Historia Słowenii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pierwsze odkryte ślady ludzkiej obecności na terenach obecnej Słowenii powstały w młodszym okresie paleolitu.

W czasach starożytnych tereny dzisiejszej Słowenii były zamieszkane przez plemiona celtycko-iliryjskie. Ilirowie znajdowali się pod wpływami kultury północno-zachodniej Grecji oraz Macedonii, a także sami wpływali na losy tych krain.

W I w. p.n.e. ziemie dzisiejszej Słowenii zostały opanowane przez Rzym.

W VI w., po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego, na ziemiach obecnej Słowenii pojawili się pierwsi Słowianie. W VII w. część Słowenii znalazła się pod panowaniem Samona. Jego rychły upadek spowodował przejęcie terytorium Słowenii przez Bawarów i przejściowo Awarów.

W XII w. uformował się podział terytorialny Słowenii. Większość ziem znajdowała się w rękach zamożnych rodzin feudalnych - Spanheimów, Babenbergów, Andechsów oraz patriarchy akwilejskiego. W 1251 przyszły król czeski Przemysł Ottokar II opanował Austrię oraz Styrię, w 1270 r. Karyntię oraz Krainę, uzyskał także dostęp do Adriatyku. W XIII w. Rudolf Habsburg po bitwie pod Suchymi Krutami w 1278 r. zwyciężył wojska Przemysła Ottokara i opanował terytorium Austrii, Styrii, Karyntii oraz Krainy i włoskie terytoria przygraniczne. Słowenia została zgermanizowana. W XIV w. na terenach Słowenii rządy objęła dynastia Habsburgów.

W XVI w na skutek reformacji nastąpił rozwój literatury w języku słoweńskim oraz świadomości narodowej.

W XVII w. Słowenia zaczęła wkraczać na drogę kapitalizmu. W 1717 cesarza Karol VI zezwolił na wolną żeglugę na Morzu Adriatyckim oraz ustanowił Triest i Rijekę wolnymi portami. Dzięki reformom rozwinął się handel morski. W XVIII w. doszło do ożywienia gospodarczego. Nastąpił rozwój manufaktur oraz gwałtowny napływ ludności do miast, które stały się ważnymi ośrodkami gospodarczymi. Duża część Słowenii stała się wtedy prowincją iliryjską. Po objęciu rządów przez Marię Teresę rozpoczął się okres absolutyzmu kontynuowany potem przez jej syna Józefa II. Wprowadzone zostały reformy, które spowodowały ożywienie gospodarki kraju, rozwój szkolnictwa. Władcy zapoczątkowali także proces uwłaszczenia chłopów.

W latach 18081815 na skutek wojen napoleońskich wykształciła się świadomość narodowa, a także idea zjednoczenia południowych Słowian. Jej wyrazicielem był m.in. pisarz Ivan Cankar. Największe siły polityczne Słowenii: liberałowie i klerykałowie manifestowały swe przywiązanie do monarchii. W 1850 r. została podpisana przez slawistów ugoda wiedeńska, której celem było upowszechnienie języka serbo-chorwackiego. Głównymi propagatorami języka byli: Ljudevit Gaj oraz Stanko Vraz. Najwybitniejszym słoweńskim poetą i pisarzem był France Prešeren, sprzeciwił się wprowadzeniu języka serbo-chorwackiego do literatury i powszechnego użytku. Wprowadził on język słoweński w obieg światowy.

Po I wojnie światowej Słowenia wystąpiła przeciw Austro-Węgrom i stała się częścią Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, które w 1929 zostało przekształcone w Jugosławię.

W 1941 Słowenia została zajęta przez III Rzeszę i Włochy, a na jej terenie powstał ruch oporu.

Po zakończeniu II wojny światowej Słowenia pozostała w składzie Jugosławii jako republika związkowa. W 1989 zorganizowano nieoficjalne referendum, w którym Słoweńcy opowiedzieli się za niepodległością. W 1990 odbyły się wybory parlamentarne, które wygrała koalicja sześciu partii centrowych i centroprawicowych DEMOS.

25 czerwca 1991 Słowenia oraz Chorwacja ogłosiły opuszczenie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii i proklamowały niepodległość. Po 24 godzinach Jugosłowiańska Armia Federalna zaatakowała Słowenię, co zapoczątkowało wojnę dziesięciodniową. Walki zakończyły się po 10 dniach rozejmem i opuszczeniem Słowenii przez wojska jugosłowiańskie.

7 października 1991 oficjalnie ogłoszono powstanie państwa. 23 grudnia została uchwalona konstytucja. W wyborach w 1992, 1996 i 2000 wygrała Liberalna Demokracja Słowenii.

29 marca 2004 roku Słowenia została członkiem NATO, a 1 maja Unia Europejskiej. Obecnie prezydentem Słowenii jest Borut Pahor a premierem Miro Cerar.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Felczk, T. Wasilewski: Historia Jugosławii, Wrocław 1985

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]