III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Sosnowcu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Sosnowcu
Prus Sosnowiec.jpg
Typ szkoły średnia
Patron szkoły Bolesław Prus
Państwo  Polska
Miejscowość Sosnowiec
Data założenia 1 września 1915
Dyrektor Małgorzata Sokół
Wicedyrektorzy Elżbieta Mazuga-Niewiara
Adres ul. Piłsudskiego 114, 41-209 Sosnowiec
Położenie na mapie Sosnowca
Mapa lokalizacyjna Sosnowca
III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Sosnowcu
III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Sosnowcu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Sosnowcu
III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Sosnowcu
Ziemia 50°16′47,7916″N 19°06′16,7886″E/50,279942 19,104664
Strona internetowa szkoły

Historia LO[edytuj | edytuj kod]

Rodowód szkoły sięga 1894 r., gdy otwarto pierwszą w Zagłębiu Dąbrowskim szkołę średnią, której fundatorem był przemysłowiec Henryk Dietel. Nosiła ona wtedy nazwę Sosnowiecka Szkoła Realna (Sosnowieckoje Realnoje Ucziliszcze) i była szkołą techniczną z rosyjskim językiem nauczania. W 1915 r. została przekształcona w 8-klasową szkołę polską o nazwie Wyższa Szkoła Realna, a jej siedzibą stał się na pięć lat budynek przy ul. Szkolnej na Sielcu.W koncesji z 6 grudnia 1915 r. stwierdzono, że: Powołana szkoła jest dalszym ciągiem dawniejszej, rządowej, rosyjskiej szkoły realnej, a tym samym przez usunięcie jej z poprzedniego gmachu szkolnego nie straciła swych praw nie tylko do majątku szkolnego, ale również do wszelkich prerogatyw i przywilejów, należących się szkołom rządowym. W uznaniu tego prawa zostały szkole oddane bogate zbiory pomocy naukowych, a budynek będzie jej oddany po wyszukaniu innego, odpowiedniego pomieszczenia dla władz. W świetle tego dokumentu Wyższa Szkoła Realna na Sielcu stała się formalnie jedyną spadkobierczynią i kontynuatorką tradycji dawnej szkoły Henryka Dietla.

Organizatorem i dyrektorem Wyższej Szkoły Realnej na Sielcu był inżynier Bolesław Tołłoczko (1915-1918). Pierwsi absolwenci, m.in. znany potem okulista Tadeusz Sokołowski, opuścili mury szkoły latem 1918 r. Właściwym twórcą "Prusa" i dyrektorem, który nadał szkole charakter humanistyczny, był Stanisław Trzciński (1919-1932). W wolnej Polsce nazwę szkoły zmieniono w 1920 r. na I Ośmioklasowe Gimnazjum Męskie Filologiczne, które działało w budynku przy ul. Dęblińskiej. Rok 1922 jest punktem zwrotnym w dziejach szkoły: zostaje ona upaństwowiona, otrzymuje imię Bolesława Prusa i przenosi się do własnego, zakupionego ze składek rodziców budynku przy ulicy Orlej 13. Jako I Państwowe Gimnazjum Męskie im. Bolesława Prusa typu humanistycznego działa na Pogoni przez piętnaście lat. Najbardziej znanymi absolwentami i wychowankami z tego okresu byli: Władysław Rafał Heftman, profesor Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, autor pierwszego w Polsce śródszpikowego zespolenia kości; Jan Nowakowski, profesor, wieloletni kierownik Katedry Historii Literatury Polskiej w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie; Witold Dobrowolski, sprawozdawca sportowy Polskiego Radia i TVP; Wacław Stacherski, poeta i bohater AK; Stefan Żabicki, literat, niezapomniany lekarz z obozu oświęcimskiego; Jan Mickunas, oficer WP (II RP), jeździec, trener i sędzia jeździecki, pedagog, autor książek (m.in. podręczników do nauki angielskiego "My English Book"). W gimnazjum przy ul. Orlej uczył się także Wacław Stacherski, poeta i bohater AK. W 1937 r. szkoła przejęła obszerny gmach przy ul. Legionów. Przeprowadzka była dziełem dyrektora Antoniego Ledwosa (1932-1939), wpływowego radnego i znanego w mieście działacza społecznego. Jednocześnie szkole nadano nazwę I Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Prusa. W zreformowanej szkole na bazie czteroletniego gimnazjum funkcjonowało dwuletnie liceum typu humanistycznego. Uczniowie mogli rozpocząć naukę w gimnazjum po ukończeniu sześciu klas szkoły podstawowej. Naukę w gimnazjum wieńczyła tzw. mała matura. W szkole przy ul. Legionów uczyli się m.in. Jan Mieczysław Fusiński, pilot, kawaler Orderu Virtuti Militari, Wiesław Ociepka, minister spraw wewnętrznych oraz Janusz Ziółkowski, profesor socjologii i działacz NSZZ "Solidarność".

