Historia Polski (1795-1807)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Godło Polski
  Historia Polski  
Chronologia
do 1138
1138–1320
1320–1386
1386–1492
1492–1572
1572–1697
1697–1763
1764–1795
1795–1831
1831–1914
1914–1918
1918–1939
1939–1945
1944–1989
od 1989
Kalendarium
Portal: Historia

Po III rozbiorze I Rzeczypospolitej, dokonanym w 1795 r. przez ościenne mocarstwa – Imperium Rosyjskie, Królestwo Prus i Austrię (Monarchia Habsburgów) – Polska jako państwo zniknęła z mapy Europy. Wtedy znaczna część Polaków, zwłaszcza wojskowych, wyemigrowała z kraju, głównie do Saksonii, Włoch i Francji. Wielu z nich związało swe losy z gen. Napoleonem Bonaparte. Z jego przyzwolenia zorganizowane zostały w Lombardii w styczniu 1797 r. dwa Legiony Polskie, przy czym w ich skład weszli głównie polscy jeńcy z armii austriackiej. Dowodzili nimi generałowie Henryk Dąbrowski i Karol Kniaziewicz.

Dowództwo nad włoskimi legionami polskimi proponowano również gen. Tadeuszowi Kościuszce. Po śmierci Katarzyny II, gdy w 1796 r. carem Rosji został jej syn Paweł I, został on zwolniony z więzienia w Petersburgu, co opłacił przysięgą wiernopoddańczą. Otrzymał wtedy 60 tys. rubli, po czym wyjechał po raz drugi do Ameryki. Po kilkunastu miesiącach wrócił do Europy, zamieszkując w Paryżu. Tam kontaktował się z kręgami polskiej emigracji, spotkał się także z Napoleonem Bonaparte. Nie zdecydował się na współpracę z nim i nie przyjął oferty dowodzenia legionami polskimi we Włoszech, gdyż był przeciwny wykorzystywaniu przez Napoleona Polaków w jego wojnach. W 1801 r. przeniósł się na stałe do Szwajcarii.

Już w maju 1797 r. legiony polskie wzięły udział w walkach przeciwko wojskom austriackim o Rzym. W lipcu jeden z jej twórców, Józef Wybicki, skomponował pieśń „Mazurek Dąbrowskiego”, która stała się polskim hymnem państwowym. Po podboju Austrii, Bonaparte wysłał w 1803 r. sześciotysięczny legion Dąbrowskiego na wyspę Haiti (wówczas zwaną "Santo Domingo", tak jak obecna stolica państwa Dominikana leżącego na tej wyspie) w Antylach na Morzu Karaibskim, będącą kolonią francuską, celem poskromienia buntu Mulatów i Murzynów (pod wodzą Toussaint-Lavontoure'a) przeciwko restytucji niewolnictwa. Ciężkie dla Europejczyków warunki klimatyczne, żółta febra i walki zdziesiątkowały interwentów i zmusiły ich do rychłej kapitulacji.

Po objęciu w 1801 r. rządów w Rosji przez Aleksandra I, polska magnateria i bogata szlachta upatrywały w nim nadzieję na zjednoczenie ziem polskich pod jego berłem. W tym kierunku działał również książę Adam Czartoryski, będący doradcą cesarza i któremu powierzył on kierownictwo polityką zagraniczną Rosji. Znaczna część pozostałych warstw społecznych liczyła na konflikt Francji z Prusami, Austrią i ewentualnie z Rosją i w tym upatrywała szansę na wskrzeszenie państwa polskiego. Tak rzeczywiście częściowo się stało. Napoleon I Bonaparte podbił Austrię w 1805 r., w następnym roku Prusy, przy czym w obu kampaniach państwa te korzystały z dużej pomocy wojskowej Rosji. Napoleon jawił się więc wówczas Polakom jako pogromca wszystkich trzech zaborców.

Toteż po jego przyjeździe w listopadzie 1806 r. do Poznania, a w grudniu do Warszawy, witany był i przyjmowany entuzjastycznie. Szczególnie w Warszawie na jego cześć urządzono wiele wystawnych balów, rautów, parad i bankietów, na których podejmowany był przez elity władzy, wojska, mieszczaństwa i arystokracji polskiej. Na jednym z balów poznał 19-letnią szambelanową Marię Walewską, w której zadurzył się na kilka lat.

Jednakże Napoleon przede wszystkim zatroszczył się o utworzenie jak najliczniejszego wojska polskiego dla potrzeb swych wojennych planów. W ciągu kilku miesięcy uformowane zostały 3 legie, liczące ok. 30 tys. żołnierzy, których dowództwo objęli generałowie Henryk Dąbrowski, Józef Zajączek i ks. Józef Poniatowski. Wojska te od wiosny 1807 r. brały udział w walkach z Prusakami w Gdańsku, Kołobrzegu i na Śląsku, a także walczyły z Rosjanami pod Frydlandem.

Po wygranej wojnie z Rosją, w trakcie rokowań pokojowych Bonapartego z carem Aleksandrem I w Tylży w 1807 r., obaj oni zdecydowali się utworzyć z ziem II. i III. zaboru pruskiego Księstwo Warszawskie, jako namiastkę państwa polskiego

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Góralczyk Przemysław, Pozytywne aspekty działalności rządu pruskiego na ziemiach polskich II i III rozbioru w opinii przedstawicieli władz i mieszkańców Księstwa Warszawskiego [w:] Polacy - Niemcy - Pogranicze : studia historyczne: księga poświęcona Profesorowi Joachimowi Benyskiewiczowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin oraz pięćdziesięciolecie pracy, pod red. G. Wyder, T. Nodzyńskiego, Zielona Góra 2006.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]