Hierarchia potrzeb

Hierarchia potrzeb (ang. needs hierarchy) – w psychologii – sekwencja potrzeb od najbardziej podstawowych (wynikających z funkcji życiowych), do potrzeb wyższego poziomu, które aktywizują się dopiero po zaspokojeniu niższych.

Model Abrahama Maslowa

Piramida potrzeb

posiadania celów, spełniania swojego
potencjału, estetyczne, poznawcze

POTRZEBY
SAMOREALIZACJI

zaufanie do siebie, poczucie własnej
wartości, kompetencja, poważanie

POTRZEBY SZACUNKU I UZNANIA

więzi, afiliacja, miłość, bycie kochanym

POTRZEBY
MIŁOŚCI I PRZYNALEŻNOSCI

zależność, opieka i oparcie, protekcja,
wygoda, spokój, wolność od strachu

POTRZEBY BEZPIECZEŃSTWA

jedzenie, woda, tlen, potrzeby seksualne, brak napięcia, sen

POTRZEBY FIZJOLOGICZNE

Potrzeby:

• samorealizacji – potrzeby samorealizacji – wyrażają się w dążeniu człowieka do rozwoju swoich możliwości; stanowią środek do zaspokojenia potrzeb fizjologicznych lub reakcje kompensujące niezaspokojenie innych potrzeb,
  • estetyczne (potrzeba harmonii i piękna)
  • poznawcze (potrzeby wiedzy, rozumienia, nowości)
• szacunku i uznania – potrzeby uznania i prestiżu we własnych oczach i w oczach innych ludzi;
  • pragnienie potęgi, wyczynu i wolności,
  • potrzeba respektu i uznania ze strony innych ludzi, dobrego statusu społecznego, sławy, dominacji, zwracania na siebie uwagi.
• przynależności - występują w usiłowaniach przezwyciężenia osamotnienia, alienacji i obcości, tendencji do nawiązywania bliskich intymnych stosunków, uczestnictwa w życiu grupy,
• bezpieczeństwa - pobudzają do działania, zapewniając nienaruszalność, ujawniają się gdy dotychczasowe nawyki okazują się mało przydatne,
• fizjologiczne - gdy nie są zaspokojone, dominują nad wszystkimi innymi potrzebami, wypierają je na dalszy plan i decydują o przebiegu zachowania człowieka.

Piramida potrzeb nie tłumaczy jednakże wszystkich zachowań ludzkich. Pozornie według niej człowiek podejmuje działania z gatunku potrzeb wyższego rzędu, dopiero po zaspokojeniu potrzeb niższego stopnia, np. człowiek głodny nie będzie zajmować się kulturą. Od tej reguły zdarzają się istotne wyjątki. Sprzeczne bowiem z hierarchią potrzeb było zjawisko, np. teatru polskiego w czasie okupacji niemieckiej przy niezaspokojonej potrzebie bezpieczeństwa. Dlatego też na stosunek jednostki wobec swoich potrzeb wpływają jeszcze czynniki genetyczne, środowiskowe oraz aktywność własna jednostki lub też behawioralny system bodźców i reakcji.

Naukowa teoria kultury Bronisława Malinowskiego

Zgodnie z teoriami instynktywistycznymi człowiek posiada pewną liczbę wrodzonych predyspozycji, "podstawowych potrzeb", na których nadbudowuje się dopiero kultura. Kultura jest więc ogromnym aparatem do zaspokojenia potrzeb i zespołem reakcji na te potrzeby. Opisać kulturę to opisać warunki, jakie muszą być spełnione aby zbiorowość była w stanie przetrwać.

7 potrzeb wg Malinowskiego, to:

• metabolizm,
• reprodukcja
• odpowiednie warunki fizyczne,
• bezpieczeństwo,
• ruchliwość,
• rozwój
• zdrowie.

Miało im odpowiadać 7 podstawowych imperatywów kulturowych:

• zaopatrzenie,
• małżeństwo i rodzina (system pokrewieństwa),
• mieszkanie i ubranie,
• ochrona i obrona,
• aktywność i komunikacja,
• przyuczanie i szkolenie,
• higiena.

Bibliografia

• J. Szacki: Historia myśli socjologicznej.