Hotchkiss H-35

Hotchkiss H-35
Izraelski Hotchkiss H-39, Muzeum Yad la-Shiryon
Dane podstawowe
Państwo	Francja
Producent	Hotchkiss
Typ pojazdu	czołg lekki
Trakcja	gąsienicowa
Załoga	2 osoby
Historia
Prototypy	1934
Produkcja	1936-1940
Wycofanie	1945
Wyprodukowano	400 (H-35)
Dane techniczne
Silnik	1 silnik benzynowy 6-cylindrowy Hotchkiss o mocy 75 KM
Transmisja	mechaniczna
Pancerz	12 – 40 mm
Długość	4220 mm
Szerokość	1950 mm
Wysokość	2150 mm
Masa	bojowa: 10 600 kg
Moc jedn.	7 KM/t
Osiągi
Prędkość	27 km/h
Zasięg	Na drodze 150 km W terenie 100
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.)	bez przygotowania: 0,85 m
Rowy (szer.)	1,80 m
Ściany (wys.)	0,50 m
Kąt podjazdu	40 st.
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 działko SA18 Le/21 kal. 37 mm 1 karabin maszynowy Châtellerault Mle 31 kal. 7,5 mm
Użytkownicy
Francja, Niemcy, Izrael, Polska

Czołg lekki Hotchkiss H-35/38/39 – francuski czołg z okresu II wojny światowej

Historia

Na początku lat 30. XX w. dowództwo armii francuskiej zdecydowało się na wprowadzenie nowych czołgów służących do wsparcia piechoty i kawalerii. W 1934 r. zaprojektowano czołg H-35 jako pojazd wsparcia jednostek kawalerii. Był on zunifikowany z zaprojektowanym w tym samym czasie czołgiem wsparcia piechoty Renault R-35. Oba czołgi różniły się nieco kształtem kadłuba oraz wyposażeniem. Załogę czołgu stanowiło 2 ludzi: kierowca siedział w kadłubie, a dowódca w wieży. Było to największą wadą tego pojazdu, gdyż dowódca musiał jednocześnie obsługiwać działko i sprzężony z nim karabin maszynowy oraz prowadzić obserwacje pola walki i wydawać rozkazy.
Rozwinięciem czołgu H-35 był czołg H-38, wyposażony w mocniejszy silnik m mocy 120 KM oraz pogrubiony pancerz. W 1939 r. wprowadzono na uzbrojenie model H-39, w którym jeszcze wzmocniono pancerz oraz zmieniono uzbrojenie główne na armatę Puteaux SA38 L/33 kal. 37 mm.
Ogółem wyprodukowano nieco ponad 1000 czołgów H-35/38/39, w tym 400 H-35.

Użycie

W momencie agresji Niemiec na Francję w uzbrojeniu armii francuskiej znajdowało się 821 czołgów H-35, H-38 i H-39. Jednakże francuska doktryna wojenna nie przewidziała tworzenia silnych związków pancernych i pojazdy zostały rozproszone na całym froncie. Choć nie ustępowały one niemieckim czołgom PzKpfw I i PzKpfw II, nie mogły wykazać wszystkich swoich zalet, gdyż armia francuska nie potrafiła prowadzić wojny manewrowej z użyciem sił pancernych. Kilka pojazdów wzięło udział w walkach o Narwik w Norwegii. Pewna liczba czołgów w momencie wybuchu wojny znajdowała się w koloniach francuskich w Afryce Pn. i na Bliskim Wschodzie i zostały przejęte przez Wolnych Francuzów gen. de Gaulle'a lub wykorzystywane przez siły rządu Vichy w czasie kampanii w Syrii w 1941 r.

Armia niemiecka po klęsce Francji zdobyła ok. 600 czołgów H-35/38/39 i po wyremontowaniu i zmodernizowaniu zostały przyjęte do uzbrojenia jako PzKpfw. 35H 734(f) i PzKpfw. 39H 735(f). Część pojazdów zostało przebudowane na działa samobieżne z haubicami 105 mm oraz armatami ppanc. 75 mm, 11 pojazdów uzbrojono w wyrzutnie pocisków rakietowych 280 lub 320 mm. Czołgi te walczyły na froncie wschodnim oraz w Normandii w 1944 r. oraz w jednostkach szkolnych. Pewna liczba została przydzielona do 7 Ochotniczej Dywizji Górskiej Waffen SS "Prinz Eugen", walczącej z partyzantami Tito w Jugosławii.
Po lądowaniu aliantów w Normadii, 30 zdobytych z powrotem czołgów PzKpfw 38H zostało wcielonych do armii francuskiej i były używane jeszcze w 1945 r. Uzyskane od Wolnych Francuzów egzemplarze H-39 użyli w trakcie walk w 1946 r. Izraelczycy.

Bibliografia

• Philip Trewhitt, Armored Fighting Vehicles. Brown Packaging Books, 1999.
• Pierre Touzin, Les véhicules blindés français, 1900-1944. EPA, 1979.
• Jean-Gabriel Jeudy, Chars de France, E.T.A.I., 1997.
• Pascal Danjou, Hotchkiss H35 / H39, Editions du Barbotin, Ballainvilliers, 2006

Linki zewnętrzne

• H35, H38, H39 - Pojazdy II WŚ
• H35, H39 - Chars-francais.net