Idiota (powieść)
Z Wikipedii
Idiota (ros. Идиот - Idiot) - powieść Fiodora Dostojewskiego w czterech częściach, napisana w okresie między 14 września 1867 roku a 17 stycznia 1869 roku. Pierwsza redakcja powieści powstała między 14 września a 4 grudnia 1867 roku, druga - po 18 grudnia 1867 roku. Po drugiej redakcji dzieło było w istocie zupełnie nową książką - z innymi postaciami i innym głównym wątkiem fabularnym.
Pierwsze trzy części Idioty oraz rozdziały I - VII części czwartej ukazały się w czasopiśmie Russkij Wiestnik w roku 1868. Reszta powieści została wydrukowana oddzielnie jako dodatek do tego czasopisma w lutym 1869 roku. Pierwsze i jedyne za życia Dostojewskiego wydanie książkowe Idioty ukazało się w 1869 roku.
W Polsce książka została wydana po raz pierwszy w 1928 roku w tłumaczeniu Heleny Grotowskiej, przez Towarzystwo Wydawnicze "Rój" (Teodor Dostojewski, Dzieła, seria 2, tom I i II pod redakcją Melchiora Wańkowicza, poprzedzone studium Andrzeja Struga).
Początkowo powieść miała nosić tytuł Książę Myszkin.
W czasie, gdy powstawał Idiota, Dostojewski pisał w liście: "Chodzi mianowicie o przedstawienie absolutnie doskonałego człowieka. Moim zdaniem nie może być nic trudniejszego, zwłaszcza w naszych czasach. (...) Już dawniej idea ta pojawiała mi się w głowie jako pewien przebłysk obrazu artystycznego, nie chciałem jednak, aby stanowiła tylko część czegoś, potrzebowałem jej jako całości."
Na podstawie powieści zostało nakręconych kilka filmów fabularnych, m.in. "Idiota" Akiry Kurosawy i "Narwana miłość" Andrzeja Żuławskiego.. Z napisów na początku filmu dowiadujemy się: "Dostojewski chciał nakreślić portret uczciwego i dobrego człowieka. Tytuł Idiota był ironią. Prawdziwie dobry człowiek bowiem w oczach innych jest uznawany za idiotę. To jest tragedia tej historii. Historii zrujnowanego, czystego człowieka."
[edytuj] Fabuła
Do Petersburga, do rodziny Jepanczynów przyjeżdża ze Szwajcarii, po wieloletniej kuracji młodzieniec podający się za krewnego matki rodziny - Lizawiety Prokofiewny Jepanczyn. Młodzieniec ów to Lew Nikołajewicz Myszkin, pochodzący z "tych Myszkinów", który przyjechał do Rosji objąć duży spadek. Książę jest człowiekiem miłym, na wskroś prawdomównym i naiwnym. Jego losy splotą się z rodziną Jepanczynów, tajemniczą kobietą Nastazją Filipowną oraz innymi Rosjanami. Myszkin pozna swoją od dziecka niewidzianą ojczyznę, a jego cechy charakteru staną się źródłem wielu nieporozumień i osią fabuły powieści.
[edytuj] Bohaterowie
- Lew Nikołajewicz Myszkin - ostatni męski członek rodu Myszkinów, o szlachetnej prostocie ducha i bezgranicznej ufności do ludzi.
- Nastazja Filipowna Baraszkowa - przepiękna, uparta i nieszczęśliwa kobieta, utrzymanka Tockiego;
- Parfien Siemionowicz Rogożyn - prostak, namiętny, zakochany w Nastazji Filipownie do szaleństwa.
Rodzina Jepanczynów i osoby związane z Jepanczynami:
- Lizawieta Prokofiewna Jepanczyn - daleka krewna księcia Myszkina, dobra, choć zapalna kobieta;
- Iwan Fiodorowicz Jepanczyn - generał, mąż Lizawiety, rozsądny człowiek, stoi w cieniu żony;
- Agłaja Iwanowna Jepanczyn - najmłodsza córka Iwana i Lizawiety (21 lat), piękność domu;
- Adelajda Iwanowna Jepanczyn - średnia córka Iwana i Lizawiety (23 lata), lubi malować;
- Aleksandra Iwanowna Jepanczyn - najstarsza córka Iwana i Lizawiety (25 lat), lubi muzykę.
- Książę S.
- stara Biełokońska,
- Książę Radomski,
Rodzina Iwołginów i osoby związane z Iwołginami:
- Gawriła Ardalionowicz Iwołgin - karierowicz, nieszczęśliwy, poszukujący;
- Warwara Ardalionowna Iwołgin - niepiękna, ale rozsądna dziewczyna;
- Kola Ardalionowicz Iwołgin - gimnazjalista, mądry chłopak, czasem wydaje się jedynym normalnym w tym domu;
- Nina Aleksandrowna Iwołgin- matka Koli, Warwary i Gawriły, cicha, dobra i szanowana kobieta;
- Ardalion Aleksandrowicz Iwołgin - mąż Niny, generał, gadatliwy, wymyślający niestworzone historie.
- Pticyn - lichwiarz, zalotnik, a potem mąż Warwary Ardalionowny;
- Ferdyszczenko - alkoholik, świadomie gra rolę błazna; lokator u Iwołginów.
Inni:
- Afanasij Iwanowicz Tocki - wysoko postawiony przedsiębiorca, wychował Nastazję Filipowną, była jego kochanką;
- Lebiediew - lizus, konformista, ale dobry, często mawia: "przepraszam! jestem podły, podły".
- Hipolit - kolega Koli, chory na suchoty, wie, że umiera;
- Antyp Burdowski - uczciwy chłopak;
- Keller - znajomy Hipolita, bokser, "człowiek z pięściami".
- kuzyn Lebediewa - młody, egoistyczny hazardzista.
