Ignacy Tokarczuk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ignacy Tokarczuk
Biskup Ignacy Tokarczuk dekorowany Orderem Orła Białego przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego (3 maja 2006)
Biskup Ignacy Tokarczuk dekorowany Orderem Orła Białego przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego (3 maja 2006)
Herb Ignacy Tokarczuk Deus Caritas
Bóg jest Miłością
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 1 lutego 1918
Łubianki Wyższe
Data i miejsce śmierci 29 grudnia 2012
Przemyśl
Biskup diecezjalny przemyski
Okres sprawowania 1966–1993 (od 1992 arcybiskup metropolita)
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 21 czerwca 1942
Nominacja biskupia 3 grudnia 1965
Sakra biskupia 6 lutego 1966
Odznaczenia
Order Orła Białego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Ignacy Tokarczuk w Wikicytatach
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 6 lutego 1966
Miejscowość Przemyśl
Miejsce katedra przemyska
Konsekrator Stefan Wyszyński
Współkonsekratorzy Wojciech Tomaka
Stanisław Jakiel

Ignacy Marcin Tokarczuk[1] (ur. 1 lutego 1918 w Łubiankach Wyższych, zm. 29 grudnia 2012 w Przemyślu) – polski biskup rzymskokatolicki, doktor filozofii, biskup diecezjalny przemyski w latach 1966–1993 (w latach 1992–1993 arcybiskup metropolita), w latach 1991–1992 arcybiskup ad personam, od 1993 arcybiskup senior archidiecezji przemyskiej. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 1 lutego 1918 w Łubiankach Wyższych koło Zbaraża[2]. W latach 1931–1937 był uczniem Państwowego Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Zbarażu, gdzie w maju 1937 złożył egzamin dojrzałości[3][4].

W tym samym roku został klerykiem Metropolitalnego Wyższego Seminarium Duchownego we Lwowie i jednocześnie studentem teologii na Uniwersytecie Jana Kazimierza[5]. Studia przerwał wybuch II wojny światowej i zajęcie Lwowa przez Sowietów, którzy zamknęli seminarium i zlikwidowali wydział teologiczny. Do września 1940 ukrywał się w Łubiankach Wyższych przed przymusowym poborem do sowieckiego wojska, następnie kontynuował studia we Lwowie w konspiracyjnym seminarium[3]. Święceń prezbiteratu udzielił mu 21 czerwca 1942 w kaplicy seminaryjnej we Lwowie Eugeniusz Baziak, biskup pomocniczy lwowski[6].

W latach 1946–1951 odbył studia w zakresie nauk społecznych i filozofii chrześcijańskiej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, które uwieńczył uzyskaniem stopnia doktora filozofii[4][5].

Prezbiter[edytuj | edytuj kod]

W latach 1942–1944 pracował jako wikariusz w parafii Złotniki koło Podhajec. W 1944 ostrzeżony o wydaniu na niego wyroku śmierci przez Ukraińską Powstańczą Armię zbiegł do Lwowa, gdzie do 1945 był wikariuszem parafii św. Marii Magdaleny[7][8].

W listopadzie 1945 opuścił Lwów. W grudniu 1945 został wikariuszem parafii Chrystusa Króla w Katowicach[2]. Gdy popadł w konflikt z lokalną komórką Polskiej Partii Robotniczej, został skierowany na studia na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, dzięki czemu uniknął represji. W latach 1951–1952 był asystentem na Wydziale Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Pracę tę porzucił w proteście przeciwko wprowadzeniu na uniwersytet komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej[2][4].

W latach 1952–1962 pracował jako wykładowca w Wyższym Seminarium Duchownym w Olsztynie „Hosianum”, będąc jednocześnie duszpasterzem w Orzechowie i w Pluskach[4][9]. Od 1954 do 1957 pełnił funkcję proboszcza w Gutkowie, następnie w latach 1957–1960 był duszpasterzem młodzieży wiejskiej studiującej w Wyższej Szkole Rolniczej w Olsztynie[2][4].

W latach 1962–1965 był zatrudniony jako adiunkt w Katedrze Teologii Pastoralnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego[4].

