Historia Andory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Państwo Maurów z Pirenejami, w których znajduje się Andora

Początki dzisiejszego państwa andorskiego sięgają czasów Karola Wielkiego i jego wypraw przeciwko Maurom, oraz innym ludom muzułmańskim[1].

W zamian za waleczność mieszkańców podczas bitew, król nadał jej prawa miejskie. Następnie stała się ona lennem hrabiów Urgel, aby ostatecznie w 1133 roku przejść pod władanie biskupa z Urgel. Przez kilka stuleci Andora była przedmiotem konfliktów między feudałami północnej Katalonii a ich francuskimi sąsiadami z północy, hrabiami z Foix. W 1278 na mocy układu między biskupem z Urgel a hrabiami Foix zostało ustanowione ich wspólne zwierzchnictwo nad Andorą[1].

Nowożytność[edytuj | edytuj kod]

W 1419 na wniosek ludności Andory został powołany lokalny parlament nazywany Radą Terytorialną, z czasem przekształcony w Radę Generalną[2]. W 1607 roku prawa hrabiów Foix przeszły na królów Francji, a w XIX w. — na jej prezydentów. Średniowieczna struktura rządów przetrwała do XX wieku[1].

XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Katalona w latach 1812-1814

W okresie 1812-1813 Cesarstwo Francuskie zajęło Katalonię i podzieliło ją na cztery departamenty[2]. Wówczas Andora weszła w skład departamentu de Sègre. W 1933 Francja zajęła Andorę wobec społecznych zamieszek przed wyborami[1].

Rok później awanturnik Boris Skosyriew ogłosił się w Urgel Borisem I, niepodległym księciem Andory, równocześnie ogłaszając wojnę przeciwko biskupowi z Urgel. 20 lipca został aresztowany przez policję hiszpańską i wydalony z kraju[2]. W latach 1936-1940 w Andorze stacjonował francuski garnizon aby przeciwdziałać wpływom hiszpańskiej wojny domowej[1].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie II wojny światowej Andora pozostawała neutralna, ale dopiero w 1958 ogłosiła pokój z Niemcami po I wojnie (1914-1918), z którymi pozostawała w stanie formalnej wojny, co zostało pominięte w traktacie wersalskim[2]. Pozostawiona w stanie pewnej izolacji Andora była niejako poza głównym nurtem europejskiej historii[1].

Czasy powojenne[edytuj | edytuj kod]

Do 1993 była państwem nie posiadającym suwerenności prawno-międzynarodowej, pod wspólnym zwierzchnictwem współksiążąt którzy reprezentowali ją w stosunkach międzynarodowych, gwarantowali jej bezpieczeństwo i sprawowali najwyższą władzę ustawodawczą i wykonawczą poprzez swych przedstawicieli, oraz stałych delegatów[1].

Jednak zapoczątkowany w latach pięćdziesiątych rozkwit turystyki, handlu, oraz rozwój transportu przyczyniły się do ewolucji kraju w którym dotychczas przeważało rolnictwo[3]. Rozpoczęła się modernizacja struktur politycznych. W latach siedemdziesiątych rozpoczęto gruntowne reformy[1].

Stopniowo wprowadzono powszechne prawo wyborcze do Rady Generalnej, będącej zgromadzeniem reprezentantów gmin pomimo formalnego zakazu istnienia partii politycznych[3]. W 1979 roku powstała Demokratyczna Partia Andory, dążąca do modernizacji gospodarki i ustroju politycznego kraju[2]. W 1990 Rada Generalna powołała komisję do opracowania konstytucji[1].

Rok później współksiążęta Andory wyrazili zgodę na ograniczenie swych uprawnień i uznanie suwerenności narodu[3]. W referendum powszechnym z 1993 obywatele zatwierdzili pierwszą w historii kraju konstytucję. Od 1993 Andora jest członkiem ONZ, natomiast od 1994 rządy sprawują nieprzerwanie liberałowie[1].

Andora co prawda nie należy do Unii Europejskiej, ale w lutym 2002 roku wraz z Francją i Hiszpanią przyjęła euro jako obowiązującą w kraju walutę[1].

Andorskie liberalne regulacje w sprawach bankowości i finansów, przyciągające obce kapitały, ale także umożliwiające zamożnym obcokrajowcom unikanie opodatkowania, były przedmiotem krytyki organizacji międzynarodowych - Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), jak i Międzynarodowego Funduszu Walutowego[1][3].

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 encyklopedia.pwn.pl: Andora. Historia. (pol.). [dostęp 2013-05-30].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 portalwiedzy.onet.pl: Historia Andory (pol.). [dostęp 2013-05-30].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 andora.geo.vjf.pl: Historia (pol.). [dostęp 2013-05-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons