Icyk Manger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Icyk Manger (jid. איציק מאַנגער, ur. 30 maja 1901 w Czerniowcach na Austro-Węgrzech, zm. 21 lutego 1969 w Gederze w Izraelu) – żydowski poeta i pisarz tworzący w języku jidysz.

Nawiązywał do poezji ludowej, pisał o losie Żydów w Europie Wschodniej, adaptował wątki biblijne. Jeden z najwybitniejszych poetów jidysz w XX wieku.

Urodził się w Czerniowcach, tam też uczył się w niemieckim gimnazjum, z którego wyrzucono go za złe sprawowanie. W okresie międzywojennym mieszkał m.in. w Wilnie i w Warszawie. Debiutował wierszami publikowanymi na łamach prasy w 1921. W roku 1929 wydał pierwszą książkę - zbiór wierszy Sztern ojfn dach (Gwiazdy na dachu). Wydany w 1935 zbiór Chumesz lider (Wiersze biblijne), w którym przedstawiał biblijnych patriarchów jako współczesnych sobie Żydów z małych miasteczek, przyniósł mu sławę. Pisał również felietony, sztuki teatralne i eseje krytycznoliterackie. W 1939 opublikował powieść fantastyczną Dos buch fun Gan Ejdn (Księga raju).

Tuż przed wybuchem II wojny światowej wyjechał do Paryża, następnie przeniósł się w 1940 do Londynu., a w 1951 do Nowego Jorku. Od 1967 do śmierci mieszkał w Izraelu.

Od 1969 w Izraelu jest przyznawana ceniona Nagroda literacka im. Icyka Mangera. Wybór wierszy Mangera (w tłumaczeniach Jerzego Ficowskiego, Antoniego Słonimskiego i Wisławy Szymborskiej) został opublikowany w Antologii poezji żydowskiej (Warszawa, 1983).

Twórczość (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Zbiory wierszy[edytuj | edytuj kod]

  • 1929Sztern ojfn dach (Gwiazdy na dachu)
  • 1933Lamtern in wint (Lampiony na wietrze)
  • 1935Chumesz-lider (Wiersze biblijne)
  • 1952Lid un balade (Pieśni i ballady)

Powieść[edytuj | edytuj kod]

  • 1939Księga raju, czyli Przedziwne żywota opisanie Szmula Aby Aberwo (Wyd. polskie - PIW, Warszawa 1988, 2005, przekł. Michał Friedman)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Polski słownik judaistyczny, oprac. Zofia Borzymińska i Rafał Żebrowski, Warszawa 2003, t. 2, s. 100.