą reakcji charakterystycznej wykorzystywanej w analizie jakościowej jonów kobaltu, znanej współcześnie jako reakcja Vogla[2].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Lehrbuch der Photographie (1867-1870) (od 4. wydania jako Handbuch der Fotografie (1890-1899))
  • Praktische Spektralanalyse irdischer Stoffe (1877)
  • Vom Indischen Ozean bis zum Goldland (1878)
  • Reisebeobachtungen (1878)
  • Lichtbilder nach der Natur (1879)
  • Aus der neuen Herenküche (1880)
  • Die chemischen Wirkungen des Lichts und die Photographie (1884)
  • Die Photographie farbiger Gegenstände in der richtigen Tonverhältnissen (1885)
  • Das photographische Pigmentverfahren (1905)

Uwagi

  1. "Ortochromatyczny" – czuły na barwę. Zob. Ortochromatyczny. Słownik języka polskiego PWN. [dostęp 2013-06-14].

Przypisy

  1. Por. Kleffe s. 69; według Jungego s. 101 działanie sensybilizatorów Vogla było na tyle słabe, że w celu prawidłowego oddania jasności barw emulsja wymagała zastosowania gęstego żółtego filtra na obiektywie.
  2. Hermann W. Vogel. Spectroskopische Notizen. „Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft”. 12 (2), s. 2313–2316, 1879. doi:10.1002/cber.187901202294. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • K.W. Junge: Grundlagen der Fotografischen Chemie; w: Handbuch der Fototechnik; VEB Fotokinoverlag Leipzig, Lipsk 1974.
  • H. Kleffe: Aus der Geschichte der Fototechnik; VEB Fotokinoverlag Lepzig, Lipsk 1983.
  • H. Latoś: 1000 słów o fotografii; Wydawnictwo MON, Warszawa 1982.
  • Meyers Konversationslexikon, tom 12; Bibliographisches Institut, Berlin-Wiedeń 1909.