Herrerazaur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Herrerazaur
Herrerasaurus
Reig, 1963
rekonstrukcja Herrerasaurus ischigualastensis
rekonstrukcja Herrerasaurus ischigualastensis
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd teropody (?)
Infrarząd Herrerasauria
Rodzina herrerazaury
Rodzaj herrerazaur
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Herrerazaur (Herrerasaurus) – jeden z najwcześniejszych dinozaurów, należących do teropodów.

Nazwa rodzajowa Herrerasaurus oznacza jaszczura Herrery. Victorino Herrera był argentyńskim rolnikiem, który odnalazł szczątki pierwszego herrerazaura.

Synomimy[edytuj | edytuj kod]

  • Ischisaurus cattoi
  • Frenguellisaurus ischigualastensis

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Herrerazaur występował w okresie późnego triasu (karnik) – (około 228 mln lat temu) – na terenach dzisiejszej Argentyny.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Herrerasaurus BW.jpg

Herrerazaur był bardzo prymitywnym teropodem, o lekkiej budowie ciała. Jego kości były pneumatyczne i miały cienkie ścianki. Herrerazaur miał długie kończyny przednie, które zakończone były pięcioma palcami. Na końcach trzech z nich umieszczone były sierpowate pazury. Palce czwarty i piąty były zredukowane. Ostatni zaledwie do pojedynczej kości śródręcza. Kciuk był ustawiony przeciwstawnie do pozostałych palców. W przeciwieństwie do innych teropodów herrerazaur miał najdłuższy trzeci a nie drugi palec. Kończyny tylne herrerazaura były muskularne i o ponad połowę dłuższe od kończyn przednich. Dzięki lekkiej budowie ciała i długim kończynom tylnym, herrerazaur mógł szybko biegać. Podobnie jak u większości teropodów i ptaków pierwszy palec jego nogi był skierowany do tyłu. Czaszka herrerazaura była długa i wąska. Miała dość prymitywną budowę i przypominała czaszki innych archozaurów. W czaszce herrerazaura znajdowało się 5 par otworów. Dwie z nich stanowiły nozdrza i oczodoły. W szczęce i żuchwie herrerozaura znajdowały się dodatkowe stawy, które umożliwiały szerokie rozwieranie paszczy. Zęby herrerozaura miały sztyletowaty kształt i ząbkowane krawędzie.

Wielkość[edytuj | edytuj kod]

  • Wysokość: 1,1 m
  • Długość: 3 – 6 m
  • Masa: 210 – 350 kg
  • Długość głowy: 56cm

Behawior i etologia[edytuj | edytuj kod]

Herrerazaur polował prawdopodobnie na niewielką zdobycz. W koprolitach należących do herrerazaura znaleziono kawałki kości. Jego pożywieniem były m.in. wczesne dinozaury ptasiomiedniczne takie jak pisanozaur oraz rynchozaury. Sam też miał wrogów – dziury w czaszce świadczą, że ten osobnik padł ofiarą zaurozucha.

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna herrerazaura do dziś pozostaje przedmiotem sporów. Klasyfikowano go m.in. jako karnozaura[1], bazalnego teropoda, prymitywnego zauropodomorfa, bazalnego dinozaura gadziomiednicznego, a nawet wyłączano z dinozaurów. Obecnie większość naukowców uważa go bądź za bazalnego teropoda[2][3], bądź za bazalnego dinozaura gadziomiednicznego[4][5][6].

Historia odkryć[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze skamieniałości herrerazaura zostały znalezione w 1959 r. przez Victorino Herrerę w okolicy San Juan w Argentynie i opisane w 1963 przez Reiga.

Inne zwierzę odnalezione w tym samym miejscu, nazwane Ischisaurus cattoi, okazało się, że również było herrerazaurem.

Bardziej kompletny szkielet herrerazaura został znaleziony w 1988 r. w Ischigulasto, przez paleontologów Paula Sereno, Fernando Novasa i ich kolegów. Znaleziony okaz został opisany w 1992 r.

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

  • Herrerasaurus ischigualastensis

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Reig, O. A. (1963) "La presencia de dinosaurios saurisquios en los "Estratos de Ischigualasto" (Mesotriásico Superior) de las provincias de San Juan y La Rioja (República Argentina)." Ameghiniana 3: 3-20
  2. Sereno, P. C. (1999) "The evolution of dinosaurs." Science 284:2137-2147
  3. Rauhut, O. W. M. (2003) "The interrelationships and evolution of basal theropod dinosaurs." Special Papers in Palaeontology 69:1-213
  4. Langer, M. C. (2004) "Basal Saurischia." Pp. 25–46 in Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (eds.). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press, Berkeley, 861 pp.
  5. Langer, M. C. & Benton, M. J. (2006) "Early dinosaurs: a phylogenetic study." Journal of Systematic Palaeontology 4(4):309-358 DOI:10.1017/S1477201906001970
  6. Ezcurra, M. D. (2006) "A review of the systematic position of the dinosauriform archosaur Eucoelophysis baldwini Sullivan & Lucas, 1999 from the Upper Triassic of New Mexico, USA." Geodiversitas 28(4):649-684

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Carroll, R.L. Vertebrate Paleontology and Evolution. W.H. Freeman, NY.(1988)
  • Sues, H.-D. Staurikosaurus and Herrerasauridae. In D.B. Weishampel et al. (eds.). The Dinosauria. University of California Press, Berkeley. (1990)
  • Zago, M. (ed.). Ischigualasto Talampaya: Tiempo de dinosaurios (Time of dinosaurs). Manrique Zago ediciones, Buenos Aires. (1995)
  • Novas, F.E. Herrerasauridae. In P.J. Currie and K. Padian (eds.). Encyclopedia of Dinosaurs. Academic Press. (1997)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]