Hesperornithes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hesperornithes
Okres istnienia: 89–66 mln lat temu
Hesperornis
Hesperornis
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Hesperornithes
Fürbringer, 1888
Rząd Hesperornithiformes
Sharpe, 1889
Hesperornis regalis
Rekonstrukcja szkieletu Hesperornis regalis wykonana przez Othniela Charles Marsha

Hesperornithesmonotypowa podgromada ptaków obejmująca rząd Hesperornithiformes. Jest to wymarły klad wysoko wyspecjalizowanych ptaków uzębionych, żyjących w późnej kredzie. Do Hesperornithes należały stosunkowo duże wodne ptaki żyjące na półkuli północnej. Prawdopodobnie zdecydowana większość ptaków należących do tego kladu była nielotna. Hesperornithes wyginęły podczas wielkiego wymierania kredowego wraz z Enantiornithes, nieptasimi dinozaurami, konkurującymi z nimi morskimi jaszczurkami z rodziny mozazaurów oraz wieloma innymi formami życia.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Największe formy, takie jak Hesperornis, dorastały do około 180 cm długości[1]. Najmniejsze gatunki być może były zdolne do lotu, jednak skrzydła większych ptaków, takich jak Baptornis czy Hesperornis, były już jedynie szczątkowe. Hesperornithes prawdopodobnie na lądzie poruszały się niezgrabnie i z tego powodu – poza okresem składania jaj – niechętnie opuszczały wodę. Palce stóp hesperornisa miały przypuszczalnie płatkowate rozszerzenia, podobnie jak u współczesnych perkozów, podczas gdy palce baptornisa były spięte błoną pławną, jak u nurów. Stosunkowo niewielka gęstość zmniejszała ich wyporność, co ułatwiało nurkowanie. Struktura kości Hesperornis regalis wykazywała podobieństwa do struktury kości współczesnych pingwinów oraz kredowych antarktycznych nurów[2].

Klasyfikacja i filogeneza[edytuj | edytuj kod]

W 1888 roku Max Fürbringer ustanowił takson Hesperornithes dla Hesperornis regalis oraz gatunków najbliżej z nim spokrewnionych. Clarke w 2004 nadała Hesperornithes definicję typu branch-based, wedle której jest to najszerszy klad obejmujący Hesperornis regalis i wszystkie Avialae bliżej spokrewnione z nim niż z Aves[3]. W 2005 roku Sereno zmodyfikował tę definicję i zamiast Aves użył Passer domesticus[4].

Najstarszym znanym przedstawicielem Hesperornithes jest jeden z gatunków Hesperornis, którego skamieniałości odkryto w osadach wczesnokoniackich, datowanych na około 89 mln lat, a najmłodsze pochodzą z późnego mastrychtu, sprzed około 66 mln lat[4].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Za: Marsh, 1880; Feduccia, 1996; Tokaryk, Cumbaa & Storer, 1997 oraz Galton & Martin, 2002[5], a także Clarke, 2004[3] oraz Sereno, 2005[4]

Przypisy

  1. Mike Everhart: Hesperornis regalis Marsh 1872. Toothed marine birds of the Late Cretaceous seas (ang.). Oceans of Kansas Paleontology. [dostęp 12 kwietnia 2009].
  2. A. Chinsamy, Larry D. Martin, P. Dobson. Bone microstructure of the diving Hesperornis and the volant Ichthyornis from the Niobrara Chalk of western Kansas. „Cretaceous Research”. 19 (2), s. 225–235, 1998. DOI: 10.1006/cres.1997.0102 (ang.). 
  3. 3,0 3,1 J. A. Clarke. Morphology, Phylogenetic Taxonomy, and Systematics of Ichthyornis and Apatornis (Avialae: Ornithurae). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 286, s. 1–179, 2004 (ang.). 
  4. 4,0 4,1 4,2 Sereno, P. C.: Hesperornithes (ang.). Taxon Search. [dostęp 12 kwietnia 2009].
  5. Mikko Haaramo: †Hesperornithiformes (ang.). Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 12 kwietnia 2009].