Himmelbett

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Himmelbett (pol. łoże z baldachimem) – taktyka walki powietrznej, stosowana przez Luftwaffe podczas walki z nocnymi nalotami bombowymi w okresie lipiec 1942 - wrzesień 1943. Naprowadzanie nocnych myśliwców na cel odbywało się przede wszystkim za pomocą wskazań naziemnych stacji radarowych.

W ograniczonym zakresie była stosowany do 1945 roku, w tym pod koniec 1944 Himmelbett zmieniło nazwę na Gebiets Nachtjagd.

Zarys[edytuj | edytuj kod]

Rozwiązanie 21 lipca 1942 roku dywizji reflektorów przeciwlotniczych i przydzielenie poszczególnych baterii do obrony konkretnych miast wymusiło odejście od dotychczasowo stosowanych metod walki:

Wobec mankamentów dostępnych radarów pokładowych (do wiosny 1943 tylko lichtenstein b/c - fug 202 - mały zasięg, niewielka produkcja seryjna / przede wszystkim trafiły do I./NJG 1 i II./NJG 2, częste usterki), nocne myśliwce miały być naprowadzane za pomocą naziemnych stacji radarowych (Flugmeldemess Stellungen). Kilka takich stacji tworzyło jeden Raum pod dowództwem NachtJagdRaumFührer-a (NJRF), któremu oprócz jednostek obsługujących konkretne stacje radarowe (Flugmelde-Leit Kompanie) podlegała ponadto konkretna grupa nocnych myśliwców. Wszystkie Raum - y tworzyły razem system nocnej obrony powietrznej III Rzeszy, nazywanej przez aliantów "The Kammhuber Line" - od nazwiska jego twórcy pułkownika, a następnie generała Josefa Kammhubera.

Z kolei Niemcy "operami Kammhubera" nazywali rozbudowane stanowiska naprowadzania nocnych myśliwców.

Elementy[edytuj | edytuj kod]

Stacje radarowe (Flugmeldemess Stellungen)[edytuj | edytuj kod]

Stacje radarowe miały różne kategorie ważności. Stacja radarowa 1 kategorii:

  • załoga: 250 - 300 osób
  • wyposażenie:
    • 1 x Jagdschloß - FuMG 404 - jako Rundumsuchgerät
    • 1 x Wassermann - FUGM 402 - jako Fernsuchgerät
    • 2 x Freya - FUGM 80 - jako Flugmeldegerät
    • 2 x Würzburg-Riese - FuSE 65 - jako Flugzielgerät
  • posterunki obserwacyjne (Fluko - Fluchwachkommando)
  • Jagdführungszentralen - tworzenie i przesyłanie do jednostek wyższego szczebla (Jafü/NJRF) raportów na temat sytuacji w powietrzu (Hauptlage) na podstawie raportów otrzymywanych z poszczególnych stacji radarowych (Luftlage)

Stacja radarowa 2 kategorii:

  • załoga: 200 osób
  • wyposażenie:
    • 2 x Freya - FUGM 80 - jako Flugmeldegerät/ w miejsce Freyi mógł się pojawić Wassermann albo Mammuth
    • 2 x Würzburg-Riese - FuSE 65 - jako Flugzielgerät
    • Stellugszentrale/Auswertung

Stacja radarowa 3 kategorii:

  • załoga: 150 osób
  • wyposażenie:
    • 2 x Freya - FUGM 80 - jako Flugmeldegerät/ w miejsce Frey mógł się pojawić Wassermann albo Mammuth
    • 2 x Würzburg-Riese - FuSE 65 - jako Flugzielgerät
    • Stellugszentrale/Auswertung

Nazwy kodowe poszczególnych stacji rozpoczynały się od tej samej litery jak nazwy najbliższych miejscowości (np. Stellung Kondor był położony niedaleko miasta Kolberg - Kołobrzeg).

Radary (Funkmessgeräte)[edytuj | edytuj kod]

Funkmessgeräte (Radary)
nazwa symbol częstotliwość (MHz) zasięg (Km)
Freya FuSE80 125 200
Freya A/N FuMG 450 125 200
Freya LZ FuMG 401 A 121-138 250
Freya LZ FuMG 401 B 124-144 250
Freya LZ FuMG 401 C 91-100 250
Freya LZ FuMG 401 D 162-200 250
Freya LZ Verbunkert 90 250
Freya LZ C (var) 50-57
Freya Fahrstuhl 125 160
Yagi-Freya/Köthen 82-88 150
Dreh-Freya FuMG 44 120-158 100
Freya Flamme FuMG 451 C 187 500
Jagdschloss FuMG 404 120-158/158-240 200
Wassermann S FuMG 42 DeTe S 122-131 300
Wassermann M I FuMG 402 136-149 300
Wassermann M II FuMG 402 120-158 300
Wassermann M IV FuMG 402 120-158 300
Mammut FMG 41 G (fF) 120-150 300
Würzburg-Riese FuSE65 560 80
Elefant/Russel 34-38 400

Seeburg[edytuj | edytuj kod]

Duże znaczenie odgrywał stół oceny sytuacji typu Seeburg (zastąpił poprzednio stosowany Auswerte Tisch), na którego szklanej płycie były wyświetlane zielone (lokalizacje myśliwca) i czerwone (lokalizacje bombowca) punkty symbolizujące samoloty.

