Homo Faber: relacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy powieści. Zobacz też: inne znaczenia hasła Homo Faber.
Homo Faber: relacja
Homo faber. Ein Bericht
Autor Max Frisch
Miejsce wydania Niemcy
Język niemiecki
Data I wyd. 1957
Typ utworu powieść
Data I wyd. polskiego 1959
Pierwszy wydawca polski Czytelnik[1]
Przekład Irena Krzywicka[1]
poprzednia
Stiller
następna
Powiedzmy Gantenbein

Homo Faber: relacja (niem. Homo faber. Ein Bericht) – powieść Maksa Frischa napisana w 1956 roku, opublikowana w Polsce w roku 1959. Druga powieść należąca do trylogii Frischa traktującej o wyalienowaniu i niedostosowaniu jednostki[2], będąca jednocześnie nowoczesną wersją mitu o Edypie.

Książka wydawna była w Polsce kilkunastokrotnie, przez wydawnictwa Czytelnik, Interart, De Agostini, Muza oraz Świat Książki[3]. Autorką przekładu do wszystkich w/w wydawnictw jest Irena Krzywicka.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Tytułowy Homo Faber (łac. człowiek wytwórca), Walter jest inżynierem (jego praca dyplomowa traktowała o demonie Maxwella) i pracuje dla UNESCO. Podczas podróży do Caracas spotyka Herberta. Podczas przypadkowej rozmowy podczas lotu okazuje się że Walter i Joachim, brat Herberta, znali się w młodości. Faber postanawia zmienić trasę, aby się z nim spotkać. Gdy obaj mężczyźni docierają na plantację tytoniu w Gwatemali okazuje się, że Joachim popełnił samobójstwo.

Kilka tygodni później, Walter podczas rejsu z Nowego Jorku do Francji poznaje Elisabeth, młodą kobietę która wzbudza jego fascynacje. Podczas podróży rodzi się tylko niegroźny flirt, jednak po rejsie spotyka ją w Paryżu, oferując swoje towarzystwo. Razem postanawiają wybrać się samochodem do Włoch, a potem do Grecji, gdzie mieszka matka Elisabeth. Podczas jednej z ich rozmów okazuje się, że matka dziewczyny, Hanna, również jest znajomą Waltera z czasów młodości, a jej ojcem jest Joachim.

Ostatniego dnia podróży, na plaży nieopodal Koryntu, Elisabeth zostaje ukąszona przez węża. Walterowi udaje się dowieźć ją do szpitala w Atenach. Tam spotyka Hannę, od której dowiaduje się, że Elisabeth była jego córką. Pomimo tego że Elisabeth otrzymuje zastrzyk z surowicą, umiera.

Interpretacja[edytuj | edytuj kod]

Jak pisze Grażyna Rompel-Kwiatkowska, Frisch zbudował powieść w oparciu o arystotelesowską definicję tragedii[4] oraz tragedię Sofoklesa Król Edyp. W książce można znaleźć elementy tragedii antycznej, które również występują u Sofoklesa, jak:

  • popełnienie czynu tragicznego – hamartia,
  • zmiana kierunku biegu zdarzeń – peripeteja,
  • wyjaśnienie tożsamości bohatera – anagnorismos (anagnoryzm),
  • bolesne zdarzenia między bliskimi osobami wzbudzające u odbiorcy litość i trwogę jednocześnie prowadzące do katharsis,
  • przywrócenie stanu równowagi – dike.

Podobieństwo Fabera i Edypa wynika również z podobieństwa losów (kazirodztwo, odkrywanie prawdy), miejsca akcji (Ateny, Korynt) oraz elementów świata przedstawionego[5], zaczerpniętych przez Frischa z tragedii Sofoklesa[6]: wiara w nieomylność rozumu, głowa Meduzy, Mojry, Erynie, skorupy greckiej wazy itp.

Ekranizacja[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie powieści powstał film Homo Faber Volkera Schlöndorffa z Samem Shepardem i Julie Delpy w rolach głównych.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Homo Faber: relacja (1959) (ang.). WorldCat. [dostęp 2011-12-24].
  2. O. Dobijanka-Witczakowa, Bohater powieści Maxa Frischa, w: "Rocznik Komisji Historycznej" XI, 1974.
  3. 'Homo Faber : a report' > Polish (ang.). WorldCat. [dostęp 2011-12-24].
  4. G. Rompel-Kwiatkowska, Elementy tragedii antycznej w powieści Homo Faber Maksa Frischa, "Meander" nr 4, 2005.
  5. W. R. Lehmann, Mythologische Vexierspiele. Zu einer Kompositionstechnik bei Bűchner, Dőblin, Camus und Frisch, w: Studien zur deutschen Literatur, Heidelberg 1979.
  6. M. Leber, Vom modern Roman zur antiken Tragödie, Berlin – New York 1990.