Historia Libanu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

W starożytności na terenie Libanu znajdowała się Fenicja, od VII w. p.n.e. kolejno pod panowaniem Asyrii, Babilonii, Persji, Macedonii, Ptolemeuszy, Seleucydów. W latach 64 p.n.e.63 p.n.e. wchodziła w skład rzymskiej prowincji Syrii; po rozpadzie cesarstwa rzymskiego w 395 należała do Bizancjum, w VII wieku obszar podbity przez Arabów zjednoczonych w ramach kalifatu, następnie we władaniu kolejno Tulunidów, Ichszydydów i Fatymidów. W latach 1098-1291 zajmowany przez krzyżowców, następnie zdobyty przez mameluków z Egiptu, w XVI wieku część imperium osmańskiego, od 1861 autonomia w obrębie państwa tureckiego. Podczas I wojny światowej Liban był okupowany przez Francuzów i Wielką Brytanię. Od 1920 na mocy postanowień konferencji w San Remo należał wraz z Syrią do terytorium mandatowego Francji przekształconego w 1926 w republikę. W 1941 ogłoszenie formalnej niepodległości, uznanej 22 listopada 1943.

Szwajcaria Bliskiego Wschodu 1943-1975[edytuj | edytuj kod]

Liban jest państwem współzałożycielem Ligi Państw Arabskich (1945) i członkiem ONZ (również od 1945).

Podczas I wojny arabsko-izraelskiej 1948-1949 doszło do pierwszej okupacji południowego Libanu przez Izrael (30 października 1948 – 23 marca 1949).

Gospodarka Libanu znakomicie prosperowała, stolica – Bejrut – stała się największym centrum finansowym na Bliskim Wschodzie, stąd funkcjonowało wówczas znane określenie tego kraju jako Szwajcarii Bliskiego Wschodu.

W tym okresie w Libanie działał tzw. system konfesjonalny, regulujący obsadę najważniejszych stanowisk w państwie:

  • prezydent – chrześcijanin,
  • premier – muzułmanin sunnita,
  • przewodniczący parlamentu – muzułmanin szyita,
  • dowódca armii – chrześcijanin.

Wśród członków parlamentu istniał trwały podział na chrześcijan i muzułmanów w stosunku 6:5.

Wieloletnia równowaga sił politycznych w Libanie została zachwiana przez masowy napływ ludności muzułmańskiej z innych krajów, co doprowadziło do zmiany stosunków społecznych i stało się przyczyną piętnastoletniego konfliktu, który doszczętnie zrujnował libańską gospodarkę.

Wojna domowa i okupacja syryjska 1975-2005[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975-1990 wojna domowa pomiędzy muzułmanami a chrześcijanami, w trakcie której doszło do interwencji zbrojnej i okupacji Libanu przez Syrię (2 listopada 1975 – 25 kwietnia 2005).

Wojna domowa rozpoczęła się 13 kwietnia 1975. Początkowo były to walki muzułmanów z chrześcijanami, ale później doszło do tzw. libanizacji, tj. rozkładu państwowości wskutek podziału kraju na niewielkie fragmenty jego terytorium zarządzane przez wzajemnie zwalczające się klany i ich milicje. Obie główne strony konfliktu rozdrobniły się więc na mniejsze grupy, zwalczające się również między sobą.

W 1978 w czasie „wojny studniowej” Baszir Dżemajel wyparł oddziały wojsk syryjskich z obszarów zamieszkanych przez chrześcijan. W 1982 został wybrany przez parlament prezydentem Libanu, choć muzułmańscy deputowani zbojkotowali głosowanie. 14 września tego samego roku, na dziewięć dni przed rozpoczęciem urzędowania, został zamordowany przez prosyryjskiego bojówkarza[1].

W ostatnim okresie wojny z Syrią (1988-1990) na czele chrześcijan jako tymczasowy prezydent stał generał Michel Aoun, który został jednak ostatecznie pokonany w Bejrucie 13 października 1990 i zmuszony do emigracji (powrócił do kraju bezzwłocznie po wycofaniu się wojsk syryjskich w 2005).

W trakcie wojny dwukrotna interwencja zbrojna Izraela w latach 1978 i 1982 (w efekcie dwukrotna okupacja południowego Libanu: 14 marca – 13 czerwca 1978 i 6 czerwca 1982 – 22 maja 2000). Jednocześnie od 1978 w południowym Libanie stacjonuje misja pokojowa ONZ, czyli wojska UNIFIL.

W okresie 1990-2005 całkowitą kontrolę polityczną i militarną nad terytorium Libanu (od 2000 również nad jego południową częścią) sprawowała Syria, m.in. wpływając na obsadę stanowisk państwowych.

Cedrowa rewolucja 2005[edytuj | edytuj kod]

14 lutego 2005 były premier Libanu, Rafiq Hariri został zamordowany. Wywołało to masowe demonstracje opozycji, która oskarżyła Syrię o to zabójstwo. Syria zaprzeczyła tym oskarżeniom. Protesty te określono jako cedrowa rewolucja. Pod wpływem protestów oraz nacisków ONZ i krajów arabskich, Syria wycofała swoje wojska z Libanu 25 kwietnia 2005. W maju-czerwcu 2005 blok antysyryjski wygrał wybory, następnie 19 lipca 2005 władzę objął nowy rząd, którego premierem został Fouad Siniora, co stało się zwieńczeniem cedrowej rewolucji. Liban stał się ponownie, po niemal 30 latach syryjskiej okupacji, w pełni wolnym państwem.

Druga niepodległość od 2005[edytuj | edytuj kod]

W okresie 12 lipca8 września 2006 nastąpił ponowny atak wojsk izraelskich na Liban w odwecie za porwanie dwóch izraelskich żołnierzy oraz ostrzał Izraela pociskami Katiusza przeprowadzony przez Hezbollah z baz w południowym Libanie. W efekcie doszło do kolejnej okupacji południowego Libanu przez Izrael (22 lipca – 1 października 2006).

14 października 2008 Syria uznała niepodległość Libanu i nawiązała z nim stosunki dyplomatyczne.

W styczniu 2011 roku doszło do ogólnokrajowych protestów w tym kraju.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]