Nachtjagdwaffe (lipiec 1942 - wrzesień 1943)[edytuj | edytuj kod]

Poziom operacyjny:

  • Luftwaffenbefehlshaber Mitte - 24.3.41 - 5.2.44 - Berlin-Wannsee
  • XII. Fliegerkorps - 1.8.41 - 15.9.43 - powstał w miejsce 1. Nachtjagddivision - Zeist, niedaleko Utrecht/Holandia
    • 1. Jagddivision - 1.5.42 - 15.9.43 - Deelen/Holandia
    • 2. Jagddivision - 1.5.42 - 15.9.43 - Stade/Niemcy
    • 3. Jagddivision - 1.5.42 - 15.9.43 - Metz/Francja
    • 4. Jagddivision - 2.43 - 15.9.43 - Döberitz/Niemcy
    • 5. Jagddivision - 6.43 - 15.9.43 - Schleissheim, niedaleko Monachium/Niemcy

Poziom taktyczny:

  • Nachtjagdgeschwader 1
    • I/NJG1 - 3.41 - 5.9.44 Venlo, 1. JD; Messerschmitt Bf 110, Heinkel He 219 (od 4.43)
    • II/NJG1 - 5.41 - 3.44 St. Trond, 1. JD;Bf 110, Dornier Do 217 (od 3.42)
    • III/NJG1 - 5.41 - 3.44 Twente; 1. JD; Bf 110
    • IV/NJG1 - 1.10.42 - 3.44 Leeuwarden; 1. JD; Bf 110
  • Nachtjagdgeschwader 2
    • I/NJG2 - 16.1.42 - 9.42 Catania, 9.42 - 8.11.42 Melsbroek, 8.11.42 - 15.11.42 Cazaux, 15.11.42 - 14.12.42 Lezignan, 14.12.42 - 10.2.43 Melsbroek, 10.2.43 - 23.5.43 Castelvetrano, 23.5.43 - 16.7.43 Aquino, 16.7.43 - 10.10.43 Parchim, II. Fliegerkorps; Junkers Ju 88
    • II/NJG2 - 1.11.41 - 1.10.42 Leeuwarden, 1. JD (od 5.42), 1.10.42 - 11.42 Gilze Rijen, 1. JD, 11.42 - 5.43 Comiso, 5.43 - 7.43 Aquino, II. Fliegerkorps, 7.43 - 12.3.44 Parchim, Junkers Ju 88
    • III/NJG2 - 3.42 - 1.10.42 Gilze Rijen, 1. JD (od 5.42), 15.8.43 - 9.43 Stuttgart/Nellingen, 5. JD, Ju 88
  • Nachtjagdgeschwader 3
    • I/NJG3 - 1.10.40 - 8.44 Vechta, 2. JD (od 5.42), Bf 110, Do 217 (od połowy 42), Ju 88 (od połowy 43)
    • II/NJG3 - 1.9.41 - 3.44 Schleswig, 2. JD (od 5.42), Bf 110, Do 217 (od połowy 42), Ju 88 (od połowy 43)
    • III/NJG3 - 1.11.41 - 8.44 Stade, 2. JD (od 5.42), Bf 110
    • IV/NJG3 - 11.42 - 8.1.44 Grove (Karup), 2. JD, Bf 110, Do 217 (od połowy 42), Ju 88C (od połowy 43)
  • Nachtjagdgeschwader 4
    • I/NJG4 - 9.42 - 8.44 Florennes, 3. JD, Bf 110, Do 217, Ju 88
    • II/NJG4 - 4.42 - 5.42 Laupheim, XII. Fliegerkorps, 5.42 - 9.42 Rheine, 9.42 - 1.44 St. Dizier, 3. JD, Bf 110, Do 217
    • III/NJG4 - 4.42 - ?9.42 Mainz-Finthen, XII. Fliegerkorps, 3. JD (od 5.42), 9.42 - 8.44 Juvincourt, 3. JD, Bf 110, Do 217, Ju 88
    • IV/NJG4 - 1.1.43 - 1.8.43 Mainz-Finthen, 3.JD, 5.JD (od 2.43), Bf 110
  • Nachtjagdgeschwader 5
    • I/NJG5 - 9.42 - 4.5.44 Stendal, Jafü Mitteldeutschland, 4. JD (od 2.43), Bf 110
    • II/NJG5 - 12.42 - 4.44 Parchim, Jafü Mitteldeutschland, 4. JD (od 2.43), Bf 110,
    • III/NJG5 - 4.43 - 3.44 Neuruppin, 4. JD, Bf 110, Do 217
    • IV/NJG5 - 12.42 - 1.43 Lechfeld, Leipheim, Jafü Süddeutschland, 1.43 - 1.8.43 Insterburg, Jafü Ostpreussen, Bf 110
  • Nachtjagdgeschwader 101
    • I/NJG101 - 20.3.43 - 25.3.43 Schleissheim, 26.3.43 - 15.3.45 Ingolstadt-Manching, Bf 110, Do 217
    • II/NJG101 - 20.3.43 - 4.43 München-Riem, 4.43 - 12.43 Lechfeld, Bf 110, Do 217
    • III/NJG101 - 20.3.43 - 24.12.43 Stuttgart-Echterdingen, Bf 110, Do 217
    • IV/NJG101 - 7.43 - 12.43 Kitzingen, Bf 110, Dornier Do 217
  • Nachtjagdraumführer

