Iannis Xenakis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iannis Xenakis (1975)

Iannis Xenakis (Ioannis Xenakis), właśc. Jannis Ksenakis lub Joannis Ksenakis (gr. Γιάννης Ξενάκης, ur. 29 maja 1922 w Braile w Rumunii, zm. 4 lutego 2001 w Paryżu), grecki kompozytor muzyki współczesnej, teoretyk i architekt. Jest uznawany za jednego z najważniejszych kompozytorów powojennych na świecie.

Studiował architekturę i inżynierię na Uniwersytecie w Atenach. Brał udział w greckim ruchu oporu podczas II wojny światowej, a następnie w greckiej wojnie domowej. Otrzymał kilka ran w walkach, w wyniku jednej z nich stracił wzrok w jednym oku. W 1947 roku wyjechał nielegalnie do Paryża, w Grecji zostając zaocznie skazanym na karę śmierci.

Większość swojego życia spędził we Francji, studiując kompozycję u A. Honeggera, D. Milhauda i O. Messiaena i współpracując z architektem Le Corbusierem. Xenakis łączył proces komponowania z modelowaniem matematycznym, procesami stochastycznymi i teorią gier. Miał również duży wpływ na rozwój muzyki elektronicznej. Kompozytorami powołującymi się na związki ze stylem kompozytorskim Xenakisa są m.in. Krzysztof Penderecki, Zbigniew Karkowski, Elliot Goldenthal i Toru Takemitsu. Xenakis wielokrotnie gościł w Polsce, często uczestnicząc w prawykonaniach swoich dzieł na festiwalu Warszawska Jesień.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

(wybrane utwory)

utwory na orkiestrę
  • (Metastasis) (1954)
  • (Pithoprakta) (1956)
  • (Strategie) (1962)

na inne zespoły:

spektakle światło i dźwięk:

  • (Persepolis) (1971)
  • (Polytope de Cluny) (1972)

muzyka elektroniczna:

  • (Mycenae Alpha) (1978)

Autor Musiques formelles (1963).

wybrane wystawy[edytuj | edytuj kod]