Huang Shan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pasma górskiego w Chinach. Zobacz też: Huangshan – miasto w Chinach.
Huang Shan
黄山
dosł. „Żółta Góra”
Krajobraz Huang Shan
Krajobraz Huang Shan
Najwyższy szczyt Tianhua Feng

(„Szczyt Lotosu”, 1864 m n.p.m.[1])

Kontynent Azja
Góry Huang Shana
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj  Chiny
Typ mieszane
Spełniane kryterium II, VII, X
Charakterystyka #547
Regionb Azja i Pacyfik
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1990
na 14. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Chińskiej Republiki Ludowej
Mapa lokalizacyjna Chińskiej Republiki Ludowej
Góry Huang Shan
Góry Huang Shan
Ziemia 30°07′30″N 118°10′00″E/30,125000 118,166667
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Huang Shan (chiń. upr.: 黄山; chiń. trad.: 黃山; pinyin: Huáng Shān; dosł. „Żółta Góra”[2]) – pasmo górskie w południowej części prowincji Anhui we wschodnich Chinach. Budują je masy skalne wypiętrzone z dna pradawnego morza w erze mezozoicznej, około 100 milionów lat temu, natomiast sama rzeźba gór jest wynikiem działalności lodowców w czwartorzędzie. Najbujniejsza roślinność występuje poniżej 1100 m n.p.m., a drzewa rosną do górnej granicy lasu na wysokości 1800 m n.p.m.

Obszar słynie z krajobrazów, wschodów słońca, granitowych szczytów o osobliwych kształtach, charakterystycznego gatunku sosny Pinus hwangshanensis, gorących wiosen, śnieżnych zim i zjawiska morza mgieł. Góry Huang Shan są częstym tematem w chińskim malarstwie i literaturze, a także nowoczesnej fotografii. Zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO i stanowią jedno z głównych miejsc turystycznych w Chinach. Huang Shan znane jest również w chińskiej herbaty wysokiej jakości, jak Huangshan Maofeng, czy Keemun[3].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Pasmo Huang Shan ciągnie się na przestrzeni ok. 250 km, z południowego-zachodu na północny wschód, od obszaru na północ od jeziora Poyang, aż do powiatu Guangde koło Xuancheng (na pograniczu prowincji Anhui i Jiangsu. Średnia wysokość pasma wynosi nieco ponad 1000 m n.p.m. Równolegle do głównego pasma, między Huang Shan a południowym brzegiem Jangcy leży niższe pasmo gór Jiuhua[4].

Trzy najwyższe i najbardziej znane góry to Lianhua Feng („Szczyt Lotosu”, 1864 m n.p.m.), Guangming Ding („Szczyt Światła”, 1840 m n.p.m.) i Tiandu Feng („Stolica Nieba”, 1829 m n.p.m.)[2][5]. Powierzchnia obszaru światowego dziedzictwa UNESCO wynosi 154 km2, a jego otuliny – 142 km2[6]. Góry powstały w mezozoiku, około 100 milionów lat temu, kiedy na skutek wypiętrzenia się mas skalnych zniknęło pradawne morze[7]. Później, w okresie czwartorzędu, krajobraz rzeźbiły lodowce[7].

Góry Huang Shan słyną ze wschodów słońca[8], sosen[9], „osobliwie wystających granitowych szczytów”[5] i widoków na chmury, które dotykają zboczy przez ponad 200 dni w roku[2][9][5][10].

