Hesperornithes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hesperornithes
Okres istnienia: 89–66 mln lat temu
Hesperornis
Hesperornis
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Hesperornithes
Fürbringer, 1888
Rząd Hesperornithiformes
Sharpe, 1889
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Hesperornis regalis
Rekonstrukcja szkieletu Hesperornis regalis wykonana przez Othniela Charles Marsha

Hesperornithesmonotypowa podgromada ptaków obejmująca rząd Hesperornithiformes. Jest to wymarły klad wysoko wyspecjalizowanych ptaków uzębionych, żyjących w późnej kredzie. Do Hesperornithes należały stosunkowo duże wodne ptaki żyjące na półkuli północnej. Prawdopodobnie zdecydowana większość ptaków należących do tego kladu była nielotna. Hesperornithes wyginęły podczas wielkiego wymierania kredowego wraz z Enantiornithes, nieptasimi dinozaurami, konkurującymi z nimi morskimi jaszczurkami z rodziny mozazaurów oraz wieloma innymi formami życia.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Największe formy, takie jak Hesperornis, dorastały do około 180 cm długości[1]. Najmniejsze gatunki być może były zdolne do lotu, jednak skrzydła większych ptaków, takich jak Baptornis czy Hesperornis, były już jedynie szczątkowe. Hesperornithes prawdopodobnie na lądzie poruszały się niezgrabnie i z tego powodu – poza okresem składania jaj – niechętnie opuszczały wodę. Palce stóp hesperornisa miały przypuszczalnie płatkowate rozszerzenia, podobnie jak u współczesnych perkozów, podczas gdy palce baptornisa były spięte błoną pławną, jak u nurów. Stosunkowo niewielka gęstość zmniejszała ich wyporność, co ułatwiało nurkowanie. Struktura kości Hesperornis regalis wykazywała podobieństwa do struktury kości współczesnych pingwinów oraz kredowych antarktycznych nurów[2].

Klasyfikacja i filogeneza[edytuj | edytuj kod]

W 1888 roku Max Fürbringer ustanowił takson Hesperornithes dla Hesperornis regalis oraz gatunków najbliżej z nim spokrewnionych. Clarke w 2004 nadała Hesperornithes definicję typu branch-based, wedle której jest to najszerszy klad obejmujący Hesperornis regalis i wszystkie Avialae bliżej spokrewnione z nim niż z Aves[3]. W 2005 roku Sereno zmodyfikował tę definicję i zamiast Aves użył Passer domesticus[4].

Najstarszym znanym przedstawicielem Hesperornithes jest jeden z gatunków Hesperornis, którego skamieniałości odkryto w osadach wczesnokoniackich, datowanych na około 89 mln lat, a najmłodsze pochodzą z późnego mastrychtu, sprzed około 66 mln lat[4].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Za: Marsh, 1880; Feduccia, 1996; Tokaryk, Cumbaa & Storer, 1997 oraz Galton & Martin, 2002[5], a także Clarke, 2004[3] oraz Sereno, 2005[4]

Przypisy

  1. Mike Everhart: Hesperornis regalis Marsh 1872. Toothed marine birds of the Late Cretaceous seas (ang.). Oceans of Kansas Paleontology. [dostęp 12 kwietnia 2009].
  2. A. Chinsamy, Larry D. Martin, P. Dobson. Bone microstructure of the diving Hesperornis and the volant Ichthyornis from the Niobrara Chalk of western Kansas. „Cretaceous Research”. 19 (2), s. 225–235, 1998. doi:10.1006/cres.1997.0102 (ang.). 
  3. 3,0 3,1 J. A. Clarke. Morphology, Phylogenetic Taxonomy, and Systematics of Ichthyornis and Apatornis (Avialae: Ornithurae). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 286, s. 1–179, 2004 (ang.). 
  4. 4,0 4,1 4,2 Sereno, P. C.: Hesperornithes (ang.). Taxon Search. [dostęp 12 kwietnia 2009].
  5. Mikko Haaramo: †Hesperornithiformes (ang.). Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 12 kwietnia 2009].