I bitwa pod Komarowem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
I bitwa pod Komarowem
I wojna światowa
Czas 25 sierpnia2 września 1914
Miejsce okolice Tomaszowa Lubelskiego, Komarowa, Zamościa
Terytorium Królestwo Polskie, lubelszczyzna (obecnie Polska)
Przyczyna austro- węgierska "ofensywa wyprzedzająca"
Wynik zwycięstwo Austro-Węgier
Strony konfliktu
 Austro-Węgry  Imperium Rosyjskie
Dowódcy
Moritz von Auffenberg Pavel von Plehwe
Siły
12 dywizji piechoty, 2 dywizje kawalerii 13 dywizji piechoty, 5 dywizji kawalerii[1]
Straty
ok. zabitych i rannych ok. zabitych i rannych, 160 dział, 10 000 jeńców

I Bitwa pod Komarowem – bitwa stoczona podczas I wojny światowej w dniach 26 sierpnia2 września 1914 pomiędzy 4 Armią Austro-Węgierską pod dowództwem Maurycego von Auffenberga a 5 Armią Rosyjską generała Pavla von Plehwego. Zakończyła się zwycięstwem wojsk austro – węgierskich.

Sytuacja strategiczna[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu wojny Szef Sztabu Generalnego Austro-Węgier, Franz Conrad von Hötzendorf, zgodnie z wcześniejszymi planami, zamierzał podjąć ofensywę w głąb Królestwa Polskiego na prawym brzegu Wisły w celu zakłócenia mobilizacji armii rosyjskiej i wyprzedzenia jej spodziewanej ofensywy ze strony Lublina. Do zadania tego wyznaczone zostały 1 Armia gen. Victora Dankla i 4 Armia gen. Maurycego von Auffenberga. Ryzykownym elementem planu – co miało zaważyć na dalszych losach kampanii- było pozostawienie przez Sztab Generalny znacznie słabszych sił dla osłony wschodniej Galicji i jej stolicy – Lwowa.

Z drugiej strony powstającego właśnie frontu armia rosyjska zamierzała podjąć uderzenie na wielką skalę, zamierzając podwójnie oskrzydlić przeciwnika- odcinając go zarówno od Wisły, jak i od Dniestru i przełęczy karpackich. Pierwszy z tych celów realizować miały armie 4 i 5, nacierając na kierunku północ- południe z granicy pomiędzy Królestwem Polskim a Galicją. W razie realizacji tych zamierzeń, los armii austro-węgierskiej, przypartej do muru Karpat i odciętej od większości dróg zaopatrzenia, mógłby zostać przypieczętowany w pierwszych tygodniach kampanii.

Wojskom austro- węgierskim istotnie udało się przeprowadzić koncentrację szybciej od nieprzyjaciela, w dużej mierze dzięki lepszej od niego sieci kolejowej, i już 21 sierpnia mogły rozpocząć ofensywę. 1 Armia, złożona w znacznej części z korpusów bliskich miejscu koncentracji, uderzając znad dolnego Sanu, odniosła w dniach 23- 25 sierpnia 1914 roku zwycięstwo nad 4 Armią Rosyjską pod Kraśnikiem. Natomiast naprzeciwko 4 Armii Austro- Węgierskiej rozwinęła się 5 Armia Rosyjska pod dowództwem Pavla von Plehwego.

