Hualālai

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hualālai
Hualālai
Państwo  Stany Zjednoczone
Stan  Hawaje
Położenie Hawaiʻi
Pasmo Grzbiet Hawajski
Wysokość 2521[1] m n.p.m.
Wybitność 936[2] m
Dane wulkanu
Rok erupcji 1801[1]
Typ wulkanu wulkan tarczowy
Aktywność uśpiony[1]
Położenie na mapie Hawajów
Mapa lokalizacyjna Hawajów
Hualālai
Hualālai
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Spokojnego
Hualālai
Hualālai
Ziemia 19°41′32″N 155°52′02″W/19,692222 -155,867222Na mapach: 19°41′32″N 155°52′02″W/19,692222 -155,867222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Hualālai – uśpiony wulkan tarczowy zlokalizowany na amerykańskiej wyspie Hawaiʻi, należącej do archipelagu Hawajów. Jest to po wulkanach Kilauea oraz Mauna Loa trzeci najmłodszy oraz trzeci najbardziej aktywny z pięciu wulkanów tworzących wyspę Hawaiʻi[3]. Jest on także najbardziej na zachód wysuniętym wulkanem wyspy. Jego wysokość wynosi 2521 m n.p.m. Szacuje się, iż Hualālai wzniósł się ponad poziom oceanu około 300 000 lat temu[1]. Pomijając fakt bardzo niskiej aktywności od czasów ostatniego wybuchu w 1801 roku, Hualālai jest wciąż uważany za aktywny i przewiduje się jego erupcję w ciągu następnych stu lat[1]. Względne nieprzygotowanie mieszkańców regionu spowodowane zastojem w aktywności wulkanu znacząco pogorszyłoby skutki takiego zdarzenia.

Region wulkanu jest zamieszkany od wieków przez hawajskich tubylców. Jest on popularną atrakcją turystyczną, a także miejscem występowania wielu rzadkich gatunków roślin oraz kilku rezerwatów przyrody. Wzdłuż wybrzeża w pobliżu Hualālai znajduje się wiele ośrodków wypoczynkowych i Narodowy Park Historyczny.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Nieaktywny przewód lawowy

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Hualālai wznosi się na wysokość 2521 m, a jego wybitność wynosi 936 m[2]. Wulkan jest podzielony na trzy strefy ryftu, wzdłuż których znajduje się ponad 100 stożków wulkanicznych[4][5]. Hualālai nie posiada kaldery na szczycie, aczkolwiek około 0,5 km od wierzchołka znajduje się krater wulkaniczny. Większość z południowego stoku (znajdującego się powyżej miasta Kailua) składa się z lawy pokrytej warstwą pyłu wulkanicznego o grubości od 10 do 100 cm.[5][6]. W porównaniu z innymi wulkanami na wyspie Hawaiʻi, jest to trzeci najwyższy, trzeci najstarszy, trzeci najbardziej aktywny, oraz drugi najmniejszy, zajmujący tylko 7% powierzchni wyspy[3].

Nieopodal szczytu znajduje się „Pomarszczone Wzgórze” (haw. Puʻu Waʻawaʻa) – wulkaniczny stożek o wysokości 372 metrów, średnicy ponad 1,6 km. Stożek zbudowany jest z trachitu, rodzaju lawy wulkanicznej nie występującym na żadnym innym wulkanie na Hawajach. Trachitowe potoki płyną o wiele wolniej od typowej „cieknącej” hawajskiej lawy, co spowodowane jest wysoką (ponad 62%) zawartością krzemu (typowy bazalt zawiera do 50% krzemu). Geolodzy przypuszczają, iż Puʻu Waʻawaʻa powstała podczas erupcji pumeksu ponad 100 000 lat temu i od tamtego czasu powiększała się dzięki co najmniej trzem trachitowym potokom. Erupcje wulkanu spowodowały powstanie charakterystycznej struktury znanej jako grzbiet Puʻu Anahulu, wysokości do 275 m, ciągnący się na 9 km w dół zbocza góry[7].

Zachodnie zbocze Hualālai tworzy podwodną skarpę o powierzchni około 1000 km², znaną jako „North Kona slump“ sięgającą do 4,5 km poniżej lustra wody. Obszar ten został zbadany dokładnie w 2001 roku dzięki amerykańsko-japońskiemu projektowi mającym na celu zbadanie zbocza wulkanu, używając zdalnie kierowanego pojazdu podwodnego Kaikō. Zebrane informacje wykazały, iż powstała tam lawa płynie na głębokościach od 500 do 1000 metrów i w przeciwieństwie do innych wulkanów, skarpa Hualālai kształtuje się stopniowo[8].

Na Haulālai znajdują się liczne złoża ksenolitów, skał występujących w płaszczu ziemskim, które zostały wyniesione na powierzchnię dzięki lawie wydobywającej się z wulkanu. Wiele skał znajdowanych w obszarze wulkanu, pochodzących m.in. z wybuchu wulkanu w 1801 roku, zawiera dużą ilość ksenolitów[4].

Kartografia geologiczna wulkanu wykazała, iż 80% powierzchni wulkanu zostało pokryte lawą w ciągu ostatnich 5000 lat[1]. W całości utworzona została ona przez alkaliczny bazalt[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Hualālai, Hawai'i's Third Active Volcano (ang.). USGS, 18 czerwca 2001. [dostęp 2013-07-12].
  2. 2,0 2,1 Hualalai, Hawaii (ang.). W: Summits of the World [on-line]. peakbagger.com. [dostęp 2013-07-12].
  3. 3,0 3,1 Hualalai Volcano: Kailua-Kona's intriguing neighbor (ang.). USGS, 8 lipca, 2004. [dostęp 2013-07-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 Ken Rubin: Hualalai Volcano (ang.). Hawaiian Center for Volcanology. [dostęp 2013-07-12].
  5. 5,0 5,1 G.A. Macdonald, A. T. Abbott: Volcanoes in the Sea. Univ. of Hawai'i Press, 1970, s. 441. (ang.)
  6. Volcano Information: Hualalai (ang.). USGS, 2 czerwca 2008. [dostęp 2013-07-12].
  7. When Hualalai Turned Viscous (ang.). USGS, 12 sierpnia 2004. [dostęp 2013-07-12].
  8. North Kona slump: Submarine flank failure during the early(?) tholeiitic shield stage of Hualalai Volcano. „Journal of Volcanology and Geothermal Research”. 151 (1–3). s. 189–216. doi:10.1016/j.jvolgeores.2005.07.029. Bibcode2006JVGR..151..189L (ang.). [dostęp 2013-07-12].