Historia kolei w Rosji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Petersburg, Dworzec Bałtycki z 1857 został zaprojektowany na wzór paryskiego Gare de l'Est
Kijów, dworzec kolejowy z 1870
Most pod Permem przez rzekę Kamę z 1910, na linii Kolei Transsyberyjskiej
Władywostok, dworzec kolejowy
Drezyna na budującej się "Kolei Murmańskiej" (zdjęcie z okresu I wojny światowej)
Pociąg Kolei Południowo-Mandżurskiej po przejęciu przez rząd japoński

Imperium Rosyjskie (do 1918)[edytuj | edytuj kod]

W końcu 1863 koleje w Imperium liczyły 3471 km. Oprócz kolei Carskosielskiej, Nikołajewskiej, Petersbursko-Warszawskiej i Warszawsko-Wiedeńskiej były to koleje: Moskiewsko-Niżgorodska (Московско-Нижегородскaя железная дорога), Wołgo-Dońska (Волго-Донскaя железная дорога), Gruszewska (Грушевскaя железная дорога), Moskiewsko-Siergiejewska (Московско-Сергиевскaя железная дорога) i Moskiewsko-Riazańska (Московско-Рязанскaя железная дорога).

  • 1866 – otwarcie kolei Odessa - Bałta i Razdzielnaja - Tripole, pierwszej kolei na Ukrainie wschodniej;
  • 1867 – otwarcie Kolei Warszawsko-Terespolskiej (Варшавско-Тереспольская железная дорога);
  • ok. 1868 – otwarcie Kolei Moskiewsko-Kurskiej (Московско-Курская железная дорога), sprywatyzowana 1871;
  • 1870 – kolej dociera do Kijowa;
  • 1870 – ukończenie linii Moskwa - Smoleńsk;
  • 1871 – ukończenie Kolei Riazańsko-Saratowskiej, obecnie Kolei Riazańsko-Uralskiej (Рязано-Уральская железная дорога);
  • 1871 – ukończenie linii Petersburg-Rewal (obecnie Tallinn); Kolej Bałtycka (Балтийская железная дорога);

Połączenia sieci kolei rosyjskich z siecią austriacką: 1871: Wołoczyska-Podwołoczyska; 1874: Radziwiłłów-Brody; kolej prywatna – Kolej Południowo-Zachodnia (Юго-Западные железные дороги).

  • 1877 – otwarcie Kolei Nadwiślańskiej (Привислинская железная дорога): Kowel - Lublin - Warszawa - Działdowo; tor 1524 mm; upaństwowiona 1898;
  • 1878 – początek budowy Uralskiej Kolei Kopalnianej (Уральская Горнозаводская железная дорога), kolei prywatnej łączącej Rosję centralną z Uralem;
  • ...

Wykształcenie się sieci kolejowej w przemysłowych regionach Ukrainy (Donieck, centralne Naddnieprze, Krzywy Róg) nastąpiło pod koniec lat 80. XIX w.[4]

Trzydziestoletnie opóźnienie Rosji w rozwoju sieci kolejowej widoczne było w niemal zupełnym braku kolei lokalnych. Doktryna wojskowa Rosji była też przeciwna rozwijaniu sieci kolejowej w obszarach przygranicznych. Dopiero na początku XX w. zdołano wybudować najkrótsze połączenie Królestwa Polskiego z Prusami:

Konsolidacje węzłów i koleje w miastach:

  • 1863 – tramwaj konny w Petersburgu (od 1854 funkcjonowała uliczna kolej konna towarowa),
  • 1875 – Warszawa: budowa "Drugiego Mostu" (pod Cytadelą), dwupoziomowego dla kolei i ruchu kołowego; wobec różnicy rozstawów torów linii zbiegających się w Warszawie nie była to pełna konsolidacja węzła, przynajmniej do budowy Kolei Warszawsko-Kaliskiej (Варшавско-Калишска железная дорога);
  • 1892 – uruchomienie tramwaju elektrycznego w Kijowie, pierwszego w państwie;
  • 1898 – uruchomienie tramwaju elektrycznego w Łodzi; pierwsza kolej elektryczna w Królestwie Polskim;
  • 1899 – uruchomienie tramwajów elektrycznych w Moskwie,
  • 1901 – otwarcie linii Łódź-Zgierz i Łódź-PabianiceŁódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych (ŁWEKD); pierwsza elektryczna kolej dojazdowa w Rosji;
  • 1908Moskwa: otwarcie linii okólnej łączącej wszystkie linie wylotowe – Małej Obwodnicy Kolei Moskiewskiej (Малое кольцо Московской железной дороги).
  • 1913 – początek budowy kolei dojazdowej – Oranienbaumskiej Linii Elektrycznej (Ораниенбаумская электрическая линия) z Petersburga do Oranienbaumu; linia nieukończona do rewolucji, została częściowo rozebrana; eksploatacja tylko do Strelnej; 1929 włączona do sieci tramwajowej;
Moskwa: stacja metra Nowokuzniecka, otwarta w 1943
Radziecki odpowiednik wagonu "PCC" z fabryki w Rydze

Okres ZSRR (do 1991)[edytuj | edytuj kod]

Rosja i państwa WNP[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsi producenci taboru[edytuj | edytuj kod]

  • Zakład Putiłowski (Путиловский завод), Petersburg, po 1922 Czerwony Putiłowiec (Красный путиловец), po 1934 Zakład Kirowa (Кировский завод) – parowozy;
  • Charkowska Fabryka Parowozów (ChPZ) - lokomotywy parowe i spalinowe
  • Wagonmasz (Вагонмаш), Leningrad – m.in. tabor metra;
  • Petersburski Zakład Tramwajowo-Mechaniczny (Петербургский трамвайно-механический завод), Leningrad, produkcja tramwajów od 1933;
  • Uść-Katawski Zakład Produkcji Wagonów im. S.M. Kirowa (Усть-Катавский вагоностроительный завод имени С. М. Кирова) – tramwaje od 1901;
  • Ryski Zakład Wagonów (Рижский вагонный завод), Ryga – tramwaje, wagony;
  • Tuszyński Zakład Budowy Maszyn (Тушинский машиностроительный завод), Moskwa-Tuszyno
Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 W. Rakow, Łokomotiwy..., s.7-10
  2. W. Rakow, Łokomotiwy..., s.11
  3. 3,0 3,1 W. Rakow, Łokomotiwy..., s.12-13
  4. Władysław A. Serczyk, Historia Ukrainy, Ossolineum, Wrocław, 1979, s.262
  5. Adam Dylewski "Historia kolei w Polsce", Carta Blanca 2012

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witalij A. Rakow, Łokomotiwy otieczestwiennych żeleznych dorog 1845-1955, Moskwa 1995, ISBN 5-277-00821-7 (ros.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]