Hipoteza adaptacyjnych oczekiwań

W ekonomii hipoteza adaptacyjnych oczekiwań to jedna z hipotez formułowania oczekiwań dotyczących przyszłych wartości wskaźników ekonomicznych takich jak inflacja. Została zaproponowana na początku XX wieku przez amerykańskiego ekonomistę Irvinga Fishera, jednak największą popularność zdobyła w latach 50. gdy stała się jednym z podstawowych narzędzi służących analizie hiperinflacji.

Zgodnie z hipotezą oczekiwań adaptacyjnych przyszłą wartość wskaźnika ekonomicznego można przewidzieć na podstawie jego przeszłych wartości oraz wartości błędów popełnionych podczas przewidywania tej samej zmiennej w przeszłości.

W przypadku gdy przewidywany wskaźnik charakteryzuje się dużą zmiennością lub na przykład systematycznie rośnie przewidywania dokonane z zastosowaniem hipotezy adaptacyjnych oczekiwań obarczone są systematycznym błędem. Z tego powodu znaczenie tej hipotezy uległo znaczącemu zmniejszeniu począwszy od lat 70. na rzecz alternatywnych hipotez takich jak hipoteza racjonalnych oczekiwań.

Przykład

Prosty przykład oczekiwań kształtowanych zgodnie z hipotezą oczekiwań adaptacyjnych może być wyrażony przy pomocy następującego wzoru:

$p^e = p^{e}_{-1} + \lambda (p_{-1} - p^{e}_{-1})$

gdzie $p^e$ to przewidywana wartość wskaźnika ekonomicznego p w okresie kolejnym, $p^{e}_{-1}$ to przewidywana wartość wskaźnika ekonomicznego w okresie poprzednim, $p_{-1}$ to rzeczywista wartość wskaźnika ekonomicznego w okresie poprzednim, zaś $\lambda$ to parametr z przedziału (0,1). Wynika stąd, że wartość prognozy w okresie następnym $p^e$ zależy od wartości prognozy w okresie poprzednim $p^{e}_{-1}$ oraz błędu popełnionego przy prognozowaniu w okresie poprzednim $p_{-1} - p^{e}_{-1}$.

W przypadku, gdy prognoza w poprzednim okresie była zbyt niska $(p_{-1} - p^{e}_{-1}>0)$ wówczas następuje korekta prognozy w kolejnym okresie w górę:

$p^e = p^{e}_{-1} + \lambda (p_{-1} - p^{e}_{-1}) > p^{e}_{-1}$

Jeżeli prognoza w poprzednim okresie była zbyt wysoka $(p_{-1} - p^{e}_{-1}<0)$ wówczas następuje korekta prognozy w okresie kolejnym w dół:

$p^e = p^{e}_{-1} + \lambda (p_{-1} - p^{e}_{-1}) < p^{e}_{-1}$

Innymi słowy, oczekiwania adaptują się w zależności od błędów popełnionych w przeszłości, skąd nazwa hipotezy.

Z powyższego wzoru wynika również, że prognozowaną wartość oczekiwanej zmiennej można wyrazić jako średnią ważoną wszystkich jej przeszłych wartości:

$p^e = (1 - \lambda) \sum_{j = 0}^{\infty} (\lambda^j p_j)$

Im starsza obserwacja, tym niższa odpowiadająca jej waga.

Linki zewnętrzne

• Adaptive Expectations Principle (ang.)