Słynna Ying Ke czyli „Sosna Witająca Gości”

Roślinność Huang Shanu zmienia się wraz z wysokością. Obszar poniżej 1100 m n.p.m. pokrywa las wilgotny. Od 1100 m n.p.m. aż do granicy drzew na wysokości 1800 m n.p.m. rozciąga się las liściasty. Powyżej występuje piętro alpejskie o zróżnicowanej roślinności zielnej. Reprezentowana jest tutaj jedna trzecia rodzin mszaków i ponad połowa rodzin paprotników spotykanych w Chinach. Od gór Huang Shan pochodzi nazwa gatunku sosny Pinus hwangshanensis, postrzeganego jako przykład żywotności, gdyż bardzo dobrze się rozwija, wyrastając prosto ze skał[7]. Wiele sosen rosnących na tym obszarze ma ponad 100 lat i własne nazwy (przykładem może być Ying Ke czyli „Sosna Witająca Gości”, której wiek szacuje się na ponad 1500 lat)[5]. Sosny różnią się znacznie pod względem kształtu i wielkości, a najbardziej zakrzywione uznaje się za najciekawsze[10]. Ponadto wilgotny klimat obszaru sprzyja uprawie herbaty[11], stąd Huang Shan nazwano „jednymi z najważniejszych chińskich gór porośniętych herbatą”[12]. Maofeng cha (“Herbata Futrzany Szczyt”), znana lokalna odmiana zielonej herbaty[13], zawdzięcza swoją nazwę omszonym końcówkom liści herbacianych, które występują na tym terenie[14].

Z górskich wierzchołków można często podziwiać zalegającą poniżej powłokę chmur. Ze względu na jej podobieństwo do oceanu widoki te nazywa się ogólnie „Morze mgieł” (chiń. upr.: 云海; pinyin: yúnhǎi[11]) lub “Morzem Huangshan”[10]. Wiele z nich znanych jest też pod bardziej szczegółowymi określeniami, takimi jak „Morze Północne” czy „Morze Południowe”[10]. Jeden z pisarzy ocenił widok na chmury w Huang Shan w następujący sposób:

Zazwyczaj, aby móc napawać się wspaniałością szczytu, trzeba spojrzeć w górę. Tymczasem, aby napawać się Huang Shanem, trzeba spojrzeć w dół[10].

Charakterystyczne dla gór Huang Shan są także wyjątkowe efekty świetlne, na przykład słynne wschody słońca, których obejrzenie uznaje się za „obowiązkowy” punkt pobytu w tym rejonie[8]. Innym znanym zjawiskiem jest tzw. „Światło Buddy” (chiń. upr.: 佛光; pinyin: fóguāng)[15], pojawiające się średnio kilka razy w miesiącu[16]. Ponadto w paśmie Huang Shan występują wielorakie gorące źródła. Większość z nich położona jest u podnóża szczytu „Fioletowa Chmura”. Woda, której temperatura wynosi przez cały rok 42 °C[17], charakteryzuje się wysokim stężeniem węglanów. Mówi się też, że pomaga w zapobieganiu chorobom skóry, stawów i nerwów[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Schody wyżłobione w górach Huang Shan

Góry Huang Shan zostały sfałdowane około 100 milionów lat temu, a ich wyjątkowe formacje skalne powstały w wyniku zlodowacenia plejstoceńskiego[7].

Za panowania dynastii Qin pasmo znane było jako Yi Shan („Góra Yi”). W 747 roku n.e. dekretem cesarskim zmieniono jego nazwę na Huang Shan („Góra Huang”)[18]. Powszechnie przyjmuje się, że nazwa ta powstała na cześć Huang Di („Żółtego Cesarza”), legendarnego cesarza Chin i mitycznego przodka Chińczyków Han[19]. Legenda głosi, że góry Huang Shan były miejscem, z którego Żółty Cesarz wzniósł się do nieba. Według innego podania „kształtował on w tych górach swój charakter, doskonalił pigułki nieśmiertelności i tym samym dał górom swoje imię”. Pierwsze użycie nazwy „Huang Shan” przypisuje się chińskiemu poecie Li Bai. W starożytności pasmo Huang Shan było raczej niedostępne i mało znane. Jednak zmiana nazwy w 747 roku stała się prawdopodobną przyczyną wzrostu zainteresowania tym rejonem. Od tego czasu góry były często odwiedzane, zbudowano też tu wiele świątyń[18].

