Hulman szary
| Hulman szary | |
| Semnopithecus dussumieri | |
| I. Geoffroy, 1843 | |
 Jaipur, północne Indie. 24.12.2007. |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Nadrząd | łożyskowce |
| Rząd | naczelne |
| Rodzina | makakowate |
| Rodzaj | Semnopithecus |
| Gatunek | hulman szary |
| Synonimy | |
|
Semnopithecus achates (Pocock, 1928)[1] |
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Hulman szary (Semnopithecus dussumieri) – gatunek indyjskiej małpy wąskonosej z rodziny makakowatych.
Spis treści |
Taksonomia [edytuj]
Gatunek uznawano w przeszłości za podgatunek hulmana zwyczajnego (Semnopithecus entellus)[1], obecnie dostrzega się jednak potrzebę prowadzenia dalszych prac nad systematyką gatunku[1].
Morfologia [edytuj]
O ile rodzaj Semnopithecus grupuje małpy o dużych rozmiarach, hulman szary zalicza się do mniejszych jego przedstawicieli[2].
Ssak ten posiada futro kremowe na głowie, białe lub lekko żółtawe na brzuchu, białe w okolicach krzyża, reszta ciała zabarwiona jest na czarno-brązowo, nieraz daje się zauważyć też odcień fioletu[2]. Kontrastują z nim czarne palce kończyn górnych i dolnych, nieraz ta ciemna barwa rozciąga się także na przedramiona[2].
Występowanie i zachowanie [edytuj]
Zwierzę to zamieszkuje Indie, a dokładniej tereny położone w centrum i na zachodzie kraju[1][3]. Za lokalizację typową uznaje się Mahé na Wybrzeżu Malabarskim w Indiach[4]. Ssaka tego spotyka się od Nilgiri do Shernelly i od Godavari do Diguvamatta z pominięciem rejonów występowania pokrewnego gatunku Semnopithecus hypoleucos[1].
Małpa bytuje na terenach położonych nie niżej niż 100 i nie wyżej niż 1700 metrów nad poziomem morza[1]. Jej siedlisko stanowią lasy: zarówno wilgotne równikowe, nadbrzeżne, wilgotne jak i suche liściaste, zagajniki uznawane często za święte, busz, ogrody, a także tereny uprawne[1][2]. Spotyka się ją nawet na porośniętych krzakami terenach pustynnych[2]. Zwierzę to prowadzi w wymienionych siedliskach częściowo nadrzewny, częściowo naziemny tryb życia[1]. Widuje się je na skałach, dachach, na kopcach termitów[5]. Jak inni przedstawiciele swego rodzaju, porusza się zwykle na czterech łapach, chętniej biega, niż chodzi[2]. Nawet młode skaczą między gałęziami w koronach drzew[5]. Jego aktywność przypada na dzień[1]. Obserwowano grupy składające się od 15 do 150 osobników[1]. Zwierzęta przejawiają zachowania społeczne: iskają się wzajemnie, a także ostrzegają się przed zagrożeniem[5]. Widywano samice opiekujące się nie swoimi dziećmi[5]. W grupie występuje samiec alfa i określona hierarchia, także pomiędzy samicami, które okazują poddanie, pozwalając wyżej stojącej osobniczce na dokonanie kopulacji[5]. Pomiędzy samcami zaś dochodzi do walk[5].
Pożywienie [edytuj]
Hulman szary żywi się głównie liśćmi[1].
Status [edytuj]
Całkowita liczebność gatunku nie jest znana, można określić tylko jej rząd wielkości (setki tysięcy)[1]. Nie powinna jednak przewyższać 300 000, bo na tyle szacuje się łączną liczebność wszystkich gatunków rodzaju[2]. W rezerwacie Kumbalgarh Wildlife Sanctuary zaobserwowano duże jej wahania[1], jednakże całkowita populacja wydaje się stabilna[1].
Obecnie nie istnieją poważne zagrożenia dla istnienia gatunku[1]. IUCN wymienia następujące niebezpieczeństwa grożące tym małpom[1]:
- wypadki drogowe,
- górnictwo,
- choroby przenoszone przez zwierzęta domowe ze szczególnym uwzględnieniem świerzbu,
- drapieżnictwo.
Do drapieżników polujących na hulmany zalicza się lamparty, tygrysy i cyjony[2]. Natomiast zrzuconymi przez hulmany owocami żywią się np. dzikie świnie[5].
Gatunek jest objęty ochroną w ramach konwencji CITES (Załącznik II), a także Indian Wildlife Protection Act[1]. Nie pomija go także prawodawstwo Unii Europejskiej. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 407/2009 z dnia 14 maja 2009 zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi umieszcza go w załączniku A[6].
W kulturze [edytuj]
Małpy należące do rodzaju Semnopithecus uznawane są w hinduizmie za święte[2].
Przypisy
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 Semnopithecus dussumieri. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Kurt Gron: Primate Factsheets: Gray langur (Semnopithecus) Taxonomy, Morphology, & Ecology (ang.). Primate Info Net, 2008-10-28. [dostęp 2010-04-19].
- ↑ Mapa zasięgu wg IUCN (ang.). [dostęp 18 kwietnia 2010].
- ↑ Mammalian Species of the World. SPECIES Semnopithecus dussumieri (ang.). Bucknell Univesity. [dostęp 2010-04-19].
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Southern plains gray langur (Semnopithecus dussumieri) (ang.). Arkive. Images of the Earth, 2009. [dostęp 2010-04-19].
- ↑ Rozporządzenie Komisji (WE) nr 407/2009 z dnia 14 maja 2009 zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi. eu-lex.ueropa.ue, 2009-05-14. [dostęp 2010-04-18].