Biskup[edytuj | edytuj kod]

3 grudnia 1965 papież Paweł VI mianował go biskupem diecezjalnym diecezji przemyskiej[2]. Święcenia biskupie otrzymał 6 lutego 1966 w katedrze przemyskiej[7]. Głównym konsekratorem był kardynał Stefan Wyszyński, zaś współkonsekratorami biskup senior przemyski Wojciech Tomaka i biskup pomocniczy przemyski Stanisław Jakiel[1]. Jako zawołanie biskupie przyjął słowa „Deus Caritas” (Bóg jest Miłością)[10]. Biskupem został w wyniku niedopatrzenia władz PRL, które mając możliwość zawetowania nieakceptowanego nominata, nie złożyły sprzeciwu w wyznaczonym terminie[11][12].

Jako biskup diecezjalny polecił wybudować nowy gmach seminarium. Opracował reformę studiów teologicznych. Z jego inicjatywy w 1975 prymas Wyszyński reaktywował kapituły kolegiackie w Jarosławiu i Brzozowie[4]. Ustanowił 220 nowych parafii[13]. Pomimo braku zezwoleń władz PRL na budowę kościołów i nakładania kar na budowlańców za jego rządów w diecezji przemyskiej wzniesiono 430 świątyń[11][13]. Wspierał opozycję demokratyczną z Komitetu Obrony Robotników, Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Lubelskiej i NSZZ „Solidarność”[2]. Za swoją bezkompromisową postawę wobec PRL, w szczególności odważne wystąpienia przeciwko zakłamaniu i ateizacji społeczeństwa, był inwigilowany i szykanowany przez władze i Służbę Bezpieczeństwa[7][13]. Zyskał miano „biskupa niezłomnego”[7].

2 czerwca 1991 papież Jan Paweł II podniósł go do godności arcybiskupa, zaś 25 marca 1992 ustanowił metropolitą nowo powstałej metropolii przemyskiej[7]. 17 kwietnia 1993 Jan Paweł II przyjął jego rezygnację z pełnionego urzędu złożoną ze względu na ukończenie 75 lat[4].

W ramach prac Episkopatu Polski był m.in. członkiem Rady Głównej w latach 1967–1993, Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego w latach 1967–1989, Komisji ds. Budowy Kościołów, Komisji Wspólnej Episkopatu i Rządu PRL w latach 1967–1989, a także przewodniczącym Komisji „Iustitia et Pax” w latach 1970–1972[13][14].

Konsekrował biskupów pomocniczych przemyskich: Tadeusza Błaszkiewicza (1970), Stefana Moskwę (1984), Edwarda Białogłowskiego (1988) i Edwarda Frankowskiego (1989), a także był współkonsekratorem w trakcie święceń biskupich: Bolesława Pylaka (1966), Jana Ewangelisty Nowickiego (1968), Antoniego Adamiuka (1970), Mariana Rechowicza (1974), Józefa Życińskiego (1990), Jana Styrny (1991) i Wacława Świerzawskiego (1992)[1].

Zmarł 29 grudnia 2012 w Przemyślu[2]. 2 stycznia 2013 po mszy pogrzebowej w archikatedrze przemyskiej został pochowany w jej krypcie[15].

Odznaczenia, tytuły, nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

3 maja 2006 został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Orderem Orła Białego[16]. Od maja 2007 do lutego 2009 był członkiem kapituły tego orderu[17].

W 2006 miało miejsce uroczyste odnowienie jego doktoratu na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim[18]. Tytuł doctora honoris causa nadały mu Akademia Teologii Katolickiej w Warszawie w 1991[14] oraz Uniwersytet Rzeszowski w 2009[19].

Honorowe obywatelstwa przyznały mu władze: Przemyśla (1993)[20], Rzeszowa (1994)[21], Stalowej Woli (1994)[22], Jarosławia (1995)[23], Jasła (1998)[24] i Łańcuta (2006)[25].

W 1979 został laureatem Nagrody Fundacji im. Janiny Ławruk za ratowanie cerkwi greckokatolickich. W 1996 otrzymał Nagrodę im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego. W 2003 został uhonorowany medalem Polonia Mater Nostra Est[14]. W 2012 został laureatem nagrody „Świadek Historii”[26].