Lata II wojny światowej i okupacji hitlerowskiej 1939-1945 były ponurym okresem w dziejach polskiej oświaty: gimnazja i licea zostały zamknięte, kadra nauczycielska poddana represjom. W walce z okupantem, w obozach i miejscach straceń, zginęło co najmniej 40 uczniów, wychowanków i absolwentów oraz 7 nauczycieli w różnych okresach związanych z „Prusem”. Spośród znanych absolwentów zginęli m.in. poeci Władysław Sebyła (rozstrzelany w Katyniu) i Wacław Stacherski (zginął w Brzezince), lekarz i pisarz Stefan Żabicki (stracony w Oświęcimiu), por. pilot Jan Mieczysław Fusiński (zestrzelony nad Niemcami). Wielu profesorów wyróżniło się w tajnym nauczaniu, np. Alfreda Lis-Gomułczyńska, Maria Polańska, Jadwiga Makowska, Witold Wyspiański, Zygmunt Błaszczyk i Kazimierz Ślusarczyk. W ruchu oporu działał Jan Imach, który był działaczem PPS-WRN i komendantem obwodu AK. Znanym działaczem PPR i członkiem KRN był Witold Wyspiański. Z kolei absolwent, poeta Wacław Stacherski, zorganizował na terenie Zagłębia dywersyjno-sabotażowy Związek Odwetu i kierował katowickim inspektoratem AK.

Już 1 lutego 1945 r., zaledwie kilka dni po wyzwoleniu Sosnowca spod okupacji hitlerowskiej, szkoła wznowiła nauczanie. Na jej czele stanął ponownie Antoni Ledwos. Po likwidacji przedwojennych szkół prywatnych, Prywatne Gimnazjum Męskie im. Stanisława Wyspiańskiego (z jego własnym budynkiem przy ul. Dziewiczej) stało się w 1945 r. filią „Prusa” – ostatecznego wcielenia dokonano w 1948 r. W ten sposób „Prus” przejął także tradycje „Wyspiańskiego” ze Starego Sosnowca.W pierwszych latach po wyzwoleniu szkoła zachowała nazwę i formę kształcenia sprzed wojny. Od roku szkolnego 1948/1949 w wyniku reformy oświaty wprowadzono jedenastoletni tok nauczania, w związku z czym "Prus" stał się czteroletnium liceum. Po przeprowadzce na Stary Sosnowiec zmieniono nazwę szkoły na Szkołę Ogólnokształcącą Męską stopnia licealnego im. Bolesława Prusa przy ul. Dziewiczej. Z czasem w dokumentacji pojawia się kolejna nazwa szkoły: IV Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa. Najbardziej znani absolwenci z pierwszych lat po wojnie to: Andrzej Giersz, minister budownictwa, Jeremi Czaplicki, profesor Śląskiej Akademii Medycznej, Stanisław Jędryka, reżyser filmów dla młodzieży, Ryszard Dyja, popularny sprawozdawca sportowy TVP, Bogusław Madey, kompozytor i dyrygent.

Po „odwilży” w 1956 r. nastąpiły korzystne zmiany: zwiększono limity przyjęć i zaprzestano forsownej indoktrynacji ideologicznej. W 1955 r. szkoła stała się koedukacyjna. Po kolejnej reorganizacji powstał w 1956 r. nowy typ 11-latki: dotychczasowe czteroletnie licea ogólnokształcące zostały połączone z siedmioletnimi szkołami podstawowymi. Dla „Prusa” taką szkołą bazową stała się Szkoła Podstawowa nr 20. Powstała wtedy 11-latka otrzymała nazwę Szkoła Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące nr 3 im. Bolesława Prusa – jej dyrektorem został Tadeusz Augustyński (1956-1963). Liceum i starsze klasy podstawówki znalazły się w gmachu dotychczasowej szkoły podstawowej przy ul. Grabowej, niższe klasy szkoły podstawowej przeniesiono do budynku przy ul. Dziewiczej. W 1962 r. oddzielono szkołę podstawową (otrzymała numer 27) i powołano III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa, które w tej postaci funkcjonowało najdłużej, bo aż 38 lat. Wiosną 1963 r. rozpoczęła się, z inicjatywy dyrektora Tadeusza Augustyńskiego, budowa nowego gmachu szkoły przy ul. Emila Zegadłowicza. Nowy budynek szkoły oddano do użytku 8 września 1964 r., już za kadencji nowego dyrektora Zdzisława Marcinkowskiego (1963-1970). Szkoła znalazła godną siedzibę w centrum miasta i bogatą bazę lokalową na kolejnych 16 lat. Z okazji 50 rocznicy pracy szkoły w niepodległej Polsce zorganizowano w 1968 r. I Zjazd Absolwentów i Wychowanków.

