Igor Kurczatow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Igor Wasiljewicz Kurczatow (ros. Игорь Васильевич Курчатов, ur. 12 stycznia 1903 w Simskim Zawodzie na Uralu, zm. 7 lutego 1960) – radziecki fizyk jądrowy, uznawany za ojca radzieckiej bomby atomowej. Trzykrotny Bohater Pracy Socjalistycznej (1949, 1951, 1954).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent uniwersytetu w Symferopolu (1923). W 1933 podjął badania z dziedziny fizyki jądrowej. W 1939 opublikował pracę na temat reakcji nuklearnej. Po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej w 1941 jego badania zostały wstrzymane, a on zajął się problemem demagnetyzacji kadłubów okrętów.

Już w 1942 przewidział, nawet dokładniej niż Einstein, ogromną moc bomby atomowej, estymując, że rozbijając jądra w kilogramie uranu uzyska się energię równą wybuchowi 20 tys. ton trotylu. W 1943 objął kierownictwo zespołu naukowców pracujących nad skonstruowaniem bomby atomowej, co zostało uwieńczone sukcesem w 1949, głównie dzięki informacjom uzyskanym od radzieckich szpiegów, a zwłaszcza Klausa Fuchsa, którzy wykradali tajne informacje z projektu Manhattan. Powszechnie uznaje się, że bez tych informacji zbudowanie bomby zajęłoby mu od 3 do 5 lat dłużej mimo, iż w przeciwieństwie do zespołu amerykańskiego, badania prowadził sam[styl do poprawy]. Mając już technologię bomby atomowej, jako pierwszy na świecie zbudował bombę wodorową, nawet przed zespołem amerykańskim.

W 1946 uruchomił pierwszy radziecki reaktor jądrowy. Zbudowano dzięki niemu również pierwszą na świecie elektrownię atomową, którą uruchomiono 27 czerwca 1954 w Obnińsku. Po doświadczeniu mocy bomb, które zbudował, stał się, podobnie jak wielu jego odpowiedników w USA z projektu Manhattan, gorącym zwolennikiem zaprzestania prób jądrowych. Nie przekonały go nawet słowa Chruszczowa: "Zajmij się lepiej swoją nauką. My się będziemy troszczyli o politykę". Kierowany przez niego zespół pracował również nad wykorzystaniem energii nuklearnej do produkcji energii elektrycznej i napędu okrętów.

W 1956 ogłoszono jego nominację na stanowisko dyrektora Instytutu Energii Atomowej Akademii Nauk ZSRR, sprawował ją do śmierci i po nim przejął ją jego najwierniejszy uczeń Andriej Sacharow któremu powierzył misje wykorzystania energii atomowej dla ludzkości.

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Został odznaczony m.in. trzykrotnie Medalem "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (29 października 1949, 8 grudnia 1951, 4 stycznia 1954), pięciokrotnie Orderem Lenina oraz dwukrotnie Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy. Czterokrotny laureat Nagrody Stalinowskiej (1942, 1949, 1951, 1954) i Nagrody Leninowskiej (1957).

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Jego nazwiskiem nazwano ulicę w mieście Prypeć wybudowanym dla pracowników elektrowni jądrowej przy Czarnobylu. Na jego cześć nazwano także miasto znajdujące się w Rosji, w którym głównym źródłem energii jest elektrownia jądrowa. Ciekawostką jest, że obie elektrownie (ta w Czarnobylu jak i ta w Kurczatowie) są identyczne, oraz wykorzystują ten sam reaktor RBMK.

Po śmierci jego imieniem Rosjanie nazwali pierwiastek kurczatow (Ku), jednak IUPAC ostatecznie nadała mu nazwę rutherford.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg