II wojna brytyjsko-birmańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
II wojna brytyjsko-birmańska
Wojny brytyjsko-birmańskie
Shwedagon pagoda.jpg
Pagoda Szwedagon w Rangunie
Czas 1852-1853
Miejsce Rangun
Terytorium Birma
Wynik Zwycięstwo Brytyjczyków
Strony konfliktu
Flag of the British East India Company (1801).svg Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska Peacock symbol Burma.svg Królestwo Birmy
Dowódcy
kmdr. George Lambert, gen. Henry Thomas Godwin król Pagan Min
Siły
8000 nieznane
Straty
nieznane nieznane
Flag of the British East India Company (1801).svg Wojny brytyjsko-birmańskie Peacock symbol Burma.svg

I wojna brytyjsko-birmańska (1824-1826) - II wojna brytyjsko-birmańska (1852) - III wojna brytyjsko-birmańska (1885-1886)

II wojna brytyjsko-birmańska

Podłożem konfliktu były pogarszające się stosunki Birmańczyków i Brytyjczyków z Brytyjskiej Kompanii Wschodnioinyjskiej.

Na początku roku 1850 gubernator Rangunu Maung Ok zmusił jednego z brytyjskich handlarzy do zapłaty 16 000 rupii za wodowanie jednego z zakupionych okrętów. Handlarz poskarżył się z tego tytułu u generalnego gubernatora Indii Brytyjskich Lorda Dalhousie. Latem tego samego roku Maung Ok nakazał aresztowanie dwóch podejrzanych o morderstwo Brytyjczyków (kapitanów okrętu), których zwolniono dopiero po zapłacie kwoty 920 funtów szterlingów. Obaj Brytyjczycy z roszczeniami odszkodowawczymi zwrócili się do Lorda Dalhousie.

W tym czasie Dalhousie uwikłany jeszcze w kończącą się II wojnę z Sikhami, wysłał kmdr. George Lambert na czele 4 okrętów w kierunku Rangunu. Po przybyciu na miejsce, Lambert wystosował do miejscowych władz żądania odwołania gubernatora i zapłaty odszkodowania. Tak też uczyniono. Nowy gubernator odmówił jednak w dość obraźliwy sposób spotkania z Lambertem. W tej sytuacji dowódca brytyjski zarządził blokadę portu w Rangunie, zajmując birmańskie statki. W odpowiedzi na to birmańska bateria nadbrzeżna otworzyła ogień do Brytyjczyków, została jednak szybko uciszona celnym ogniem z okrętu HMS Fox.

Dnia 15 marca 1852 r. Dalhousie wystosował do króla Birmy ultimatum wypłaty wysokiego odszkodowania, grożąc rozpoczęciem działań wojskowych. Po upływie terminu ultimatum 1 kwietnia do Rangunu wysłano 8000 ludzi pod dowództwem generała Henry'ego Thomasa Godwinsa, którego wspierała flota Lamberta. Dnia 5 kwietnia Brytyjczycy zajęli port Martaban. Dnia 12 kwietnia udało się im zająć Rangun a dwa dni później po ciężkich walkach zdobyto świątynię Shwedagon. Kolejne sukcesy to zajęcie Basejn (19 maja), Pegu (3 czerwca), Pyain (9 października). W grudniu 1852 r. Dalhousie poinformował króla Pagana Mina o anektowaniu prowincji Pegu z południową częścią doliny Irawadi, w tej sytuacji dalszy opór równoznaczny byłby z podniesieniem ręki na Koronę Brytyjską. Oficjalnie przejęcie prowincji nastąpiło 20 stycznia 1853 r. Spodziewanego układu pokojowego nie podpisano jednak i jeszcze kilka miesięcy trwały niewielkie starcia. W międzyczasie w Birmie doszło do wybuchu wojny domowej, zakończonej obaleniem rządów Pagana Mina. Następcą został Mindon Min, przeciwny oddaniu prowincji Pegu w ręce brytyjskie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Byron Farwell: Queen Victoria's Little Wars. Wordsworth Editions Ltd., 1999, seria: Wordsworth Military Library. ISBN 9781840222166. (ang.)
  • Daniel George Edward Hall: Burma. British empire History. Londyn: 1956. (ang.)