I-10 (1941)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
I-10
I-10 w bazie Penang.
I-10 w bazie Penang.
Klasa Okręt podwodny dowodzenia
Typ A1
Historia
Stocznia Stocznia Kawasaki, Kobe,Japonia
Początek budowy 20 września 1939
Wodowanie 31 października 1941
 Nippon Kaigun
Los okrętu zatopiony
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

2 919 ton
4 149 ton
Długość 113,7 metra
Szerokość 9,5[1].-9,6[2]. metra
Zanurzenie 5,3[3]
Zanurzenie maksymalne
(bądź zgniecenia)
100 metrów
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

23,5 węzła
6,2[2]-8[1] węzłów
Zasięg 16000 mil morskich w wynurzeniu przy prędkości 16 węzłów
90 mil morskich w zanurzeniu przy prędkości 3 węzłów
Załoga 100[2][1]-114[4] ludzi
Napęd
2 silniki spalinowe 12 400 KM
2 silniki elektryczne 2 400 KM
Uzbrojenie
1 działo kal. 144 mm,
5 dział plot. kal 25 mm,
6 dziobowych wyrzutni torpedowych 533 mm
18 torped
Wyposażenie
katapulta startowa samolotu
urządzenia komunikacyjne
Wyposażenie lotnicze
1 wodnosamolot Yokosuka E14Y

I-10japoński okręt podwodny typu A1 Cesarskiej Marynarki Wojennej z czasów II wojny światowej.
I-10 był okrętem dowodzenia, który brał udział w atakach na flotę aliantów od Madagaskaru aż po zachodnie wybrzeże USA. Był jedną z najskuteczniejszych japońskich jednostek, podczas swej służby zatopił łącznie 15 statków nieprzyjaciela.

Budowa i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Budowę I-10 rozpoczęto w stoczni Kawasaki w Kobe 20 września 1939, był drugim (po I-9) okrętem podwodnym typu A1, powstałego na bazie planów typu J3. Jako jednostki dowodzenia miały dodatkowe pomieszczenia dla dowódcy eskadry oraz specjalny sprzęt komunikacyjny. Zwiększono również ich zasięg oraz zmodyfikowano położenie katapulty, dzięki czemu znacznie przyśpieszono obsługę wodnosamolotu. Budowę I-10 zakończono 31 października 1941 roku.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Operacja „Z”[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym zadaniem I-10 (pod dowództwem kmdr por. Yasuchika Kayabara) w ramach Jednostki Rekonesansu Szóstej Floty był patrol rozpoznawczy w rejonach południowego Pacyfiku. Okręt wypłynął z portu Yokosuka 16 listopada. Czternaście dni później, (30 listopada), podczas zwiadu lotniczego zgubił się zaokrętowany wodnosamolot. Zmuszony do wykonywania zwiadu z pokładu okrętu dowódca rozpoznał amerykański krążownik klasy Astoria (4 grudnia, okolice Pago Pago).

W dwa dni po ataku na Pearl Harbor I-6 wysłał meldunek o rozpoznaniu lotniskowca typu Lexington i dwóch krążowników w pobliżu Oʻahu zmierzających w stronę wybrzeża USA. Z tego powodu wszystkie 9 okrętów biorących udział w operacji dostało rozkaz wszczęcia pościgu. Jeszcze tego samego dnia wieczorem I-10 przechwycił nieuzbrojony motorowiec "Donerail", płynący pod banderą panamską[a]. Kayabara otworzył ogień artyleryjski, trafiając w mostek i radiostację. Kapitan atakowanego statku wydał rozkaz ewakuacji, jednak załoga I-10 ostrzelała karabinem maszynowym jedną z 2 szalup ratunkowych zabijając obsadę. "Donareil" zatonął w dwie godziny po rozpoczęciu ataku. Z 40 osób przebywających na pokładzie 16 osób zginęło podczas ostrzeliwania, zaś kolejnych 16 (w tym kapitan) podczas podróży ocalałą szalupą[b].

Gdy pościg za lotniskowcem uznano za niepowodzenie okrętom podwodnym przydzielono nowe zadanie - patrol Zachodniego Wybrzeża USA. I-10 dostał akwen w pobliżu San Diego, nie napotkał już jednak żadnych jednostek nieprzyjaciela. Do bazy Yokosuka powrócił 21 stycznia.

