I wojna z Królestwem Majsur (1767-1769)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
I wojna z Królestwem Majsur 1767-1769
Anglo-Mysore War 1 and 2.png
Czas 1767-1769
Miejsce Mysore
Terytorium Indie
Wynik Zwycięstwo Mysore
Strony konfliktu
Flag of the British East India Company (1707).svg Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska Flag of the princely state of Mysore.gif Mysore

Drapeau Hyderabad.png Hyderabad

Dowódcy
Colonel Smith Hyder Ali
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane
Flag of the British East India Company (1707).svg Wojny Brytyjczyków z Królestwem Majsur Flag of Mysore.svg

I wojna z Królestwem Majsur (1767-1769) - Ambur (1767) - Ooscota (1768) - Bagalur (1760) - Chengam (1767) - Mulwagul (1768) - II wojna z Królestwem Majsur (1780-1784) - Thallassery (1779-1782) - Arkot (1780) - Pollilur (1780) - Vellore (1780) - Porto Novo (1781) - Pollilur (1781) - Sholingur (1781) - Negapatam (1781) - Cuddalore (1783) - Mangalore (1783) - III wojna z Królestwem Majsur (1789-1792) - Nedumkotta (1789) - Kalikut (1790) - Cannanore (1790) - Darwar (1790-1791) - Koppal (1790-1791) - Sittimungulum (1790) - Bangalore (1791) - Arahere (1791) - Coimbatore (1791) - Goorumconda (1791) - Thallassery (1791) - Koodli (1791) - Savendroog (1791) - Shimogi (1792) - Seringapatam (1792) - IV wojna z Królestwem Majsur (1798-1799) - Seedasser (1799) - Mallarelly (1799) - Seringapatam (1799)

I wojna z Królestwem Majsur (Mysore) 1767-1769.

Na początku XVIII w znaczna część Indii podlegała władzy cesarza Mogołów Aurangzeba. Po jego śmierci cesarstwo rozpadło się na szereg niewielkich królestw. W połowie wieku w lokalne konflikty coraz częściej zaczęły angażować się brytyjskie oraz francuskie Kompanie Handlowe. W trakcie III wojny w Karnatace, Brytyjczykom udało się zająć Madras, Bombaj oraz Kalkutę. Na wschodzie największe wpływy posiadał Nawab Karnataki Ali Khan a także Asaf Jah II - Nizam Hyderabadu - aspirujący do objęcia władzy w Królestwie Mysore. Dynastią rządzącą w Mysore była Dynastia Wadiyar. W rzeczywistości od roku 1761 na tronie zasiadał muzułmański władca Hyder Ali. Wszystkie wyżej wymienione frakcje konkurowały ze sobą, starając się pozyskać wsparcie Francuzów i Brytyjczyków. Celem Kompanii Handlowych było natomiast zwiększenie swoich wpływów na ziemiach skonfliktowanych królestw, które wspierano pomocą militarną oraz finansową.

Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska zamierzała uzyskać dogodne połączenie pomiędzy Madrasem i Bombajem. Do tego potrzebne było jednak zajęcie rejonu północnej Sarkary, podlegającej wpływom Nizama Hyderabadu, będącego ówcześnie w sojuszu z Marathami. Obie strony obawiając się ekspansywnej polityki Hydera Alego planowały podjęcie kampanii na terytorium sąsiada.

W roku 1766 Brytyjczycy zajęli północną Sarkarę. W odpowiedzi na to Nizam Hyderabadu zagroził wypowiedzeniem wojny Kompanii Wschodnioindyjskiej. Jego sytuacja finansowa uniemożliwiała mu jednak podjęcie jakiekolwiek akcji militarnej. W ten sposób Brytyjczycy szybko zajęli cztery z pięciu prowincji Sarkary, a w zamian za piątą obiecali Alemu pomoc finansową i militarną w konfliktach wewnętrznych. Ali odrzucił propozycje brytyjskie, powołując się na sojusz zawarty z Hyderabadem.

HyderAli.jpg

  • Hyder Ali

Wojna rozpoczęła się w styczniu 1767 r. atakiem Marathów na północne ziemie Majsuru. Gdy Marathowie dotarli do rzeki Tungabhadra, Ali poprosił o rozejm. Po wynegocjowaniu znacznej sumy pieniędzy najeźdźcy wycofali się poza rzekę Kryszna (rzeka). W tym samym czasie na ziemie Majsuru wkroczyła armia Nizama. Z pomocą wojsk brytyjskich dowodzonych przez Colonela Josepha Smitha, Nizam odniósł kilka zwycięstw.

W maju 1767 r. Brytyjczykom doniesiono o toczących się akurat rozmowach pokojowych pomiędzy Mysore a Hyderabdem. W tej sytuacji Colonel Smith wycofał się z zajętych wcześniej terenów. W wyniku rozmów Hyder Ali zawiązał z Nizamem z Hyderabadu nowy sojusz wojskowy po czym sprzymierzone siły Hydera i Mysore zaatakowały posterunki brytyjskie w Changama. Po zajęciu przez wojska Hydera Kaveripattinam, w dniu 26 września 1767 doszło do bitwy pod Tiruvannamalai zakończonej pomyślnie dla Brytyjczyków. Nadciągajaca pora deszczowa zmuszała Hydera do pośpiechu. Jego siły zdobyły kilka kolejnych posterunków przeciwnika a następnie obległy Ambur. W grudniu 1767 r. po nadciągnięciu posiłków brytyjskich Hyder Ali zakończył oblężenie i wycofał się na północ.

W roku 1768 Nizam zaproponował Brytyjczykom rozmowy pokojowe, propozycja została jednak odrzucona. Siły Kompanii Wschodnioindyjskiej wkroczyły na wybrzeże Malabar. Obie strony odniosły kilka mało znaczących sukcesów, żadnej nie udało się jednak uzyskać decydującego zwycięstwa. W listopadzie 1768 r. Hyder ALi na czele 6000 kawalerzystów i niewielkich sił piechoty zaskoczył Brytyjczyków w rejonie Madrasu. Obawiając się utraty tak ważnego dla niej miasta, Kompania Wschodnioindyjska zaproponowała natychmiastowe rozmowy pokojowe. Hyder zażądał wsparcia go w konflikcie z Marathami. Brytyjczycy przyjęli warunek, podpisując w dniu 29 marca 1769 traktat w Madrasie. Hyder mógł poczuć się zwycięzcą. W roku 1770 zaatakował on Marathów nie obawiając się już poparcia przeciwnika przez Kompanię Wschodnioindyjską. Przewagę w konflikcie osiągnęli jednak Marathowie, którzy wtargnęli na ziemie Mysore. Ali poprosił wówczas o pomoc Brytyjczyków, a nowy konflikt przerodził się wkrótce w tzw. I wojnę z Marathami. Konflikt wewnętrzny trwał do roku 1779, kiedy to doszło do ponownego przetasowania sił i sojuszu pomiędzy Marathami, Majsurem oraz Nizamem z Hyderabadu skierowanego przeciwko Brytyjczykom. Kolejna wojna pomiędzy Majsurami a Marathami miała miejsce w latach 1785-1787 krótko po zakończeniu tzw. II wojny Brytyjczyków z Królestwem Majsur (1780-1784). Konflikt zakończono ostatecznie pokojem w Gajendragad.

Wojna Mysore ukazała złożoność sytuacji w regionie, sprzymierzeniec w krótkim czasie stawał się wrogiem a żadna ze stron nie gwarantowała pozostania w obozie sojusznika. Sytuację tę w następnych latach będą starały się na swoja korzyść wykorzystać władze Kompanii Wschodnioindyjskiej.

Literatura:

  • The History of the British Empire in India, Verlag:Adamant Media Corporation (16. Juli 2001) ISBN 0543803295
  • The Tiger of Mysore: A Story of the War with Tippoo Saib, George Alfred Henty, BiblioBazaar (8. Februar 2007) ISBN 978-0554151915