Historia kolei w Belgii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Liège (Leodium), widok pierwszego dworca Guillemins
Brugia: nieistniejący, drugi dworzec (z 1878 r.) – jeden z najwybitniejszych dworców neogotyckich na świecie
Antwerpia, dworzec Centraal z 1905 r.
Raeren. Typowa linia "vicinalu" (zdjęcie z 1930 r.)
Bruksela: perony linii 3 premetra na stacji De Brouckère. W ostatnich latach obniżono peron środkowy, pierwotnie przewidziany do użytku dopiero po konwersji na metro (odłożono ją tym samym ad calendas graecas)

W utworzonym w 1830 r. w południowych Niderlandach Królestwie Belgów budowa kolei stała się szybko wielkim narodowym zadaniem, mającym pchnąć kraj na drogę nowoczesnego rozwoju. W krótkim czasie powstał wielki system kolei państwowej, który w apogeum rozwoju dał Belgii największą gęstość sieci kolejowej na świecie.

Ważniejsze wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 5 V 1835 - pierwsza kolej wyłącznie trakcji parowej w Europie: linia Bruksela - Mechelen (Malines), parowozy brytyjskie Stephensona i Tayleura; element sieci kolei państwowych (Chemins de fer de l'État) realizowanej wg z góry założonego planu; pierwszy taki przypadek na świecie; 1836 – przedłużenie do Antwerpii;

Do 1843 r. sieć kolejowa miała już późniejsze główne magistrale, m.in. od Brukseli po Ostendę (przez Gandawę, Brugię), Akwizgran (przez Lowanium, Liège), po granicę Francji przez Mons, a tempo budowy nowych linii było nadal wysokie. Ostatecznie kolejowy system belgijski, liczący 11029 km długości, zajął pierwsze miejsce na świecie pod względem gęstości sieci.

  • 1851 - budowa kolei prywatnej Liège - Namur; kapitał bryt., odkupiona przez franc. CF Nord (odtąd kolej CF Nord-Belge);
  • 1861 - sieć liczy 1935 km, z czego 750 km to kolej państwowa Etat belge;
  • ...
  • 1869 - Bruksela: pierwszy tramwaj konny w Belgii; kapitał belgijski odegrał wielką rolę przy zakładaniu tramwajów konnych w wielu krajach europejskich;
  • 1877 - tramwaj parowy w Brukseli;
  • 1894 - Bruksela: pierwszy tramwaj elektryczny w Belgii; zastosowano zasilanie podjezdniowe (w eksploatacji do 1942);
  • ...

Systemem uzupełniającym kolejową sieć krajową stały się kolejki dojazdowe (chemins de fer vicinaux), budowane i zarządzane przez przedsiębiorstwo Société nationale des chemins de fer vicinaux / Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen (SNCV / NMVB), utworzone w 1884 r. Kolejki te były przeważnie wąskotorowe, trakcji parowej, elektrycznej lub spalinowej. W dużych aglomeracjach tworzyły systemy elektrycznych tramwajów podmiejskich, a nawet miejskich. W 1925 r., w apogeum rozwoju, sieć "vicinali" liczyła 5200 km. Sieć została niemal w całości zlikwidowana w l. 50. i 60.

  • ...
  • 1920 - umowa o eksterytorialności przechodzących przez Niemcy odcinków Vennbahn (pochodzącej z 1889; odcinek między Eupen i Monschau), która została przyznana Belgii po włączeniu do niej powiatów Eupen i Malmedy; obecnie kolej zamknięta, ale jej status eksterytorialności nadal formalnie obowiązuje;
  • 1926 - utworzenie Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (NMBS) / Société Nationale des Chemins de Fer Belges (SNCB);
  • l. 30. XX w. - otwarcie linii szybkiej Bruksela - Gandawa: 53,4 km trasy pociągi parowe pokonywały w 32 min. (średnia prędkość 100,8 km/h); przy użyciu tej trasy dystans 117 km między Ostendą i Brukselą wymagał 74 min. (95,1 km/h)[1];
  • 1935 - elektryfikacja linii Bruksela - Antwerpia (=3000 V);
  • ...
  • 1952 - Bruksela: otwarcie sześciotorowej, w większości podziemnej linii średnicowej Jonction Nord-Midi / Noord-Zuidverbinding, budowanej od 1935; budowa wiaduktów i płytkiego tunelu, z nowymi dworcami Midi/Zuid, Nord/Noord i podziemnym Central/Centraal, wymagała przeniesienia 12 tys. osób oraz masowych wyburzeń historycznej zabudowy centrum;[2]
  • ...
  • 1969 - Bruksela: otwarcie pierwszego tunelu premetra (obecnie część linii 1 metra); 1975 - premetro w Antwerpii;
  • 1976 - Bruksela: otwarcie pierwszego odcinka metra (częściowo konwersja tunelu premetra);
  • 1976 - Charleroi: otwarcie pierwszego odcinka premetra przebudowanego z "vicinalu"; błędy planistyczne, upadek przemysłu i spowodowane nimi odejście mieszkańców od używania tramwaju są rzadkim na świecie przypadkiem niepowodzenia modernizacji kolei miejskiej;
  • ...
  • 1994 - otwarcie połączenia Bruksela - Londyn pociągami Eurostar (przez Eurotunel);
  • 1997 - otwarcie pierwszej linii wysokich prędkości (LGV / HSL 1) między Lille i Brukselą;
  • 2002, 2006 - otwarcia dwóch etapów linii wysokich prędkości Lowanium - Liège - Akwizgran;
  • 2005 - podział SNCB/NMBS na zarząd infrastruktury Infrabel i przewoźnika SNCB/NMBS.
  • 2007 - otwarcie podziemnej średnicy w Antwerpii, ułatwiającej przejazd szybkich pociągów korytarza transeuropejskiego Paryż - Bruksela - Amsterdam; inwestycja obejmowała gruntowną przebudowę zabytkowego dworca Antwerpen Centraal.

Ważniejsi producenci taboru[edytuj | edytuj kod]

  • John Cockerill (Leodium - Seraing), parowozy od lat 30. XIX w.
  • La Brugeoise (Brugia)
Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Przypisy

  1. Belgium's Steel Network na witrynie Mike's Railway History. Railways as they were in the years until 1935
  2. Bruxelles et la Jonction Nord-Midi / Brussel en de Noord-Zuidverbinding, red. Serge Jaumain, Archives de la Ville de Bruxelles / Archief van de Stad Brussel, 2004

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]