Niezwykle dynamiczny rozwój szkoła przeżywała za kadencji dyrektora Stanisława Guzka (1970-1978). Wprowadził on wiele innowacji dydaktyczno-wychowawczych. Powstały nowe pracownie przedmiotowe, zmodernizowano istniejące. W roku szkolnym 1973/1974 utworzono klasy o profilu humanistycznym, matematyczno-fizycznym, biologiczno-chemicznym i podstawowym. Liczba uczniów stale rosła. W latach siedemdziesiątych XX w. renoma szkoły przyciągała młodzież nie tylko z Sosnowca, ale i z całego Zagłębia. Nawiązano istniejącą do dziś współpracę z Uniwersytetem Śląskim, szczególnie w dziedzinie humanistyki, biologii, ekologii. Szczególnie owocna była współpraca z pobliskim Wydziałem Filologii Polskiej. W późniejszych latach rozwinęła się współpraca z Wydziałem Biologii, Wydziałem Nauk o Ziemi i innymi wydziałami UŚ. W 1973 r. liceum zostało członkiem elitarnego „Klubu Otwartych Szkół”. Wielu uczniów zostało laureatami olimpiad przedmiotowych – pierwszymi byli w 1978 r. Elżbieta Jędryczka (olimpiada artystyczna), Ryszard Kaczmarek (historia) i Jerzy Kluza (historia oraz wiedza o Polsce i świecie współczesnym). Wyrazem uznania państwa dla wysokiego poziomu nauczania i osiągnięć wychowawczych „Prusa” był Medal Komisji Edukacji Narodowej przyznany szkole w 1975 r. Jedenasty dyrektor Roman Chrzanowski (1978-1998) przeszedł do historii szkoły nie tylko jako energiczny i sprawny dyrektor, ale także znany w mieście i województwie działacz społeczny i polityczny. Za jego kadencji liceum przeniosło się po raz ostatni w 1980 r. na Stary Sosnowiec do nowoczesnego gmachu przy ul. 22 Lipca (dziś Marszałka Józefa Piłsudskiego) 114. Dwupiętrowy budynek ma kształt kwadratu otaczającego zaciszne patio, w jego trzech bokach mieści się część dydaktyczna, w czwartym kryty basen pływacki, hala sportowa i stołówka, obok jest kilka boisk sportowych. Szkoła sąsiaduje z parkiem, powstałym równolegle ze szkołą Osiedlem Piastów, niedaleko jest egzotarium i stadion Zagłębia Sosnowiec. Zasługi szkoły dla regionu doceniła Wojewódzka Rada Narodowa, która w 1984 r. przyznała III Liceum Ogólnokształcącemu im. Bolesława Prusa w Sosnowcu Złotą Odznakę „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego”. Rok szkolny 1994/1995 był dla szkoły jubileuszowym, 80 rokiem działalności. II Zjazd Absolwentów był wtedy okazją do refleksji nad osiągnięciami, tradycjami i współczesnymi problemami „Prusa”. W 2000 r. nastąpiła ostatnia reorganizacja w dziejach szkoły: III LO im. B. Prusa utworzyło razem z Gimnazjum nr 18 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 3, którym kieruje Małgorzata Sokół. Szkoła nadal się rozwija, wzbogaca i modernizuje bazę dydaktyczną, ma kolejne sukcesy. W 2004 r. liceum uzyskało certyfikat „Szkoła z klasą”. W 2005 r. z okazji jubileuszu 90-lecia szkoły odbył się III Zjazd Absolwentów.

Liceum szczyci się 39 uczniami, którzy 50 razy byli finalistami i laureatami olimpiad przedmiotowych szczebla centralnego. Ponadto uczniowie "Prusa" 20 razy byli finalistami i laureatami innych konkursów ogólnopolskich.

Od 30 lat siatkarki wyróżniają się w regionie i województwie, kilkakrotnie odnosiły sukcesy na poziomie krajowym, np. w 2003 r. zdobyły złoty medal na Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży w Staszowie. Wiele zawodniczek „Płomienia” Sosnowiec i kilka reprezentantek Polski w piłce siatkowej wywodzi się z „Prusa”.

