II Sonata skrzypcowa (Prokofjew)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cz. IV - Allegro con brio (pierwsze takty, główny motyw)

II Sonata skrzypcowa D-dur op. 94bis[1] - sonata na skrzypce i fortepian skomponowana przez rosyjskiego kompozytora i pianistę Sergieja Prokofjewa w grudniu 1943. Jest to transkrypcja Sonaty fletowej D-dur op. 94 a w jej aranżacji pomagał Prokofjewowi jego bliski przyjaciel, rosyjski skrzypek żydowskiego pochodzenia, Dawid Ojstrach (który wpadł na pomysł transkrypcji po usłyszeniu wykonania wersji z fletem). Prokofjew przebywał w tym czasie w Permie w Związku Radzieckim które stanowiło miejsce schronienia dla rosyjskich artystów podczas II wojnie światowej.

Prawykonanie utworu miało miejsce 17 czerwca 1944. Partię skrzypiec wykonał Ojstrach natomiast na fortepianie grał Lew Oborin.

Przystosowanie partii fletu poprzecznego do skrzypiec było sprawą stosunkowo prostą (skrzypce mają skale większą niż flet, dlatego nie była konieczna transpozycja) i polegało głównie na zabiegach artykulacyjnych (lecz także w warstwie melodycznej i rytmicznej). Przykładowo w nowej wersji kompozycji występuje (widoczne szczególnie w części IV oraz w codzie części II) pizzicato, które dostępne jest tylko dla instrumentów smyczkowych. Należy zauważyć także, iż skrzypce mają większe niż flet możliwości dynamiczne co szczególnie widoczne jest w finale (części IV). Ostatecznie wersja na skrzypce, mimo wzrostu w tamtych czasach popularności obu instrumentów, stała się bardziej znana oraz chętniej grana.

Dzieło znalazło się wiele razy w programach II etapu Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego odbywającego się od 1935 w Poznaniu. Skrzypcowe kompozycje Prokofjewa znajdują się w programach II lub III (finałowego) etapu tego konkursu za każdym razem od jego pierwszej edycji.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Kompozycja składa się z czterech części:

Typowe wykonanie dzieła zajmuje około 23 minut.

Utwór został napisany w estetyce neoklasycyzmu, i dlatego jego budowa jest klasyczna. Jedynym odstępstwem od normy jest zamiana kolejności części w środku sonaty. W prawie każdej formie cyklicznej (niezależnie od epoki) po allegrze sonatowym następuje część wolna (tzw. andante) a dopiero potem menuet, który w romantyzmie wyparty został przez (obecne w dziele Prokofjewa) scherzo. Prawdopodobnie kompozytor chciał w ten sposób stworzyć typowe następstwo części: wolna, szybka, wolna, szybka.

Przypisy

  1. Nazywana niekiedy, ze względu na pozycję partii akompaniującego fortepianu, Sonatą na skrzypce i fortepian.