Charakterystyczne dla pasma Huang Shan są kamienne schody[5] wyżłobione w zboczach gór. Na całym obszarze może być ponad 60 000 stopni[8][20][21]. Dokładna data rozpoczęcia pracy nad schodami jest nieznana, ale przyjmuje się, że mogą mieć ponad 1500 lat[20].

Na przestrzeni wieków nazwano cały szereg malowniczych miejsc i elementów środowiska Huang Shanu[10]. Z wieloma nazwami wiążą się pewne historie. Na przykład jedna z legend mówi o mężczyźnie, który nie wierzył w opowieści o uroku Huang Shanu. Udał się więc w góry, aby zobaczyć je na własne oczy i niemal od razu przekonał się o ich pięknie. Jeden ze szczytów, które ponoć odwiedził, nazwano Shixin (始信), co oznacza mniej więcej „uwierzyć”[10].

W 1982 roku Rada Państwa Chińskiej Republiki Ludowej uznała Huang Shan za „miejsce o pięknych widokach i historycznym znaczeniu”[18]. W 1990 roku góry wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO za ich krajobrazy oraz za rolę, jaką odgrywają, będąc siedliskiem rzadkich i zagrożonych gatunków[9].

W 2002 roku Huang Shan nazwano „siostrzaną górą” szczytu Jungfrau w Alpach Szwajcarskich[5].

Inspiracje artystyczne i naukowe[edytuj | edytuj kod]

Obraz w stylu suiboku-ga przedstawiający góry Huang Shan autorstwa Shitao (1670)

Renoma gór Huang Shan bierze się w dużej mierze z ich znaczenia w chińskiej sztuce i literaturze[22]. Poza inspirowaniem takich poetów jak Li Bai[8][6], stanowią od dawna częsty temat poezji i sztuki, zwłaszcza chińskiego malarstwa tuszem[18], a ostatnio także fotografii[2]. W sumie od początku rządów dynastii Tang do końca panowania dynastii Qing napisano o nich ponad 20 000 wierszy, dały też nazwę stylowi w malarstwie[5][10]. Góry Huang Shan pojawiają się również we współczesnych dziełach. James Cameron, reżyser filmu Avatar z 2009 roku, wymienił je jako jedno ze źródeł inspiracji w tworzeniu fikcyjnego świata owej produkcji[23].

Ponadto ze względu na różnorodność flory i fauny pasmo Huang Shanu od dawna jest miejscem badań naukowych. Na początku XX wieku geologia i roślinność tego rejonu były przedmiotem licznych prac badawczych prowadzonych przez naukowców zarówno z Chin, jak i z zagranicy[18]. Pod koniec tego wieku miały tu miejsce badania terenowe nad lokalnym gatunkiem małpy, makakiem tybetańskim[24].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wejście do stacji kolejki linowej Taiping

Góry Huang Shan są głównym celem turystycznym w Chinach[2][8]. W 2007 roku odwiedziło je ponad 15 milionów turystów[25]. Podnóże gór ma kolejowe i lotnicze połączenie z Szanghajem[2]. Dostać można się tam również z takich miast jak Hangzhou czy Wuhu[26]. Obszar Huang Shan podzielony jest na obwody, z których 140 udostępniono zwiedzającym[9]. W 1990 roku przyjezdni oraz pracownicy obiektów turystycznych mogli korzystać z ponad 50 kilometrów ścieżek prowadzących do miejsc widokowych[18]. Obecnie są tu także kolejki linowe, używane przez turystów, by dostać się bezpośrednio z podnóża gór na jeden ze szczytów[2]. Noclegi na terenie Huang Shan oferują hotele i pensjonaty[2][18]; wielu gości wędruje pod górę, spędza noc na którymś szczycie, aby obejrzeć wschódu słońca, po czym następnego dnia schodzi inną drogą[8]. Obszar jest sklasyfikowany jako AAAAA (najwyższy poziom) przez Chińską Narodową Administrację Turystyczną[27].