Y - Verfahren (nachtjagd)[edytuj | edytuj kod]

W okresie późniejszym (lato 1943) do systemu Himmelbett włączono również urządzenia do radiowego namierzania pozycji samolotów - Y-Bodenstelle FuSAn 733. Stacje radarowe otrzymały po dwa urządzenia takiego rodzaju.

Jägerleit-Stellung[edytuj | edytuj kod]

Jägerleit-Stellung:

  • 5 x Y-Bodenstelle FuSAn 733 (A - B)
  • 5 x Sendebaracke (A - B)
  • 5 x Peilturm (Sendebaracke + Y-Bodenstelle FuSAn 733)
  • Stellugszentrale/Auswertung
  • 5 linii łączności

Jägerleit-Stellung wysyłała 2 sygnały:

  • sygnał prowadzący - częstotliwość 180 impulsów na minutę - samoloty miały specjalne urządzenie które przetwarzały impuls na cichy gwizd i pozwalało zachować właściwy kierunek - Heinrich Peiler;
  • sygnał przechwytywany - natychmiast odsyłany przez urządzenie zamontowane na pokładzie samolotu do stacji naziemnej i przeliczany na odległość- Hans E-Mess Gerät, pozwalał na ustalenie położenia samolotu.

Pierwsze stacje oddano do użytku na terenie Holandii w lutym 1943 roku. Do lata 1943 pokryto nimi obszar działania 1 i 2 Jagddivision.

Jägerleit Geräte[edytuj | edytuj kod]

Jägerleit Geräte
nazwa symbol częstotliwość (MHz) zasięg (Km)
Freya Egon FuSAn 731 125/156 250
Heinrich Peiler FuSAn 733 38 - 42 300
Hans E-Mess FuSAn 733 38 - 42 300

Inne urządzenia używane podczas wojny elektronicznej[edytuj | edytuj kod]

  • Fern -, Fernst- und Über-Horizont-Suchanlagen - radary o dużym zasięgu, w tym wykrywające cele poza horyzontem; WASSERMAN, MAMMUT
  • Rundsuchanlagen - radary panoramiczne; JAGDSCHLOSS
  • Funkmeß-Erkennungs- und Funkmeßbeobachtungsanlagen - urządzenia wykrywające nieprzyjacielskie radary
  • Funkmeß-Störsender - urądzenia do zakłócania pracy nieprzyjacielskich radarów
  • Funk - sprzęt radiowy

Zasada działania[edytuj | edytuj kod]

Można wyróżnić dwie metody:

  1. lipiec 1942 - lato 1943 - radar typu Freya (zasięg 150 km) odpowiedzialny jest za ogólne określenie kierunku lotu nieprzyjacielskiego bombowca; 1. Würzburg Riese (zasięg 70 km)(Rot) - odpowiada za lokalizacje bombowca a 2. Würzburg Riese (Gruss) - odpowiada za lokalizacje myśliwca; system umożliwia śledzenie 1 samolotu nieprzyjaciela
  2. lato 1943 - 1945 - radar typu Freya (zasięg 150 km) odpowiedzialny jest za ogólne określenie kierunku lotu nieprzyjacielskiego bombowca; 2 urządzenia typu Y-Bodenstelle FuSAn 733 umożliwiają jednoczesne naprowadzanie 2 nocnych myśliwców, podczas gdy 2 Würzburg-Riese pozwalają zlokalizować 2 nieprzyjacielskie bombowce; system umożliwia śledzenie 2 samolotów nieprzyjaciela