Do tej pory mury szkoły opuściło ponad 7 tys. absolwentów. Wśród wychowanków są profesorowie wyższych uczelni (Jadwiga Romana Bobrowska – muzykolog, Jeremi Czaplicki, Tadeusz Dorobisz, Władysław Rafał Heftman, Daniel Zarzycki – lekarze, Ryszard Kaczmarek – historyk, Adam Dziadek - literaturoznawca, Andrzej Bolesław Jarzębski - chemik, Bogusław Madey – kompozytor i dyrygent, Jan Nowakowski – polonista, Janusz Ziółkowski – socjolog), znani artyści (Czesław Gałka – śpiewak operowy, Małgorzata Hajewska-Krzysztofik – aktorka, Stanisław Jędryka – reżyser, Jacek Rykała – malarz), dziennikarze (Witold Dobrowolski, Ryszard Dyja, Janusz Jeleń, Magdalena Różycka), poeci (Władysław Sebyła, Wacław Stacherski, Sławomir Matusz), politycy (Michał Czarski, Andrzej Giersz, Lechosław Jarzębski, Wiesław Ociepka) i sportowcy (Ewa Binkiewicz, Halina Kazimierczak-Skorek, Barbara Rabajczyk – siatkarki, Jarosław Koniusz, Krzysztof Koniusz, Leszek Chłosta – szermierze). Kawalerami Orderu Virtuti Militari zostali: por. pilot Jan Mieczysław Fusiński, ppor. Władysław Gębski, por. Jerzy Kowalski (cichociemny), mjr Jan Mickunas, kpt. pilot Ludwik Segno, por. dr Tadeusz Sokołowski, por. Wacław Stacherski-Nowina.

W roku szkolnym 2012/2013 w 8 klasach uczyło się 190 uczniów, w roku szkolnym 2013/2014 w 6 klasach było 124 uczniów, w roku szkolnym 2014/2015 w 5 klasach było 116 uczniów.

Gimnazjum nr 18[edytuj | edytuj kod]

Gimnazjum nr 18 w Sosnowcu funkcjonuje od 1999 r., a od 2000 r. razem z III Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Prusa tworzy Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 3. Szeroki wachlarz zajęć pozalekcyjnych umożliwia uczniom rozwijanie zainteresowań i zdolności. Biorąc pod uwagę prawie 100 lat historii „Prusa” jest to bardzo „młoda” szkoła, ale już z dużymi osiągnięciami.

Gimnazjum posiada od roku 2003/04 certyfikat „Szkoły z klasą” i jest jedną z najbardziej usportowionych szkół w regionie. W szkole istnieją klasy sportowe: siatkówki dziewcząt (od 1999 r.) oraz lekkoatletyczne (od 2005 r.) Absolwentki gimnazjum kontynuując naukę w „Prusie” zdobyły Mistrzostwo Polski Kadetek w siatkówce oraz III miejsce w półfinałach Mistrzostw Polski Młodziczek, a jedna z nich została powołana do reprezentacji Polski w siatkówce plażowej (w 2008 r. na mistrzostwach Europy zdobyła brązowy medal). W 2008 r. szkołę ukończyła Paula Kania, która wywalczyła mistrzostwo Polski w tenisie w 2010 r. (indywidualnie) i 2013 r. (drużynowo), w 2014 grała w I rundzie turnieju na Wimbledonie. Szkoła szczyci się również osiągnięciami w dziedzinie lekkoatletyki, np. w Mistrzostwach Polski Juniorów uzyskała: II miejsca w skoku w dal, w biegu 100 m przez płotki i rzucie dyskiem.

Uczniowie Gimnazjum nr 18 mają sukcesy w różnorodnych konkursach: informatycznych, historycznych, plastycznych, a także literackich. Do tej pory 8 uczniów zostało laureatami oraz finalistami wojewódzkich konkursów przedmiotowych.

W roku szkolnym 2012/2013 w 11 klasach uczyło się 276 uczniów, w roku szkolnym 2013/2014 w 12 klasach było 286 uczniów, w roku szkolnym 2014/2015 w 15 klasach było 305 uczniów.

Wybitni "Prusacy"[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Piotr Żur, Gimnazjum i Liceum im. B. Prusa w Sosnowcu 1914-1994, Sosnowiec 1994
  2. Jerzy Kluza, Kronika III Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Prusa w Sosnowcu 1915-2005, Katowice 2005

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 3 w Sosnowcu, III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa