Hyperodapedon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hyperodapedon
Huxley, 1859
Okres istnienia: karnik
Hyperodapedon
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
Rząd rynchozaury
Rodzina Rhynchosauridae
Podrodzina Hyperodapedontinae
Rodzaj Hyperodapedon
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Hyperodapedonrodzaj archozauromorfa z grupy rynchozaurów (Rhynchosauria).

Hyperodapedon był średniej wielkości lądowym roślinożercą – osiągał 1,3–1,5 m długości, z czego na czaszkę przypadało około 20 cm. Miał pękate ciało, szeroką głowę i haczykowaty dziób. Na każdej stronie szczęki znajdowały się dwie płytki zębowe mające wyżłobienia odpowiadające pojedynczemu zębowi w żuchwie, co zapewniało wysoką efektywność ścinania roślinności[1]. Prawdopodobnie mógł także manipulować pożywieniem za pomocą silnego języka[2]. Głowa była znacznie szersza niż u jego przodków i miała znacznie bardziej zaawansowane uzębienie niż u jakiegokolwiek innego rynchozaura[1]. Budowa czaszki wskazuje również na dobry węch i wzrok hyperodapedona. Kończyny były przystosowane do kopania w ziemi. Możliwe, że występował dymorfizm płciowy[2].

Hyperodapedon był w karniku w późnym triasie zwierzęciem bardzo pospolitym niemal na całym świecie (skamieniałości przedstawicieli tego rodzaju znaleziono w Argentynie, Brazylii, Indiach, Szkocji, Stanach Zjednoczonych i na Madagaskarze[1][3]). Istnieje jeszcze co najmniej kilka nienazwanych gatunków[3]. Hyperodapedon wymarł pod koniec karniku, około 216 mln lat temu, prawdopodobnie z powodu zmian klimatycznych pociągających za sobą wyginięcie źródeł jego pożywienia, takich jak paproć nasienna Dicroidium[1].

Kladogram rodzaju według Mukherjee i Ray (2014)[3]

Hyperodapedon 

 H. huenei




 H. gordoni



 H. huxleyi





 H. tikiensis



 H. stockleyi







 H. mariensis



 H. sanjuanensis





 H. sp. (GSI)




Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Triassic: Late Triassic: Carnian – 2 (ang.). Palaeos. [dostęp 20 maja 2014].
  2. 2,0 2,1 Michael J. Benton. The Triassic reptile Hyperodapedon from Elgin: functional morphology and relationships. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London, Series B: Biological Sciences”. 302 (1112), s. 605–718, 1983. doi:10.1098/rstb.1983.0079 (ang.). 
  3. 3,0 3,1 3,2 Debarati Mukherjee, Sanghamitra Ray. A new Hyperodapedon (Archosauromorpha, Rhynchosauria) from the Upper Triassic of India: implications for rhynchosaur phylogeny. „Palaeontology”, 2014. doi:10.1111/pala.12113 (ang.).