Działania na Oceanie Indyjskim 1942[edytuj | edytuj kod]

W odpowiedzi na prośbę Kriegsmarine o atakowanie konwojów na Oceanie Indyjskim wystosowaną 27 marca, dowództwo uformowało 8. eskadrę okrętów podwodnych kontradmirała Noboru Ishizaki, w której I-10 został okrętem flagowym. Z eskadry tej został wydzielony zespół który miał dokonać wypadu na wody Madagaskaru. Poza I-10 należały do niego I-16, I-18, I-20 z 1. dywizjonu wyposażone w miniaturowe okręty podwodne typu Ko-hyoteki oraz I-30 z 14. wyposażony w wodnosamolot. Zespół (oprócz I-30) przebazowano do bazy Penang 25-26 kwietnia, zaś po 4 dniach okręty zaczęły kierować się w stronę Afryki. Po zwiadzie lotniczemu przeprowadzonemu z I-10 29 maja o 22.30 nad redą Diego Suarez[c] zespół Ishizakiego zaatakował znajdujące się tam okręty, w tym brytyjski pancernik HMS Ramillies. I-10 zakończył patrol 9 sierpnia powracając do bazy w Penang z ośmioma zatopieniami[d].

W rejonie Wysp Salomona[edytuj | edytuj kod]

Trzeci patrol I-10 przeprowadził pod nowym dowódcą - komandorem Yamadą Takashim (później mianowanym kapitanem). Do bazy w Truk okręt dotarł 27 października. Patrol wokół wysp Salomona trwał od 24 listopada do 18 grudnia i nie przyniósł żadnych nowych zatopień. Po niespełna miesięcznym odpoczynku, 15 stycznia 1943 I-10 wyruszył w swój czwarty patrol, którego celem były szlaki komunikacyjne między wyspami Salomona a Nową Zelandią. Tym razem Yamadzie udało się zatopić 1 amerykański statek o wyporności 7176 ton (30 stycznia) oraz uszkodzić kolejny (1 marca). Patrol skończył w porcie Sasebo 21 marca.

Działania na Oceanie Indyjskim 1943[edytuj | edytuj kod]

Ponownie jako okręt flagowy 8. eskadry I-10 dostał misję patrolowania Oceanu Indyjskiego. Pod dowództwem komandora Tonozuka Kinzo okręt opuścił bazę Penang 26 lipca. W Zatoce Adeńskiej udało mu się zatopić norweski tankowiec Alcides (22 lipca), po czym 13 dni później powrócił do bazy bez dalszej walki.

Wyruszając w szósty patrol 2 września na swój pokład I-10 zabrał nowego dowódcę 8. eskadry - kontradmirała Ichioka Hisashige oraz ekipę telewizyjną mającą za zadanie kręcić materiały do filmu propagandowego. W czasie dwumiesięcznego rejsu okręt zatopił 4 statki - w tym 2 norweskie. Po powrocie do Penang (31 października) nagrane materiały zostały zmontowane w film "Gochin!" (Zatopić!), w którym zamieszczono m.in. zatopienie jednego ze statków oraz pomoc udzieloną norweskim rozbitkom.

Działania na Oceanie Spokojnym 1944 i zatonięcie[edytuj | edytuj kod]

Pod komandorem Nakajimą Seijim I-10 dostał w przydziale zachodnie wybrzeże USA. W wyniku amerykańskiego ataku na Truk (17-18 lutego 1944) okręt doznał niewielkich uszkodzeń, które nie przeszkodziły mu jednak wyruszyć w swój szósty patrol 25 lutego. Po upływie tygodnia (4 marca) na wschód od Mili I-10 został zaatakowany bombą głębinową i w wyniku uszkodzeń musiał udać się na naprawę do portu Yokosuka.

W swój ostatni rejs I-10 wyruszył 9 maja w kierunku wysp Marshalla. Jego celem było rozpoznanie swym wodnosamolotem amerykańskiej bazy Majuro, czego dokonał 12 czerwca. Samolot nie znalazł w kotwicowisku żadnych statków, i rozbił się przy próbie lądowania. 22 czerwca Nakijama dostał rozkaz przedarcia się do wyspy Saipan i ewakuacji z niej wiceadmirała Takagiego wraz ze sztabem Szóstej Floty. Pięć dni później I-10 wysłał swój ostatni raport. Najbardziej prawdopodobną wersją zatonięcia okrętu jest zatopienie go 4 lipca. Wg niej o godzinie 17 Nakijama spróbował zaatakować zespół tankowców osłanianych przez lotniskowiec eskortowy USS Breton i niszczyciel USS Riddle. Został jednak wykryty przez ten ostatni i zaatakowany (nieskutecznie) bombami głębinowymi. O 18.22 do walki dołączył amerykański niszczyciel USS David W. Taylor, który zatopił okręt nieprzyjaciela. Inne źródła[5] podają jako przyczynę zatonięcia I-10 atak wrogiego samolotu.

