Hilarion (metropolita kijowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hilarion
metropolita kijowski
Intronizacja Hilariona
Intronizacja Hilariona
Data i miejsce urodzenia nieznana
nieznane
Data i miejsce śmierci ok. 1054/ok. 1088
nieznane
metropolita kijowski
Okres sprawowania do ok. 1054
Wyznanie prawosławie
Kościół Patriarchat Konstantynopolitański
Inkardynacja Metropolia kijowska
Chirotonia biskupia 1051

Hilarion, cs. Иларион, Iłarion (zm. 1054[1], 1067[2] lub ok. 1088[3]) - pierwszy metropolita kijowski wywodzący się z Rusi.

Przed objęciem urzędu metropolity służył w cerkwi domu książecego na Berestowie. Wyróżniał się pobożnością oraz posiadanym wykształceniem[3]. Według hagiografii prowadził życie ascetyczne: wykopał dla siebie pieczarę nad brzegiem Dniepru i spędzał w niej długie godziny na modlitwie[2]. Śluby mnisze miał złożyć przed św. Antonim Pieczerskim[2].

Quote-alpha.png
Kijowski metropolita Hilaryon 1051 r. pierwszy zaczął kopać pieczary i sprzeciwiał się jawnie Konstantynopolitańskiej syzmie.[4]

Należał do grona najbliższych współpracowników Jarosława Mądrego[3]. On również doprowadził do wyboru Hilariona na metropolitę kijowskiego przez sobór lokalnych biskupów, bez wymaganej zgody patriarchy Konstantynopola[5]. Część historyków uważa ten fakt za symboliczny wyraz zerwania przez Ruś zależności kanonicznej od Patriarchatu Konstantynopolitańskiego; w rzeczywistości jednak trwała ona jednak nadal[6]. Hilarion był pierwszym duchownym wywodzącym się z Rusi, nie zaś Grekiem, który objął katedrę kijowską[7]. Miało to miejsce w 1051[8].

Dalsza działalność Hilariona nie jest opisywana w źródłach[3]. Istnieją jedynie wzmianki informujące, iż przywiązywał on znaczną wagę do kształcenia społeczeństwa[2]. Metropolita nie uczestniczył w pogrzebie Jarosława Mądrego w 1054, zaś pod datą 1055 jest już w kronikach wymieniany metropolita Efrem, z pochodzenia Grek[3]. W związku z tym część badaczy jest zdania, iż Hilarion zmarł na krótko po objęciu urzędu[3] (być może w 1053[9]). Zdaniem M. Prysełkowa Hilarion mógł złożyć śluby mnisze (być może wielkiej schimy) z imieniem Nikon, osiedlić się w Monasterze Kijowsko-Pieczerskim i tam uczestniczyć w tworzeniu latopisu, nazwanego następnie Pieczerskim, powstałego w 1073[3]. Według innych badaczy po porozumieniu z Bizancjum w 1052 Jarosław Mądry był zmuszony usunąć Hilariona z urzędu metropolity i zgodzić się na wyznaczenie jego następcy-Greka[3].

W historii literatury staroruskiej Hilarion zapisał się jako autor kazania zatytułowanego Słowo o zakonie i łasce[a] (oryg. Слово о законе и благодати, które najprawdopodobniej napisał i wygłosił jeszcze przed przyjęciem chirotonii biskupiej. W pierwszej części mowy głosi wyższość chrześcijaństwa nad judaizmem, w drugiej - gloryfikuje Włodzimierza Wielkiego oraz Jarosława Mądrego, który prawdopodobnie słuchał opisywanego kazania. Wystąpienie Hilariona, naśladujące bizantyńskie tzw. kazania uroczyste, stało się następnie wzorcem dla innych ruskich duchownych[8].

Information icon.svg Osobny artykuł: Słowo o zakonie i łasce.

Hilarion został uznany za świętego przez Kościół prawosławny; jego wspomnienie przypada 28 lipca (według kalendarza juliańskiego[2].

Uwagi

  1. Słowo zakon oznacza w tym kontekście prawo.

Przypisy

  1. R. P. Magocsi, A History of Ukraine, University of Washington Press, Seattle 1997, s. 746
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Iłarion, sw. (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-07-02].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 M. Kotłar, Iłarion [w:] Encykłopedija Istoriji Ukrajiny, Naukowa Dumka, Kijów 2005, ISBN 966-00-0632-2, t.III, s.445
  4. Eustachy Iwanowski, Rozmowy o polskiéj koronie, na str. 638
  5. Serczyk W.: Historia Ukrainy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2001, s. 26. ISBN 83-04-04530-3.
  6. Subtelny O.: Ukraine. A History. Toronto-Buffalo-London: University of Toronto Press, 1988, s. 26. ISBN 0-8020-7191-0.
  7. Magocsi R. P.: A History of Ukraine. Seattle: University of Washington Press, 1997, s. 25.
  8. 8,0 8,1 Jakubowski W., Łużny R.: Literatura staroruska. Wiek XI-XVII. Antologia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 39–40.
  9. Swiatitiel Iłarion, mitropolit kijewskij i wsieja Rusi (ros.). days.pravoslavie.ru. [dostęp 2011-07-02].
Poprzednik
Teopempt
Metropolita kijowski ok. 1051 - ok. 1054 Następca
Efrem