Hikikomori

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

"Hikikomori" (jap. 引きこもり). Słowo Hikikomori powstało w efekcie połączenia dwóch japońskich czasowników "Hiku" – wycofywać się, rezygnować, odchodzić itp. oraz "Komoru" – być w zamku i chronić się, pozostać w świątyni i modlić się, wejść i ukryć się, być w środku i nie wychodzić itp.

Hikikomori, a właściwie "Shakaiteki Hikikomori" (ang. "Social Withdrawal", pl. "Wycofanie społeczne") – sytuacja, w której dana osoba prawie cały czas bez przerwy przebywa w domu, nie kontaktując się ze społeczeństwem, a trwa to przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. Trudno jest w takiej sytuacji rozpoznać chorobę psychiczną[1]. Zdarza się, że niektórzy dotknięci tym stanem cierpią z powodu zaburzeń i chorób psychicznych, lecz są one z reguły powodowane długotrwałym życiem poza obszarem społecznych interakcji oraz prowadzeniem specyficznego stylu życia.

Opis zjawiska[edytuj | edytuj kod]

Hikikomori po raz pierwszy zaobserwowano wśród młodzieży w Japonii w latach 90. XX wieku[potrzebne źródło]. W ostatnich latach zjawisko to zaczęło się ujawniać w Korei Południowej i Tajwanie oraz w mniejszym stopniu w Chinach, Hongkongu i Singapurze – czyli w tych w krajach, które w różnym stopniu wzorują system szkolnictwa na japońskim. Zapada na nią głównie młodzież płci męskiej. Przejawia się ona odizolowaniem od społeczeństwa na kilka miesięcy lub lat. Osoby dotknięte tą dolegliwością zamykają się najczęściej w domu, unikając bezpośrednich spotkań z ludźmi. Polega to m.in. na tym, że dana osoba po powrocie ze szkoły spędza cały czas w swoim pokoju, traktowanym jako swoją twierdzę, nie kontaktuje się z rodziną, najbliższymi.

Przykłady zachowań charakterystycznych:

  • wychodząc ze swej twierdzy, uważa, aby nikogo nie spotkać np. w drodze do toalety
  • rodzice często zostawiają mu posiłki pod drzwiami
  • kontaktując się ze światem zewnętrznym, najczęściej używa do tego Internetu

Syndrom związany jest z nastawieniem rozwiniętych społeczeństw dalekowschodnich na kolektywizm, działanie grupowe, stawianie dobra grupy nad dążeniami indywidualnymi. Widać to na przykładzie szkolnictwa, gdzie japoński młodzieniec spotyka się z wielkimi wymaganiami i konkurencją. Dużo czasu poświęca się wyuczaniu na pamięć przygotowującemu do egzaminów wstępnych na kolejne poziomy edukacji.

Powodem często jest także presja wywierana przez otoczenie na ludzi w tym wieku. Szczególnie od mężczyzn oczekuje się ukończenia dobrych studiów, znalezienia dobrej pracy i założenia rodziny. Zamknięcie się w pokoju jest formą eskapizmu, ucieczki od oczekiwań innych ludzi.

Na początku XXI w. zaczął zmieniać się społeczny odbiór hikikomori. O ile niegdyś traktowani byli oni jak osoby z marginesu społecznego, o tyle powszechność zjawiska (szacuje się, że około 55% Japończyków w wieku 13-24 lat doświadczyło bycia hikikomori[potrzebne źródło]) sprawiła, że stali się częściowo akceptowani w społeczeństwie, szczególnie wśród młodszych osób. Coraz częstszym przypadkiem jest również leczenie osoby chorej, z czym związane jest pojawienie się specjalistycznych klinik i lekarzy specjalizujących się w leczeniu hikikomori[2]. Tworzone są także grupy wsparcia dla ich rodziców.

Praktykowane jest także wysyłanie specjalnie przeszkolonych osób, najczęściej kobiet, które przekonują chorych do wyjścia z pokoju[3].

Hikikomori w kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

Motyw hikikomori od pewnego czasu zaczął pojawiać się w japońskiej kulturze popularnej. W tytułach przeznaczonych dla młodzieży bohaterami stają się życiowi nieudacznicy, co ma na celu ułatwić widzom zżycie się z postaciami, a w konsekwencji zwiększyć popularność tytułów[4].

Sposoby przedstawienia hikikomori różnią się w zależności od gatunku, do jakiego dany tytuł należy. W satyrycznej mandze Axis Powers Hetalia dwustuletnia izolacja Japonii porównana została właśnie do zachowania hikikomori. W anime Sayonara Zetsubō Sensei na przykładzie głównego bohatera – nauczyciela pokazana została niechęć i nieudolność dorosłych do zajmowania się problemem młodych ludzi, którzy nie chcą opuszczać swoich pokoi[4]. Motyw „hikikomori” został również pokazany w anime Rozen Maiden. Główny bohater – Sakurada Jun (nastolatek, który po wyjeździe rodziców za granicę, przestał chodzić do szkoły) nie wychodzi z domu, zamyka się przed własną siostrą i zamawia mnóstwo rzeczy przez internet.

Zjawisko hikikomori zostało realistycznie przedstawione w powieści NHK ni yōkoso!. Jej bohater pozostaje w tym stanie od czterech lat, opuszczając dom raz na tydzień, aby zakupić artykuły spożywcze. W powieści ukazana została postępująca degeneracja hikikomori, paranoja i ucieczka w narkotyki. Pomimo pomocy udzielonej bohaterowi z zewnątrz, całkowite wyleczenie nie następuje. NHK ni yōkoso! powstała na podstawie doświadczeń samego autora, również będącego hikikomori[4].

Hikikomori występuje również w serii Kagerou Project, tą osobą jest Shintarou Kisaragi, chłopak który po śmierci bliskiej przyjaciółki, przez dwa lata nie wychodził z domu, rozmawiając jedynie z cybernetyczną dziewczyną Ene.

Film Tokyo! w jednej ze swych części wyreżyserowanej przez Bong Joon-ho przedstawia w sposób groteskowy zjawisko hikikomori. Główny bohater jest zamknięty w swoim domu od dziesięciu lat, wszystkie niezbędne przedmioty zamawia przez telefon, a odbierając je nie nawiązuje z nikim kontaktu wzrokowego. Taki stan trwa, dopóki nie poznaje innej hikikomori.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. T. Saito, Shakaiteki Hikikomori, Tokyo 1998, pp. 32.
  2. Jacek Kielak. Hikikomori: opis zjawiska. „Tanuki.pl”. 207 (1142), 2008-07-23. Warszawa: Małgorzata Kaczarowska. ISSN 1898-8296 (pol.). [dostęp 2008-12-11]. 
  3. Adam Gajewski: Hikikomori – samotnicy na marginesie japońskiego społeczeństwa. Polska-azja.pl. [dostęp 2010-03-19].
  4. 4,0 4,1 4,2 Jacek Kielak. Zjawisko hikikomori w japońskiej kulturze popularnej. „Tanuki.pl”. 78 (1375), 2008-03-21. Warszawa: Małgorzata Kaczarowska. ISSN 1898-8296 (pol.). [dostęp 2009-03-21]. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]