RAF Bomber Command[edytuj | edytuj kod]

Order of Battle[edytuj | edytuj kod]

10 lipca 1942
Lotnisko Group Squadron Samolot liczba
Elsham Woods No. 1 Group 103 Sqn Vickers Wellington Mk IC, Handley Page Halifax 9 Non-op'l 7
Snaith No. 1 Group 150 Sqn Vickers Wellington Mk III 20
Lindholme No. 1 Group 305 (Polski) Sqn Wellington Mk II 16
Binbrook komórka 12 Sqn, 142 Sqn Wellington Mk II, Mk IV 19, 19
Holme-on-Spalding Moor No. 1 Group 460 Sqn RAAF Wellington Mk IV, Handley Page Halifax 19 1 Non-op'l
Wattisham No. 2 Group 18 Sqn Bristol Blenheim Mk IV 21
Watton No. 2 Group 21 Sqn Bristol Blenheim IV, Lockheed Ventura 12 Non-op'l 2
Horsham St Faith No. 2 Group 105 Sqn, 139 Sqn Bristol Blenheim Mk V, De Havilland Mosquito 12, 13 Non-op'l
West Raynham No. 2 Group 107 Sqn, 114 Sqn Douglas DB-7 III, Blenheim Mk IV 22, 21
Swanton Morley No. 2 Group 88 Sqn, 226 Sqn Douglas DB-7 III 20, 21
Feltwell No. 3 Group 57 Sqn, 75 (New Zealand) Sqn Wellington Mk III 17, 18
Oakington No. 3 Group 7 Sqn, 101 Sqn Short Stirling, Wellington Mk III 14, 16
Mildenhall No. 3 Group 149 Sqn, 419 Sqn RCAF Wellington Mk III, Stirling 15, 15
Marham No. 3 Group 115 Sqn, 218 Sqn Wellington Mk III, Stirling 17, 15
Honington No. 3 Group 9 Sqn Wellington Mk III 16
Stradishall No. 3 Group 214 Sqn Short Stirling 15
Wyton No. 3 Group 15 Sqn, 156 Sqn Wellington Mk III, Stirling 14, 19
Topcliffe No. 4 Group 102 Sqn, 425 Sqn RCAF Halifax, Wellington Mk III 17, 0 Non-op'l
Linton No. 4 Group 35 Sqn, 158 Sqn Halifax 18, 16
Middleton St George No. 4 Group 76 Sqn, 78 Sqn Halifax 18 Non-op'l, 18
Pocklington No. 4 Group 405 Sqn RCAF Halifax 19
Waddington No. 5 Group 44 (Rhodesia) Sqn, 420 Sqn RCAF Avro Lancaster, Handley Page Hampden, Avro Manchester 18, 13, 2 Non-op'l
Scampton No. 5 Group 49 Sqn, 83 Sqn Avro Lancaster, Avro Manchester 19, 2 Non-op'l, 16
Swinderby No. 5 Group 50 Sqn Avro Manchester, Avro Lancaster 12, 12 Non-op'l
Coningsby No. 5 Group 97 Sqn, 106 Sqn Avro Lancaster 18, 12
Syerston No. 5 Group 61 Sqn, 408 Sqn RCAF Avro Lancaster, Handley Page Hampden, Avro Manchester 16, 22, 1 Non-op'l
Bottesford No. 5 Group 207 Sqn Avro Lancaster 18
Tempsford No. 8 Group 138 Sqn (Special), 161 Sqn (Special) Armstrong Whitworth Whitley Mk V, Handley Page Halifax, Wellington Mk IA, Westland Lysander 10, 5, 1, 6, 5
Stradishall No. 8 Group 109 Sqn (Special) Avro Anson, Wellington Mk IC, Avro Lancaster 9, 19, 1
8 lipca 1943
Lotnisko Group Squadron Samolot liczba
Elsham Wolds No. 1 Group 103 Sqn Avro Lancaster Mk I i III 27
Kirmington No. 1 Group 166 Sqn Wellington Mk III, Mk X 1, 16
Hemswell No. 1 Group 300 (Polski) Sqn, 301 (Polski) Sqn Wellington Mk X 23, 12
Wickenby No. 1 Group 12 Sqn Lancaster Mk I i III 25
Grimsby No. 1 Group 100 Sqn Lancaster Mk I i III 27
Ludford Magna No. 1 Group 101 Sqn Lancaster Mk I i III 29
Binbrook No. 1 Group 460 Sqn RAAF Lancaster Mk I i III 27
Mildenhall No. 3 Group 15 Sqn Stirling 30
Mepal No. 3 Group 75 (NZ) Sqn Stirling 31
West Wickham No. 3 Group 90 Sqn Stirling 30
Lakenheath No. 3 Group 149 Sqn, 199 Sqn Stirling, Wellington Mk X 21, 14 Non-op'l, 2 Non-op'l
