Historia San Marino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Granica podczas II wojny światowej

San Marino jest najstarszą republiką świata. Po rzymskim podboju Italii terytorium dzisiejszego państwa stało się na długi czas częścią starożytnego Imperium Rzymskiego. Około 301 roku n.e. święty Maryn wraz z grupą chrześcijan założył miniaturową górską republikę, prawdopodobnie aby uniknąć prześladowań ze strony feudałów. We wczesnym średniowieczu republika była w zależności lennej od książąt Spoleto, następnie w XII wieku się usamodzielniła, a w XIII wieku znów się uzależniła – od książąt Urbino.

W 1600 zostały wprowadzone rządy parlamentarne, co w konsekwencji w następnych wiekach doprowadziło do uznania niepodległości San Marino przez Napoleona Bonaparte w 1797. San Marino przetrwało okres napoleoński jako niezależne państwo, a jego suwerenność została potwierdzona na kongresie wiedeńskim w 1815. San Marino utrzymało swoją niezależność od Włoch również w okresie ich zjednoczenia. Ukrywali się tutaj bojownicy Garibaldiego.

W 1922 w San Marino powstała partia faszystowska, która przejęła władzę w kraju; mimo tego republika nie uczestniczyła w II wojnie światowej, a tylko przyjmowała uchodźców, m.in. Żydów. W 1943 upadły rządy faszystowskie i nastąpił okres rządów demokratycznych. Wielu mieszkańców republiki zasiliło szereg włoskiej partyzantki antyfaszystowskiej. W wyniku działań wojennych we Włoszech, miasto stało się ofiarą brytyjskich bombardowań które to przyniosły szkody oceniane na trzy miliardy lirów a także setkę ofiar. W kraju powszechny był głód a także choroby w tym gruźlica i gorączka tyfoidalna[1].

W 1945 w wyniku wyborów parlamentarnych władzę objęli komuniści sprzymierzeni z socjalistami, nowy rząd sprostał odbudowie kraju i wyciągnięcie go z nędzy. Koalicji udało się utworzyć system opieki socjalnej, zlikwidować epidemie chorób, uczynić San Marino krajem z najgęściejszą na całym globie siecią dróg i założyć dwadzieścia kilometrów kanalizacji. Rząd znalazł nowe fundusze w m.in. turystyce (liczba turystów wizytujących małą republikę wzrosła z 200 tysięcy w 1949 do półtora miliona pod koniec lat 50.). W trakcie rządów koalicji odnotowano duży wzrost przemysłu, głównie zajmującego się ceramiką - od roku 1945 liczba warsztatów wzrosła z 68 do 537 w 1958, duży sukces odniesiono też we wzroście produkcji wina i zboża. Na skutek tego rząd zamykał budżet nadwyżką w wysokości aż czterystu milionów lirów. Dzięki nadwyżkom do wszystkich mieszkań w kraju doprowadzono wodę i elektrykę i wybudowano dziesiątki domostw. Lewicowy rząd na początku lat 50. wdał się w utarczki graniczne z Włochami które chciały w ten sposób zmniejszyć potencjał gospodarczy kraju płynący z turystyki[1].

 Osobny artykuł: pucz w San Marino.

Gdy 30 września roku 1957 na stronę opozycji antyrządowej przeszło pięciu deputowanych partii socjalistycznej co doprowadziło do zrównania W Wielkiej Radzie, sił opozycji i rządu do 30 na 30, w miejscowości Rovreta przy samej granicy z Włochami, chadecy powołali rząd rewolucyjny który zyskał uznanie konsula Stanów Zjednoczonych. Mimo braku poparcia międzynarodowego dla nowego rządu do San Marino wkroczyły wojska włoskie składające się z oddziałów regularnej armii i żandarmerii. Włosi w sile 12 000 żołnierzy a więc dywizji, wkraczając do San Marino zaopatrzeni byli w m.in. czołgi i transportery pancerne. Legalny rząd postawił w odpowiedzi w stan gotowości korpus żandarmerii i sformował uzbrojoną w dubeltówki, milicję ludową. Na skutek głodu który nastąpił w wyniku blokady kraju rząd San Marino ustąpił.[1].

Na skutek interwencji włoskiego wojska w kraju z administracji zwolniono wszystkich zwolenników rządów a 29 deputowanych rządu utraciło mandaty, kilku z nich trafiło do więzienia. 27 działaczy (w tym kapitanowie regenci) trafiło pod sąd z zarzutami zdrady stanu. W wyniku serii bezpodstawnych oskarżeń, do dymisji poddał się sędzia najwyższy. Na więzienie a w praktyce roboty przymusowe skazani zostali dwaj regenci San Marino a także pięciu ich współpracowników[1].

Pucz doprowadził do kryzysu gospodarczego który w ciągu 23 miesięcy wyniósł dwa miliardy lirów. Przed wyborami tymczasowy rząd chadecki zakazał manifestacji i zebrań politycznych. Aby uniemożliwić lewicy wygranie w wyborach, rząd zreformował prawo wyborcze które dotychczas każdej osobie urodzonej na terenie państwa (w ten sposób 52% głosów pochodziło z zagranicy), na mocy reformy głos mogli oddać jedynie San Marińczycy mieszkający w USA. W rezultacie wybory w 1959 roku wygrali chadecy[1].

Od 1988 San Marino należy do Rady Europy, a od 1992 do ONZ. San Marino nie jest członkiem Wspólnoty Europejskiej, ale podlega części jej ustawodawstwa z powodu ścisłych związków politycznych i gospodarczych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Wojciech Giełżyński: Dramat na Monte Titano w Aż do najdalszych granic'. s. 115-123.