Ignacy Jakub Massalski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ignacy Jakub Massalski
portret pędzla Marcello Bacciarellego
portret pędzla Marcello Bacciarellego
Herb Ignacy Jakub Massalski
Data i miejsce urodzenia 22 lipca 1727
Olekszyce
Data i miejsce śmierci 28 czerwca 1794
Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia 29 marca 1762[2]
Sakra biskupia 2 maja 1762[1]
Odznaczenia
Order Orła Białego

Ignacy Jakub Massalski (ur. w 1727, zm. w 1794) – biskup wileński (od 1762), pisarz wielki litewski w latach 1748-1754, duchowny referendarz wielki litewski w latach 1754-1762[3], konsyliarz z Senatu w konfederacji targowickiej[4], członek konfederacji grodzieńskiej w 1793 roku[5], konsyliarz Rady Nieustającej w 1775 roku[6].

Ignacy Jakub Massalski herbu Masalski Książę III urodzony (22 lipca 1727[7] w Olekszycach niedaleko Grodna, był synem Michała Józefa i bratem Adriana Józefa. Jako działacz polityczny i religijny Wielkiego Księstwa Litewskiego, fizjokrata, mecenas nauki i sztuki, patronował Wawrzyńcowi Gucewiczowi, i Franciszkowi Smuglewiczowi. Jego staraniami została przebudowana w stylu klasycystycznym katedra wileńska. W 1762 został odznaczony Orderem Orła Białego[3]. W 1764 roku był członkiem konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego[8], podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego[9].

Na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiór[10], został prezesem Komisji Rozdawniczej Litewskiej, ustanowionej dla likwidacji majątku skasowanego w Rzeczypospolitej zakonu jezuitów[11]. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze Polski[12]. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 roku[13]

W latach 17731776 jako przewodniczącym Komisji Edukacji Narodowej był „bohaterem” największej afery finansowej w dziejach polskiej edukacji, za co jedynie utracił stanowisko przewodniczącego KEN. Był członkiem konfederacji Sejmu Czteroletniego[14]. Był też czołowym stronnikiem Rosji, zwalczał dzieło Sejmu Czteroletniego, za co pobierał stałą roczną pensję od posła Rosji, Jakoba Sieversa. Figurował na liście posłów i senatorów posła rosyjskiego Jakowa Bułhakowa w 1792 roku, która zawierała zestawienie osób, na które Rosjanie mogą liczyć przy rekonfederacji i obaleniu dzieła 3 maja[15]. Był członkiem Rady Nieustającej, przystąpił do konfederacji targowickiej. Na sejmie grodzieńskim w 1793 roku został mianowany przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego członkiem deputacji do traktowania z posłem rosyjskim Jakobem Sieversem[16]. 22 lipca 1793 roku podpisał traktat cesji przez Rzeczpospolitą ziem zagarniętych przez Rosję a 25 września cesji ziem zagarniętych przez Prusy w II rozbiorze Polski[17].

W 1794 podczas insurekcji warszawskiej na rozkaz Tadeusza Kościuszki aresztowany i uwięziony. Jako targowiczanin uznany za zdrajcę, został 28 czerwca 1794 r. powieszony przez lud w Warszawie[18].

Przypisy

  1. Krzysztof R. Prokop, Sakry i suksceja święceń biskupich pasterzy Kościoła wileńskiego z drugiej oraz trzeciej tercji XVIII stulecia, Rocznik Teologii Katolickiej t. V, Białystok 2006, ISSN 1644-8855, s. 239.
  2. Hierarchia Catholica medii et recentioris aevi, t. VI, Patavii 1958, s. 442. (łac.)
  3. 3,0 3,1 Marta Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, Zamek Królewski, Warszawa 2008, s. 201.
  4. Korrespondent Warszawski Donoszący Wiadomości Kraiowe y Zagraniczne. 1792, no 64, s. 586.
  5. Korwin [Kossakowski] S., Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 221.
  6. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 86.
  7. Niekiedy spotykana jest data 1726; Marta Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, Zamek Królewski, Warszawa 2008, s. 201.
  8. Volumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 60.
  9. Elektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektorów Jana Kazimierza roku 1648, Jana III. roku 1674, Augusta II. roku 1697, i Stanisława Augusta roku 1764, najjaśniejszych Królów Polskich, Wielkich Książąt Litewskich, i.t.d. / ułożył i wydał Oswald Zaprzaniec z Siemuszowej Pietruski, Lwów 1845, s. 213.
  10. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 545-562.
  11. Stanisław Załęski, Historya zniesienia jezuitów w Polsce i ich zachowanie na Białej Rusi, t. II, Lwów 1875, s. 1-68.
  12. Volumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48.
  13. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 527.
  14. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 307.
  15. Łukasz Kądziela, Między zdradą a służbą Rzeczypospolitej. Fryderyk Moszyński w latach 1792-1793, Warszawa 1993, s. 46, Сборник Русского исторического общества, t. 47,Petersburg 1885, s. 272.
  16. Volumina Legum, t. X, Poznań 1952, s. 11.
  17. Volumina Legum t. X, Poznań 1952, s. 23, 37.
  18. Tadeusz Łepkowski, Mały słownik historii Polski, Warszawa 1964, s.186.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Michał Jan Zienkowicz
Template-Bishop.svg Biskup wileński
17621794
Template-Bishop.svg Następca
Jan Nepomucen Kossakowski