Chedburgh No. 3 Group 214 Sqn, 620 Sqn Stirling 20, 19
Downham Market No. 3 Group 218 Sqn Stirling 32
East Wretham No. 3 Group 115 Sqn Lancaster Mk II 22
Tempsford No 107 (Special Duties) Wing 138 Sqn (Special), 161 Sqn (Special) Halifax Mk II i V, Westland Lysander , Lockheed Hudson, Douglas DB-7 17, 6, 10, 2, 2
Feltwell No 107 (Special Duties) Wing 192 Sqn (Special) Wellington Mk X, De Havilland Mosquito IV i VI, Halifax Mk II i V 9, 3, 4
Melbourne No. 4 Group 10 Sqn Halifax Mk II 27
Snaith No. 4 Group 51 Sqn Halifax Mk II 32
Holme-on-Spalding Moor No. 4 Group 76 Sqn Halifax Mk II, V 1 Non-op'l, 30
Elvington No. 4 Group 77 Sqn Halifax Mk II 25
Breighton No. 4 Group 78 Sqn Halifax Mk II 24
Pocklington No. 4 Group 102 Sqn Halifax Mk II 26
Lissett No. 4 Group 158 Sqn Halifax Mk II 25
Leconfield No. 4 Group 466 (RAAF) Sqn, 196 Sqn Wellington Mk X 16, 17
Burn No. 4 Group 431 (RCAF) Sqn Halifax, Wellington Mk X 0, 17
Bardney No. 5 Group 9 Sqn Avro Lancaster Mk I i III 18
Dunholme Lodge No. 5 Group 44 (Rhodesia) Sqn Lancaster Mk I i III 18
Fiskerton No. 5 Group 49 Sqn Lancaster Mk I i III 16
Skellingthorpe No. 5 Group 50 Sqn Lancaster Mk I i III 18
Scampton No. 5 Group 57 Sqn, 617 Squadron Lancaster Mk I i III 25, 22 Non-op'l
Syerston No. 5 Group 61 Sqn, 106 Sqn Lancaster Mk I i III 16, 16
Langar No. 5 Group 207 Sqn Lancaster Mk I i III 18
Bottesford No. 5 Group 467 (RAAF) Sqn Lancaster Mk I i III 25
Woodhall Spa No. 5 Group 619 Sqn Lancaster Mk I i III 17
Leeming No. 6 Group 408 (RCAF) Sqn, 427 (RCAF) Sqn Halifax Mk II, Mk V, Wellington Mk III 18, 19, 1
Middleton St George No. 6 Group 419 (RCAF) Sqn, 428 (RCAF) Sqn Handley Page Halifax, Halifax Mk V, Wellington Mk III 21, 19, 2
Tholthorpe No. 6 Group 434 (RCAF) Sqn Halifax Mk V 5 Forming
Linton No. 6 Group 426 (RCAF) Sqn Halifax Mk II i V, Wellington Mk III 19 Forming, 4 Forming, 4 Forming
East Moor No. 6 Group 429 (RCAF) Sqn, 433 (RCAF) Sqn Wellington Mk X 17, 0 Forming
Skipton-on-Swale No. 6 Group 432 (RCAF) Sqn Wellington Mk X 19
Oakington No. 8 (Pathfinder) Group 7 Sqn Short Stirling, Avro Lancaster Mk I i III 19, 14
Gravely No. 8 (Pathfinder) Group 35 Sqn Halifax Mk II 33
Gransden Lodge No. 8 (Pathfinder) Group 405 (RCAF) Sqn Halifax Mk II 21
Wyton No. 8 (Pathfinder) Group 83 Sqn, 139 Sqn Lancaster Mk I i III, Mosquito]] IV 23, 15
Bourn No. 8 (Pathfinder) Group 97 Sqn Lancaster Mk I i III 31
Warboys No. 8 (Pathfinder) Group 156 Sqn Lancaster Mk I i III 34
Marham No. 8 (Pathfinder) Group 105 Sqn, 109 Sqn Mosquito Mk IV i IX 15 Non-op'l, 4 Non-op'l, 22, 7

Taktyka strumienia bombowców[edytuj | edytuj kod]

Linia Kammhubera złożona była z sektorów, patrolowanych przez nocne myśliwce. W danym momencie jedna niemiecka stacja radarowa mogła prowadzić jeden (później 2) nocne myśliwce w jednym sektorze. Ponieważ pilot nocnego myśliwca potrzebował na przechwycenie i zestrzelenie minimum 10 minut, było oczywiste, że w ciągu godziny może zestrzelić maksymalnie 6 bombowców. Niezależnie od liczby przelatujących przez sektor bombowców liczba strat będzie taka sama.

Jednocześnie dostępne urządzenia nawigacyjne (GEE) pozwalało bombowcom nadlatywać nad cel tą samą trasą, prędkością i w większych formacjach, zmniejszając jednocześnie prawdopodobieństwo kolizji. Opierając się na tej kalkulacji dowództwo Bomber Command wprowadziło nową metodę nalotu w postaci tzw. strumienia bombowców.

Pierwszy nalot z zastosowaniem nowej taktyki został przeprowadzony 29 marca 1942 roku na Lubekę - 234 samoloty - przy stracie 12 maszyn (5%). W okresie kwiecień - maj 1942 roku znaczne siły bombowców (przeciętnie 100 - 250) były regularnie wysyłane nad terytorium Niemiec. W nocy z 30 na 31 maja 1942 roku ma miejsce pierwszy nalot 1000 (1047) bombowców na Kolonię.

Taktyka "bomber stream" stanowiła potwierdzenie skuteczności badań operacyjnych, polegających na zastosowaniu modeli matematycznych, statystyki oraz algorytmów do rozwiązywania problemów kompleksowych. Pozwalało osiągać cele strategiczne przy pomocy metod naukowych.

Pathfinder force[edytuj | edytuj kod]

15 sierpnia 1942 roku Bomber Command powołał specjalne jednostki naprowadzające - "Pathfinder force" (dosł. "oddziały tropicieli") pod dowództwem Air Commodore D. C. T. Bennetta. Były to załogi, które miały za zadanie odnaleźć cel i oznaczyć go za pomocą wyznaczników celu (T. I. - Target Indicators). Te były używane w trzech podstawowych kolorach - czerwonym, zielonym i żółtym. Po raz pierwszy jednostka Pathfinderów została użyta 19 sierpnia 1942 roku podczas nalotu na Flensburg. Znakowanie celu mogło odbywać się przy T. I. wolno opadających w powietrzu lub palących się już na ziemi. Zrzucanie wyznaczników celu odbywało się przede wszystkim przy wzrokowym kontakcie bombardiera z ziemią. Przy braku widoczności zrzutu dokonywano wg. wskazań pokładowego radaru H2S.

Oboe[edytuj | edytuj kod]

20 - 21 grudnia 1942 roku de Havilland Mosquito z 109 dywizjonu wykorzystały po raz pierwszy urządzenia do "ślepego" bombardowania. Oboe pozwalał na prowadzenie jednocześnie tylko jednego samolotu, dlatego od marca 1943 roku wyposażone w nie Mosquito wykorzystywane były do oznaczenia celów nalotu za pomocą flar świetlnych.

Oboe wykorzystywał dwie różne i dobrze odizolowane od siebie stacje (określane jako Cat i Mouse) w Anglii do wysłania sygnału do samolotu wyposażonego w transponder. Transponder odsyła sygnał z powrotem do obu stacji. Czas nadejścia sygnału pozwala na określenie odległości.

Każda ze stacji wykorzystuje sygnały radiowe do wykreślenia okręgu o odpowiednim promieniu, przy czym przecięcie się dwóch okręgów oznacza cel nalotu. Wszystkie stacje w południowej Anglii były ze sobą połączone, tak że jedna mogła przejąć zadanie drugiej.

H2S[edytuj | edytuj kod]

Podczas nocnego nalotu na Hamburg (30/31 stycznia 1943) w ramach "Pathfinder force" po raz pierwszy zostaje zastosowany radar pokładowy H2S. Umożliwia on bombardowanie przy każdej pogodzie oraz zidentyfikowanie celów naziemnych nocą. 3 lutego 1943 niedaleko Rotterdamu (stąd nazwa Rotterdam Gerät) jeden z egzemplarzy został przechwycony przez Niemców w zestrzelonym bombowcu Short Stirling. Na jego podstawie Telefunken zbudowało radar ostrzegawczy FuG 350 Naxos.

Serrate[edytuj | edytuj kod]

30 czerwca 1943 roku po raz pierwszy zastosowano brytyjskie myśliwce nocne, wyposażone w radar pokładowy, do przechwytywania i atakowania niemieckich myśliwców nocnych.

