Hiacyntowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hiacyntowiec
Hiacyntowiec zwyczajny
Hiacyntowiec zwyczajny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina szparagowate
Rodzaj hiacyntowiec
Nazwa systematyczna
Hyacinthoides Heister ex Fabricius
Enum. 2. 1759[2]
Typ nomenklatoryczny
non designatus[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Hiacyntowiec[3], hiacyncik[4] (Hyacinthoides) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych. Obejmuje 8[5]–11[6] gatunków występujących w zachodniej Europie (kwitną wiosną) i w górach Afryki północno-zachodniej (te zakwitają głównie jesienią i zimą)[6]. Przedstawiciele rodzaju uprawiani są w ogrodach w strefie klimatu umiarkowanego[4], skąd okazjonalnie rozprzestrzeniają się i dziczeją (np. w Ameryce Północnej)[7].

Hiacyntowiec hiszpański
Masowo kwitnący hiacyntowiec zwyczajny w lesie w Wielkiej Brytanii

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Bylina z odnawiającą się corocznie cebulą tworzoną przez kilka mięsistych, rurkowatych łusek[7].
Liście
Nieliczne i tylko odziomkowe[7]. Równowąskie lub lancetowate[4], płaskie[8].
Kwiaty
Zwisające, w liczbie do 30 zebrane w groniasty kwiatostan na szczycie głąbika, wsparte dwiema, równowąskimi przysadkami. Listki okwiatu wolne, o długości 15-20 mm, z pojedynczą żyłką[7], tworzące rurkę lub rozpostarte[9], wywinięte na końcach[8]. Listki niebieskie, białe lub rzadko różowe (u odmian uprawnych), wonne[4]. Pręcików 6, o nitkach przyrośniętych do listków okwiatu. Zalążnia górna, trójkomorowa, z miodnikami. W każdej komorze rozwija się od 1 do 10 zalążków. Szyjka słupka pojedyncza[7], zakończona główkowatym znamieniem[9].
Owoce
Tępo trójkanciaste, kulistawe torebki zawierające od 3 do 30 kulistych lub owalnych, czarnych nasion[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna rodzaju według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj z podrodziny Scilloideae Burnett (plemię Hyacintheae podplemię Hyacinthinae[10]) z rodziny szparagowatych w obrębie szparagowców. W poprzedniej wersji systemu (APG II z 2003) zaliczany był wraz z obecną podrodziną Scilloideae do wyodrębnianej rodziny hiacyntowatych[1].

Zaliczane do tego rodzaju gatunki dawniej włączano do rodzaju cebulica (Scilla) lub opisywano pod synonimiczną nazwą Endymion[8].

Wykaz gatunków[5][3]

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Rośliny ozdobne z powodu efektownych, pachnących kwiatów. Uprawiane są ogrodach skalnych oraz pod okapem drzew i na rabatach[4]. Opisywane jako łatwe w uprawie[9]. Cebule sadzi się jesienią. Najlepiej rosną w miejscach półcienistych i wilgotnych[4], w glebie przepuszczalnej[9].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-04-13].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-04-13].
  3. 3,0 3,1 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: officina botanica, 2008, s. 97. ISBN 978-83-925110-5-2.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Geoff Burnie i in.: Botanica. Tandem Verlag GmbH, 2005, s. 455. ISBN 3-8331-1916-0.
  5. 5,0 5,1 Hyacinthoides. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-04-13].
  6. 6,0 6,1 Grundmann, Michael; Rumsey, Fred J.; Ansell, Stephen W.; Russell, Stephen J.; Darwin, Sarah C.; Vogel, Johannes C.; Spencer, Mark; Squirrell, Jane; Hollingsworth, Peter M.; Ortiz, Santiago; Schneider, Harald. Phylogeny and taxonomy of the bluebell genus Hyacinthoides, Asparagaceae [Hyacinthaceae]. „Taxon”. 59, 1, s. 68-82, 2010 (ang.). 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 J. McNeill: Hyacinthoides (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-04-13].
  8. 8,0 8,1 8,2 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 483. ISBN 0333748905.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin. Tom I, A-J. Zysk i S-ka, 2011, s. 470. ISBN 978-83-7506-845-0.
  10. Genus: Hyacinthoides (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2013-04-13].