Humniska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Humniska
Humniska
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat brzozowski
Gmina Brzozów
Sołectwo Humniska
Liczba ludności (2009) 4800
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 36-206
Tablice rejestracyjne RBR
SIMC 0345704
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Humniska
Humniska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Humniska
Humniska
Ziemia 49°40′45″N 22°02′47″E/49,679167 22,046389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zabytkowy kościół pw. św. Stanisława Biskupa w Humniskach

Humniskawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Brzozów przy drogi wojewódzkiej nr 886. Od zachodu graniczy z Brzozowem, od południa z Grabownicą Starzeńską.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego. Przez wieś przepływa rzeka Stobnica.

Od 1903 działa tu ochotnicza straż pożarna[1], od 10.12.2013 włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś wspomniana na początku XV w. jako własność rycerzy Balów i Humnickich. W 1361 z nadania króla Kazimierza Wielkiego osiadlili się rycerze herbu Gozdawa, od których pochodzą, Humniccy. W 1409 Piotr de Lobetanz wystawił dokument erygujący parafię w Humniskach. Parafia powstała w 1409, dzięki Benkowi Merbocie z Żabokruk, staroście przemyskiemu, sanockiemu i halickiemu. Dużą rolę odegrali w tej miejscowości Humniccy, którzy nazwisko przyjęli od nazwy rodowej wsi Humniska - rodzina szlachecka herbu Gozdawa (wywodząca swój ród od Jerzego Matiaszowicza z rodu Balów) Gozdawita, pan na Humniskach, Birczy i Boiskach, protoplasta rodu Humnickich i Bireckich. W 1447, kupił Lipę koło Birczy.

W 1615 odbyło się w Humniskach wesele Zygmunta Kazanowskiego (marszałka królewskiego Stefana Batorego, starosty krośnieńskiego), który poślubił Elżbietę Humnicką i miał z nią kilkoro dzieci: Helenę, Katarzynę, Aleksandra, Stanisława (?–1648), Adama (1599–1649).

We wsi znajduje się zabytkowy kościół parafialny pw. św.Stanisława Biskupa wzniesiony w XV wieku, wielokrotnie remontowany[2]. Przebudowany w latach 1898-1900 (m.in. przedłużenie nawy, dobudowa kaplicy pn. i krucht, przebudowa dachów z częściowym zachowaniem pierwotnej storczykowej więźby). Jest przykładem jednego z najstarszych zachowanych drewnianych kościołów w Polsce, reprezentując wyjątkowo rzadki przykład rozplanowania – korpus nawowy o szerokości równej prezbiterium, z zachowanymi reliktami płytkich aneksów transeptowych.

W 1990 po 15 dniach od erygowania przez ks. abp. Ignacego Tokarczuka nowej parafii pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny[2], mieszkańcy Humnisk rozpoczęli budowę nowego kościoła na małej stronie. Kamień węgielny pod budowę nowej świątyni poświęcił ks. bp. Edward Białogłowski 11 listpada 1990, a 8 września 1996 kościół został pobłogosławiony przez ks. abp. Józefa Michalika. Ofiarodawcami ziemi byli Bieńczakowie.

W Humniskach urodził się (31 maja 1887) rzeźbiarz ludowy regionu brzozowskiego - Antoni Lasek. Pasji tworzenia całkowicie poświęcili się jego dwaj bracia: Józef i Franciszek. Pierwszy z nich zajmował się sztuką sakralną. Jego prace zdobią kościoły w Jabłonce, Humniskach, Pakoszówce i Grabownicy Starzeńskiej.

Związani z Humniskami[edytuj | edytuj kod]

Złoża naturalne[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości znajdują się złoża ropy naftowej. W wyniku intensywnej eksploatacji złóż przez ostatnie stulecie zasoby ropy naftowej są już na wyczerpaniu. W przeszłości, w czasach powstawania kopalni w Humniskach w północno-wschodniej części miejscowości znajdowały się małe jeziora utworzone z ropy, które zanikły w późniejszych latach w wyniku intensywnego wydobycia ropy naftowej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa:[3]

  • drewniany kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa z XV w., przebudowany w XIX w., nr rej.: A-42 z 5.07.1984 r.
  • plebania (nr 456) z 1907, nr rej.: A-240 z 14.06.1991 r.

Przypisy

  1. Strona Ochotniczej Straży Pożarnej
  2. 2,0 2,1 B. Śnieżek: Parafie i kościoły w Humniskach (pol.). 19.02.2011. [dostęp 2012-09-09].
  3. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków. Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-06-30. [dostęp 2012-10-31].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]