Chaff[edytuj | edytuj kod]

Podczas nalotu na Hamburg w nocy z 24 na 25 lipca 1943 roku po raz pierwszy zastosowano chaff (przez anglików nazywane Window, a przez Niemców - Düppel). Były to odpowiednio przycięte - do połowy długości fali - paski aluminium (staniolu), które dawały na ekranie radaru rozliczne echa, uniemożliwiające odróżnienie pasków staniolu od prawdziwych samolotów.

Podczas nalotu na Hamburg stracono jedynie 3 bombowce, a podczas dalszych lipcowych nalotów straty utrzymywały się poniżej 3% użytych maszyn.

Naloty[edytuj | edytuj kod]

Priorytety[edytuj | edytuj kod]

  • 14 lutego 1942 - Industrial worker morale - morale ludności cywilnej, ze szczególnym uwzględnieniem robotników
  • 14 stycznia 1943 - U-boat pens - schrony chroniące u-booty (Saint-Nazaire, Lorient, La Rochelle, Tulon, Trondheim) i stocznie (Hamburg - Blohm & Voss, Brema - AG Weser, Gdańsk - F. Schichau)
  • 10 czerwca 1943 - Combined Bomber Offensive - I faza (czerwiec 1943 - 1944) - skierowana przeciwko niemieckiemu przemysłowi lotniczemu
  • sierpień 1943 - Operation Crossbow - niemieckie bronie dalekiego zasięgu: V-1, 2, 3

Cele nalotów[edytuj | edytuj kod]

  • maj 1942: Calais,, St-Omer, Dunkierka, Hamburg, Stuttgart, Belgium Power Stations, Warnemünde, Boulogne Docks, St-Nazaire, Paryż-Gennevillers, Kolonia Raid 1000 bombowców
  • czerwiec 1942: Essen, Brema, Hawre, Ostenda, Dieppe, Essen, Emden, Brugia, St-Nazaire, Brema 1000,
  • lipiec 1942: Flensburg, Brema, Wilhelmshaven, Gdańsk, Abbeville, Duisburg, Lubeck, Vegesack, Hamburg, Saarbrücken,
  • sierpień 1942: Ruhr, Duisburg, Osnabrück, Moguncja, Düsseldorf, Osnabrück, Flensburg, Frankfurt, Kassel, Gdynia, Nuremberg, Saarbrücken
  • wrzesień 1942: Saarbrücken, Karlsruhe, Emden, Brema, Duisburg, Frankfurt, Düsseldorf, Wilhelmshaven, Essen, Monachium, Wismar, Vegesack, Flensburg, Oslo, Lingen,
  • październik 1942: Wismar, Lubeka, Flensburg, Krefeld, Akwizgran, Osnabrück, Kilonia, Hawr, Kolonia, Le Creusot, Genua, Ruhr, Mediolan
  • listopad 1942: Genua, Hamburg, Turyn, Stuttgart
  • grudzień 1942: Frankfurt, Eindhoven, Mannheim, Turin, Duisburg, Monachium,
  • styczeń 1943: Essen, Duisburg, IJmuiden, Abbeville, Leer, Lorient, Cherbourg, Berlin, Caen, Hengelo, Osnabrück, Kolonia, Düsseldorf, Hamburg
  • luty 1943: Kolonia, Hamburg, Turyn, La Spezia, Lorient, Wilhelmshaven, Mediolan, Brema, Nuremberg, Dunkirk, St-Nazaire
  • marzec 1943: Berlin, Hamburg, Nuremberg, Monachium, Stuttgart, Essen, St-Nazaire, Duisburg, Bochum,
  • kwiecień 1943: St Nazaire, Lorient, Brest, Essen, Kilonia, Duisburg, Frankfurt, La Spezia, Stuttgart, Pilzno, Mannheim, Szczecin, Rostock.
  • maj 1943: Abbeville, Dortmund, Duisburg, Cherbourg Docks, Bochum, Pilzno, lotniska, zapory w pobliżu Zagłębia Ruhry, Berlin, Düsseldorf, Jena, Essen, Wuppertal
  • czerwiec 1943: Düsseldorf, Munster, Bochum, Oberhausen, Kolonia, Mintchanin, Friedrichshafen, Krefeld, Mulheim, La Spezia, Wuppertal, Gelsenkirchen,
  • lipiec 1943: Kolonia, Gelsenkirchen, Turyn, Akwizgran, Montbeliard, Hamburg, Essen, Leghorn, Remscheid,
  • sierpień 1943: Hamburg, Genua, Mediolan, Turyn, Mannheim, Norymberga, Mediolan, Peenemünde, Leverkusen, Berlin, Mönchengladbach, Rheydt, St-Omer
  • wrzesień 1943: Berlin, Mannheim, Ludwigshafen, Monachium, Boulogne, Montlucon, Dortmund-Ems Canal, Modane, Antheor Viaduct, Hannover, Oldenburg, Darmstadt, Braunschweig, Bochum

