Hormon antydiuretyczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „VP”. Zobacz też: VP – victory points w brydżu sportowym.
Model cząsteczki
Wzór półstrukturalny

Hormon antydiuretyczny (wazopresyna, adiuretyna, ATC: H01 BA01, skróty: AVP od arginine vasopressin oraz ADH od antidiuretic hormone) – organiczny związek chemiczny z grupy oligopeptydów, pełniący u ssaków (także u człowieka) funkcję hormonu[1].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Wazopresyna jest cyklicznym nonapeptydem (zbudowany jest z 9 reszt aminokwasowych) o masie cząsteczkowej 1084 Da.

Hormon ten wytwarzany jest przez podwzgórze w postaci preprowazopresynoneurofizyny i wydzielany w ostatecznej postaci przez tylny płat przysadki mózgowej.

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Powoduje zagęszczanie moczu pobudzając resorpcję wody i jonów sodu w kanalikach nerkowych (kanalikach zbiorczych)[2] poprzez pobudzanie receptorów V2. Na akwaporyny działa w dwojaki sposób: krótkoterminowa regulacja kieruje AQP2 do błony (odpowiedź w ciągu kilku minut), natomiast długoterminowa (efekty widoczne na przestrzeni kilku dni) powoduje ekspresję genów kodujących kanał AQP2 (w przeciwieństwie do AQP1 stale obecnego w błonie) dla wody, następnie translację tegoż mRNA oraz wbudowanie tego produktu w błonę bieguna apikalnego komórek sześciennych budujących kanaliki nerkowe.

Powoduje skurcz naczyń krwionośnych poprzez receptory V1, obecne na ich powierzchni.

Jest podejrzewana o udział w regulacji zachowań społecznych różnych gatunków zwierząt, w tym również ludzi[3][4][5].

Regulacja wydzielania[edytuj | edytuj kod]

Wydzielanie wazopresyny jest pobudzane przez wzrost ciśnienia osmotycznego osocza krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego, hipowolemię lub angiotensynę II[6]. Jej zwiększone wydzielanie następuje także podczas snu.

Spadek osmolalności osocza lub hiperwolemia hamują jej wydzielanie.

Choroby związane z ADH[edytuj | edytuj kod]

Niedobór[edytuj | edytuj kod]

Niedobór hormonu antydiuretycznego lub brak jego działania powoduje moczówkę prostą. Jeśli dotyczy ona zaburzenia wydzielania na poziomie podwzgórza lub przysadki jest to moczówka prosta ośrodkowa. Jeżeli występuje niewrażliwość cewek nerkowych na działanie hormonu antydiuretycznego – jest to moczówka prosta nerkowa.

Nadmiar[edytuj | edytuj kod]

Nadmiar wazopresyny wywołuje zespół Schwartza-Barttera.

Analogi wazopresyny[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ramon Lim, Abel Lajtha: Handbook of neurochemistry and molecular neurobiology. New York, NY: Springer, 2006, s. 573–607. ISBN 0-387-30348-0.
  2. W. Traczyk: Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowane i klinicznej. s. 855.
  3. Neurobiologia zaufania. [dostęp 26.09.2010].
  4. Young LJ. The neuroendocrinology of the social brain. „Front Neuroendocrinol”. 30 (4), s. 425–8, October 2009. doi:10.1016/j.yfrne.2009.06.002. PMID 19596026. 
  5. Walum H, Westberg L, Henningsson S, Neiderhiser JM, Reiss D, Igl W, Ganiban JM, Spotts EL, Pedersen NL, Eriksson E, Lichtenstein P. Genetic variation in the vasopressin receptor 1a gene (AVPR1A) associates with pair-bonding behavior in humans. „Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.”. 105 (37), s. 14153–6, September 2008. doi:10.1073/pnas.0803081105. PMID 18765804. 
  6. Arthur J. Vander: Renal physiology. New York: McGraw-Hill, Health Professions Division, 1995. ISBN 0-07-067009-9.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.