Hołdunów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Lędzin Hołdunów
dzielnica Lędzin
Holdunow.JPG
Widok na osiedle „domków fińskich” i kościół Chrystusa Króla w Hołdunowie
Miasto Lędziny
Status dzielnica
Założono 1770 r.
W granicach Lędzin 1991 r.
Tablice rejestracyjne SBL
Położenie na mapie Lędzin
Mapa lokalizacyjna Lędzin
Hołdunów
Hołdunów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Hołdunów
Hołdunów
Ziemia 50°08′51,922″N 19°08′12,980″E/50,147756 19,136939

Hołdunów (niem. Anhalt) – dzielnica Lędzin.

Historia dzielnicy[edytuj | edytuj kod]

Hołdunów został założony jako wieś w 1770 r. przez 300 kalwinów, byłych mieszkańców wsi Kozy, którzy represjonowani i prześladowani religijnie w Rzeczypospolitej[1] przenieśli się na pruski (wtedy) Śląsk. Uciekinierzy założyli wieś nazwaną Hołdunów (Anhalt) na cześć dynastii książąt pszczyńskich[2].

I połowa XIX wieku była okresem największego rozwoju gospodarki wydobywczej węgla kamiennego w rejencji opolskiej. W 1842 r. zarządca kopalni węgla kamiennego w Pszczynie nadsztygar Brucker znalazł na terenie między wsią Lędziny a kolonią Anhalt pokład węgla grubości 3 metrów. W 1843 r. na terenach tych powstała kopalnia pol. tłum. „Radość Henryka”, na cześć panującego wówczas w Pszczynie Jana Henryka Hochberga.

20 sierpnia 1920 r. w czasie II powstania śląskiego część wsi została spalona przez polskich powstańców w trakcie walk w bliżej niewyjaśnionych okolicznościach[2]. Według książki Jana Ludygi-Laskowskiego, wydanej w 1925 r. i wznowionej w 1973 r.[3], w Hołdunowie doszło do bitwy powstańców śląskich ze znajdującymi się w tej wsi zorganizowanymi i uzbrojonymi Niemcami, a według niemieckich źródeł powstańcy napadli na bezbronną i niestawiającą oporu wieś, po czym w akcie zemsty ją spalili[2]. Również Marek Czapliński podaje, iż wieś spalono w akcie zemsty, ponieważ była w dużej mierze zamieszkała przez Niemców[4]. Wkrótce po spaleniu wsi odwiedził ją Wojciech Korfanty, który przeprosił za jej spalenie i obiecał pomoc finansową na jej odbudowę[2].

W 1921 r. podczas plebiscytu we wsi oddano 294 głosy za Niemcami i 76 za Polską[5].

W okresie międzywojennym była to jedna z jedynie 4 gmin w górnośląskiej (pruskiej) części województwa śląskiego gdzie protestanci stanowili większość mieszkańców (70,6% w 1933)[6].

Po II wojnie światowej w powiecie pszczyńskim została utworzona gmina zbiorowa Lędziny, z siedzibą urzędu w Lędzinach, w której skład weszły jako gromady: Lędziny, Hołdunów i Smardzowice. W 1951 r. zlikwidowano gminę Lędziny, a utworzono gminę Hołdunów z siedzibą w Lędzinach. W 1955 r. Hołdunów i Lędziny zostały przekształcone w oddzielne osiedla, które połączyły się w jedno duże osiedle 15 września 1961 r. W 1975 r. Lędziny, Hołdunów oraz Goławiec, Górki i Smardzowice zostały przyłączone do Tychów i znalazły się w obszarze województwa katowickiego. 2 kwietnia 1991 r. Lędziny ponownie uzyskały prawa miejskie, wtedy to w obręb miasta włączono także Hołdunów, Goławiec, Górki, Smardzowice i Świniowy.

Charakterystyka dzielnicy[edytuj | edytuj kod]

W Hołdunowie występuje mieszana zabudowa: oprócz niskich bloków (do czterech pięter) oraz domów jedno- i wielorodzinnych występuje tu unikatowa zabudowa domów jednorodzinnych tzw. „domków fińskich”. Przez Hołdunów przebiega szlak Hołdunowski: wiodący od strony Ławek (dzielnica Mysłowic) przez Hołdunów w kierunku Imielina.

Ważniejsze instytucje[edytuj | edytuj kod]

Swoją siedzibę ma tutaj ewangelicka parafia pw. Świętej Trójcy, a także katolicka parafia pw. Chrystusa Króla.

Przypisy

  1. A. Malina, Ewangelickie tradycje Hołdunowa, Didache, Katowice 2004.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Bartosz Wieliński: Niemcy mordowali, Polacy podpalali. Gazeta Wyborcza, 2011-08-20. [dostęp 2011-08-21].
  3. Jan Ludyga-Laskowski, Zarys historii trzech powstań śląskich 1919–1920–1921, Warszawa-Wrocław 1973, s. 54, 174.
  4. M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 361, ISBN 83-229-2213-2.
  5. Wyniki plebiscytu w powiecie pszczyńskim.
  6. Henryk Czembor: Ewangelicki Kościół Unijny na polskim Górnym Śląsku. Katowice: 1993, s. 45. ISBN 83-85572-05-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Ludyga-Laskowski, Zarys historii trzech powstań śląskich 1919–1920–1921, Warszawa-Wrocław 1973.
  • Jan Ludyga-Laskowski, Materiały do historii powstań górnośląskich. Tom I. Rok 1919-1920, Katowice 1925.