Przeprowadzone ataki[edytuj | edytuj kod]

Jednostki zatopione przez I-10[4]
Nazwa jednostki Tonaż Data zatopienia Współrzędne
Donerail ()/ Nordhval()) 4473 ton 1941-12-1010 grudnia 1941 08-00N, 152-00W
Atlantic Gulf () 2639 ton 1942-06-066 czerwca 1942 21-03S, 37-36E
Melvin H. Baker () 4999 ton 1942-06-066 czerwca 1942 21-44S, 36-38E
King Lud () 5224 ton 1942-06-088 czerwca 1942 20-00S, 40-00E
Queen Victoria () 4937 ton 1942-06-2828 czerwca 1942 21-15S, 40-30E
Express () 6736 ton 1942-06-3030 czerwca 1942 23-30S, 37-30E
Nymphe () 4504 ton 1942-07-066 lipca 1942 15-48S, 40-42E
Hartismere () 5498 ton 1942-07-088 lipca 1942 18-00S, 41-22E
Alchiba () 4427 ton 1942-07-099 lipca 1942 18-30S, 41-40E
Samuel Gompers () 7176 ton 1943-01-3030 stycznia 1943 24-28S, 166-20E
Alcides () 7634 ton 1943-07-2222 lipca 1943 03S, 68E
Bramora () 6361 ton 1943-09-1414 września 1943 06-00N, 67-00E
Elias Howe () 7634 ton 1943-09-2424 września 1943 11-40N, 44-35E
Storviken () 4836 ton 1943-10-011 października 1943 11-43N, 48-07E
Congella () 4533 ton 1943-10-2424 października 1943  ?
Jednostki uszkodzone przez I-10
Gulfwave () 7141 ton 1943-03-011 marca 1943 20-30S, 174-45E
Anna Knudsen () 9057 ton 1943-10-022 października 1943 14-20N, 50-47E

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Pierwotnie był to duński "Nordhval" zarekwirowany przez USA w czerwcu 1941 roku.
  2. Ocalałych 8 marynarzy dotarło na wyspę Tarawa gdzie zaopiekowali się nimi tubylcy i francuski misjonarz.
  3. Brytyjczycy mylnie rozpoznali samolot jako maszynę Francuzów, z którymi prowadzili niewypowiedzianą wojnę na Madagaskarze.
  4. W drodze powrotnej, 29 lipca okręt natknął się na polski transportowiec SS Kościuszko, jednak po podjęciu przez Polaków ucieczki zrezygnował z pościgu.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 M. Stille: Imperial Japanese ..., s.20.
  2. 2,0 2,1 2,2 J. Dyskant: Madagaskar 1942, s.101.
  3. N. Polmar: Submarines of ..., s.101.
  4. 4,0 4,1 type a1
  5. Z. Orita: I-Boat Captain, za M. Kopacz: Działalność operacyjna ..., s.34.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Wiesław Dyskant: Madagaskar 1942. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11828-7.
  • Norman Polmar, Dorr B Carpenter: Submarines of the Imperial Japanese Navy 1904-1945. Londyn: Conway Martime Press, 1986. ISBN 0-85177-396-6.
  • Mark Stille: Imperial Japanese Navy Submarines 1941-45. Oxford: Osprey Publishing, 2007. ISBN 978-1-84603-090-1.
  • Bob Hackett, Sander Kingsepp: HIJMS Submarine I-10: Tabular Record of Movement (ang.). 2001. [dostęp 2012-01-14].
  • Wawrzyniec Markowski. Japończycy u wybrzeży Ameryki. „Morza, Statki i Okręty”. XV, s. 60-61, grudzień 2010. ISSN 1426-529X. 
  • Michał Kopacz. Działalność operacyjna japońskich okrętów podwodnych w Bitwie na Morzu Filipińskim. „Morza, Statki i Okręty”. XV, s. 26-34, numer specjalny 2010. ISSN 1426-529X. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Fragmenty filmu Gochin zamieszczone przez dystrybutora [1][2][3][4]