Hotele, restauracje i pozostałe obiekty infrastruktury turystycznej położone wysoko w górach są obsługiwane i zaopatrywane przez tragarzy. Wnoszą oni potrzebne środki na górę: ładunek zawieszają na długie drągi (koromysła), które opierają na ramionach lub plecach. Pozwala im to na utrzymanie równowagi[28].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Lianhua Feng - Lotus Peak, HP Huang Shan" (ang.) na peaklist.org - lista szczytów w środkowych i wschodnich Chinach, Tajwanie oraz Korei. Dane dotyczą tylko najwyższego punktu pasma. [dostęp 2012-01-14].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Bernstein, s. 125–127.
  3. Famous Tea in Anhui Province (ang.). mildchina.com. [dostęp 2014-12-21].
  4. Kenneth Pletcher: The geography of China: sacred and historic places. New York: Britannica Educational Publications, 2011, s. 109-110. ISBN 978-1-61530-182-9.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Cao, s. 114–127.
  6. 6,0 6,1 Mount Huangshan - UNESCO World Heritage Center (ang.). UNESCO, 2008. [dostęp 2012-01-14].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Huangshan Mountains, s. 12.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Fox Butterfield: China's Majestic Huang Shan (ang.). W: New York Times [on-line]. 8 lutego 1981. [dostęp 2012-01-14].
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Mount Huangshan (ang.). W: China.org.cn [on-line]. 1990. [dostęp 2012-01-14].
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 Guo, s. 62–64.
  11. 11,0 11,1 Heiss 2007 ↓, s. 124.
  12. Heiss 2007 ↓, s. 113.
  13. Heiss 2007 ↓, s. 52.
  14. Yellow Mountain Maofeng Tea (ang.). W: Cultural China [on-line]. [dostęp 2012-01-14].
  15. China News Service: "Buddha's Light" in Huangshan Mountain (ang.). W: China.org.cn [on-line]. 21 grudnia 2007. [dostęp 2012-01-14].
  16. Geni Raitisoja: Huangshan: "No. 1 Mountain Under Heaven" (ang.). W: radio86 [on-line]. 4 października 2006. [dostęp 2012-01-14].
  17. Welcome to Huang Shan, Mount Huang (ang.). W: Famous Taoism and Buddhism Sanctuaries in China [on-line]. Wudang Taoist Internal Alchemy. [dostęp 2012-01-14].
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 18,5 18,6 Mount Huangshan Scenic Beauty and Historic Interest Site (ang.). W: Protected Areas and World Heritage [on-line]. United Nations Environment Programme, październik 1990. [dostęp 2012-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (18-12-2007)].
  19. Huang Shan (ang.). W: ChinaTravel.net [on-line]. [dostęp 2012-01-14].
  20. 20,0 20,1 The Mystic World of Shanshui: Huangshan (ang.). W: UNESCO Culture Center [on-line]. UNESCO. [dostęp 2012-01-14].
  21. David McGraw: Magic Precincts (ang.). Uniwersytet Hawajski, 2003. [dostęp 2012-01-14]. s. 52.
  22. McGraw, s. 109
  23. Mao Renjie: Stunning Avatar (ang.). Global Times, 24 grudnia 2009. [dostęp 2012-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  24. Ogawa 2006 ↓, s. 9.
  25. China's Huangshan to restrict vehicles during Olympics (ang.). Xinhua, 3 sierpnia 2008. [dostęp 2012-01-14].
  26. Hefei, Anhui Province (ang.). [dostęp 2012-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (19-11-2013)].
  27. AAAAA Scenic Areas (ang.). W: China National Tourism Administration [on-line]. 16 listopada 2008. [dostęp 9 kwietnia 2011].
  28. Heiss 2007 ↓, s. 132.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]