Poszukiwanie nowych rozwiązań - swobodne polowanie[edytuj | edytuj kod]

Pojawienie się chaff, wprowadzenie do użytku bombowców wyposażonych w nowoczesne urządzenia zakłócające, dywersyjne naloty odwracające uwagę od prawdziwych oznaczało kres systemu Himmelbett, który w nowych warunkach okazał się nieefektywny. W okresie koniec 1943 - połowa 1944 roku zlikwidowano stanowiska poszczególnych Nachtjagdraumführerów. Większość Raumów zostało rozwiązane, a tworzące je stacje radarowe przeniesione w głąb Niemiec. Pozostawiono je jedynie na obszarze Holandii i północno-zachodnich Niemczech, gdzie można nadal było spotkać pojedyncze bombowce powracające z nalotu.

Miejsce Himmelbtt zajęło na początku Wildsäu, a po wprowadzeniu w ostatnim kwartale 1943 roku ulepszonych radarów pokładowych (lichtenstein sn 2 a - fug 220) - Zahme Sau.

Zmiany organizacyjne pociągnęły za sobą połączenie dowództw dziennych i nocnych jednostek myśliwców w ramach poszczególnych dywizji myśliwskich. Niezależna dotychczas służba obserwacji przestrzeni powietrznej, która podlegała poszczególnym okręgom lotniczym (Luftgaue), podporządkowano teraz Luftwaffenbefehlshaber Mitte. Towarzyszyło temu połączenie stanowisk general der nachtjagd - odpowiedzialnego za nocną obronę III Rzeszy i general der tagjagd - odpowiedzialnego za dzienną obronę III Rzeszy.

Symbolicznym końcem systemu Himmelbett było odwołanie generała Josefa Kammhubera, twórcy "nocnego dachu na III Rzeszą", ze stanowiska dowódcy XII. Fliegerkorps, a następnie przemianowanie jednostki 15 września 1943 roku na I. Jagdkorps.

Skróty[edytuj | edytuj kod]

  • ArKo - Artilleriekommandeur(sstellung oder -Befehlsstand)
  • FlaBttr - Flugabwehrbatterie
  • FuBL - Funk-Blindlandegerät
  • FuL - Funk-Landegerät
  • FuMB - Funkmeß-Beobachtung (passive Erkennung feindlicher elektromagnetischer Strahlungen)
  • FuME - Funkmeß-Erkennung (aktive Freund-/Feind-Erkennung)
  • FuMG - Funkmeßstellung allgemein oder kombinierte Stellung von Marine und Luftwaffe
  • FuMG - Funkmeßgerät (Anwendung der Bezeichnung je nach Kontext)
  • FuMO - Funkmeßortungsstellung allgemein (meist Marine) (aktive Entfernungs- und Richtungsbestimmung)
  • FuMS - Funkmeß-Störsender (Marine)
  • FuMT - Funkmeß-Täuschung
  • FuMZ - Funkmeß-Zusatz (Zusatzgeräte zur Verbesserung einzelner Funktionen)
  • FuSAn - Funk-Sende-Anlage wie beispielsweise Y-Stellung, Bernhard, Knickebein etc.
  • FuSE - Funk-Sende-Empfänger
  • FuFeuer - Funk- und Leuchtfeuer
  • GefStd - Gefechtsstand
  • HKB - Heeresküstenbatterie
  • Ln - Luftnachrichten (dahinter Zusatzbezeichnung)
  • LnRgt - Luftnachrichten Regiment
  • MArKo - Marinekommandeur(sstellung oder -Befehlsstand)
  • MKB - Marineküstenbatterie
  • RV - Richtfunk-Verstärker
  • RAAF - Royal Australian Air Force
  • RCAF - Royal Canadian Air Force
  • Seetakt - Stellung oder Einzelgerät für seetaktische Funkmeßortung (= Feuerleitung)
  • SKST - Stör-Kontroll-Stelle
  • StP - Stützpunkt (allgemein)
  • SSST - Stör-Sende-Stelle
  • UGruKo - Untergruppenkommandeurskommandostand
  • WN - Widerstandsnest

Oznaczenia kodowe sprzętu radarowego - przykład - FMG 41 G (fF):

  • FMG - radar
  • 41 - rok wprowadzenia
  • G - pierwsza litera nazwy producenta (G od GEMA)
  • f - częstotliwość (f - 120-150 MHz)
  • F - położenie anteny albo sposoby jej przesuwania

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]