W 2006 otwarto w Sandomierzu Centrum Badań nad Myślą i Dziełem abp. Tokarczuka[27].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 Ignacy Tokarczuk w bazie catholic-hierarchy.org. catholic-hierarchy.org. [dostęp 2012-12-29].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Nie żyje abp Ignacy Tokarczuk. ekai.pl, 2012-12-29. [dostęp 2012-12-29].
  3. 3,0 3,1 M. Krzysztofiński: Rodem spod Zbaraża. gosc.pl, 2012-03-09. [dostęp 2012-12-29].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 H. Borcz: Odważnie bronił Kościoła i Narodu. naszdziennik.pl, 2012-12-29. [dostęp 2012-12-29].
  5. 5,0 5,1 M. Kamieniecki: Odszedł kapłan niezłomny. naszdziennik.pl, 2012-12-29. [dostęp 2012-12-29].
  6. Ze Zbaraża do Przemyśla. „Nasz Dziennik”. Nr 145 (4380), 23–24 czerwca 2012. ISSN 1429-4834. [dostęp 2012-12-30]. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Rocznica święceń kapłańskich abp. Ignacego Tokarczuka – „biskupa niezłomnego”. ekai.pl, 2012-06-21. [dostęp 2012-06-21].
  8. Wiedziałem, że mogą mnie zabić. ekai.pl, 2012-12-29. [dostęp 2012-12-30].
  9. Abp Tokarczuk obchodzi 90-te urodziny. ekai.pl, 2008-02-01. [dostęp 2012-12-30].
  10. Ignacy Tokarczuk na stronie archidiecezji przemyskiej – opis herbu. przemyska.pl (arch.). [dostęp 2012-12-30].
  11. 11,0 11,1 Niezłomny i wierny. ekai.pl, 2012-08-02. [dostęp 2012-12-30].
  12. P. Chmielowiec. Twardy przeciwnik PRL. „Nasz Dziennik”. Nr 44 (2757), 21 lutego 2007. ISSN 1429-4834. [dostęp 2012-12-30]. 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 To niezwykły człowiek i wybitny biskup. ekai.pl, 2012-06-24. [dostęp 2012-12-29].
  14. 14,0 14,1 14,2 Zmarł abp Ignacy Tokarczuk. ipn.gov.pl. [dostęp 2012-12-30].
  15. Pogrzeb abp. Ignacego Tokarczuka. ekai.pl, 2013-01-02. [dostęp 2013-01-02].
  16. M.P. z 2006 r. Nr 46, poz. 481
  17. Abp Ignacy Tokarczuk nie jest już członkiem Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 2009-02-05. [dostęp 2012-12-29].
  18. Stalowa Wola: abp Tokarczuk odnowił swój doktorat. ekai.pl, 2006-04-19. [dostęp 2012-12-29].
  19. Abp Ignacy Tokarczuk doktorem honoris causa Uniwersytetu Rzeszowskiego. info.wiara.pl, 2009-06-16. [dostęp 2010-07-31].
  20. T. Trojnar: Ks. Arcybiskup Ignacy Tokarczuk. przemysl.pl, 2007-05-15. [dostęp 2012-12-29].
  21. Tytuły honorowych obywateli wręczone. rzeszowska24.pl, 2012-10-07. [dostęp 2012-12-29].
  22. Honorowi Obywatele Miasta Stalowa Wola. bip.stalowawola.pl. [dostęp 2012-12-29].
  23. Honorowi Obywatele Miasta Jarosławia. jaroslaw.pl. [dostęp 2012-12-29].
  24. Nie żyje arcybiskup Ignacy Tokarczuk Honorowy Obywatel Miasta Jasła. jaslo4u.pl, 2012-12-29. [dostęp 2012-12-29].
  25. Abp Tokarczuk honorowym obywatelem. info.wiara.pl, 2006-09-07. [dostęp 2012-12-29].
  26. Wręczenie nagrody honorowej „Świadek Historii” Jego Ekscelencji abp. Ignacemu Tokarczukowi – Przemyśl, 3 września 2012. ipn.gov.pl. [dostęp 2012-12-30].
  27. Sandomierz: otwarto Centrum Badań nad Myślą i Dziełem abp. Tokarczuka. ekai.pl, 2006-01-07. [dostęp 2012-12-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]