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

25 sierpnia Franz Conrad von Hötzendorf rozkazał 4 Armii rozpoczęcie natarcia w kierunku na Chełm. Oprócz sił własnej Armii gen. Auffenberg do realizacji tego celu otrzymał ze składu 3 Armii XIV Korpus, dowodzony przez arcyksięcia Józefa Ferdynanda. Dowódca 4 Armii zamierzał oskrzydlić przeciwnika obustronnie, nacierając na lewym (zachodnim) skrzydle siłami II i IX korpusu (wiedeńskiego i północno-czeskiego), na prawym zaś- wspomnianym już XIV korpusem (tyrolskim). Centrum stanowiły korpusy VI i XVII (koszycki i rezerwowy). Już następnego dnia II Korpus, stanowiący skraj lewego skrzydła nacierającej armii Auffenberga, zadał spore straty i zmusił do odwrotu pod Zamościem XXV korpus rosyjski. Jednakże 27 sierpnia nacierający bardziej na prawo od niego IX korpus pod Tarnawatką napotkał zaciekły opór XIX korpusu rosyjskiego, który nazajutrz – wsparty przez V korpus – przystąpił do uderzenia na linii Tomaszów- Tarnawatka. Pobita została jedna z dywizji dowodzonego przez gen. Boroevicia VI Korpusu, a sytuacja stała się dla 4 Armii groźna, tym bardziej jej prawemu skrzydłu zaczął zagrażać rosyjski XVII korpus, nadchodzący od strony Hrubieszowa. Sytuacja odwróciła się na korzyść armii austro-węgierskiej wieczorem 28 sierpnia, w wyniku brawurowego ataku XVII Korpusu na wschód od Tomaszowa. Była to jednostka sformowana nieco ponad tydzień wcześniej, a złożona z rezerwowych oddziałów z terenu Austrii i północnych Czech. Jednocześnie tyrolskie pułki XIV Korpusu rozbiły rosyjskie oddziały, nacierające na prawe skrzydło 4 Armii. 5 Armia rosyjska została obustronnie oskrzydlona, w ciągu najbliższych dni tracąc Komarów. Spychana w stronę rzeki Huczwy, w nocy z 1 na 2 września rozpoczęła odwrót w stronę Bugu, ratując się w ten sposób przed całkowitym okrążeniem[2].

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Zwycięstwo pod Komarowem, wraz z wcześniejszym sukcesem, odniesionym przez Dankla pod Kraśnikiem, nie mogły stanowić zwrotnego punktu kampanii, ale stwarzały dla sił austro- węgierskich dogodną sytuację do jej rozstrzygnięcia na swoją korzyść. Na tym odcinku frontu plan Hötzendorf, polegający na uprzedzeniu uderzenia Rosjan, zakończył się pełnym powodzeniem. Wykorzystanie tych zwycięstw nie było jednak możliwe z uwagi na niepomyślny dla Austriaków rozwój wydarzeń we wschodniej części Galicji. Niebawem rosyjskie siły na Lubelszczyźnie zostały wyraźnie wzmocnione, co zmusiło 1 Armię do odwrotu, zaś 4 Armia niebawem po bitwie pod Komarowem podjęła ambitny, ale zakończony niepowodzeniem atak w kierunku Rawy Ruskiej, usiłując w ten sposób ocalić Lwów przed zajęciem przez siły rosyjskie.

Pomimo tego, iż Austriacy nie mieli szansy wykorzystania chwilowej i lokalnej przewagi strategicznej, wytworzonej w wyniku zwycięstw pod Komarowem i Kraśnikiem, obie bitwy uchroniły ich przed odcięciem sił we wschodniej Galicji przez siły rosyjskie, nacierające na wschodnim brzegu Wisły. Działania wojenne z przełomu sierpnia i września 1914 roku wystawiają też dobre świadectwo armii austro-węgierskiej- okazała się ona nie tylko zdolna do podjęcia skutecznych działań ofensywnych, ale i do pobicia silniejszego przeciwnika w głębi jego terytorium.

Przypisy

  1. Jan Dąbrowski, Wielka Wojna 1914- 1918, t. 1, s. 159
  2. Jan Dąbrowski, Wielka Wojna 1914- 1918, t. 1, s. 162- 163

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Dąbrowski Jan: Wielka Wojna 1914- 1918. Trzaska, Evert i Michalski /reprint-Wydawnictwo KURPISZ s.c., 1937/ reprint 2000. ISBN 83-87621-72-2.