Igor Newerly

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Igor Newerly
Igor Newerly.jpg
Igor Newerly, Warszawa 1987
Imiona i nazwisko Igor Abramow-Newerly
Data i miejsce urodzenia 24 marca 1903
Zwierzyniec
Data i miejsce śmierci 19 października 1987
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła Pamiątka z Celulozy
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej
Cytaty w Wikicytatach Cytaty w Wikicytatach
Grób Igora Newerlego i jego żony Barbary na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008

Igor Newerly, właściwie Igor Abramow-Newerly (ur. 24 marca 1903 w Zwierzyńcu koło Białowieży, zm. 19 października 1987 w Warszawie) – polski pisarz i pedagog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w rodzinie rosyjsko-polskiej, syn Mikołaja Abramowa (który był kapitanem 8. Pułku Estońskiego) i Wiery Teresy[1]. Jego dziadek Józef Newerly, Czech, był wielkim łowczym cara Mikołaja II.

Studiował prawo na Uniwersytecie Kijowskim (skąd został relegowany za poglądy) i pedagogikę na Wydziale Nauk Społecznych w Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie.

W latach 1918–1921 działał we Wszechzwiązkowym Leninowskim Komunistycznym Związku Młodzieży (Komsomole), z którego wystąpił razem z grupą kolegów. Po założeniu kółka socjaldemokratycznego w Kijowie aresztowany i zesłany do Odessy. Po wydrukowaniu z kolegą ulotki i rozrzuceniu jej przed giełdą pracy w Odessie skazany administracyjnie na zsyłkę, zbiegł w Kijowie w trakcie etapu z Odessy na Sołowki i przekroczył granicę na Horyniu koło Ostroga, opuszczając nielegalnie ZSRR. Od 1925 rozpoczął w Warszawie działalność w postępowym ruchu wychowawczym, nawiązując m.in. kontakt z Januszem Korczakiem. W 1926 został jego sekretarzem. W 1932 przejął od Korczaka redakcję Małego Przeglądu, który redagował do 1939 r.

Debiutował w 1932 na łamach prasy jako publicysta pod nazwiskiem Jerzy Abramow.

W czasie okupacji działacz podziemia, aresztowany w 1943 r. przez gestapo, do końca wojny przebywał w obozach koncentracyjnych na Majdanku, w Oświęcimiu, Oranienburgu i Bergen-Belsen.

W 1945 ponownie podjął działalność społeczno-wychowawczą. Pracował w Robotniczym Towarzystwie Przyjaciół Dzieci, był redaktorem pisma dla młodzieży Świat Przygód.

Po wojnie rozwinął działalność literacką, odgrywał dużą rolę w życiu i działalności środowiska literackiego, opiekował się Kołem Młodych Pisarzy, od 1964 roku przez dwie kadencje pełnił funkcję prezesa Warszawskiego Oddziału ZLP. W 1964 roku podpisał list pisarzy polskich, protestujących przeciwko listowi 34, wyrażając protest przeciwko uprawianej na łamach prasy zachodniej oraz na falach dywersyjnej rozgłośni radiowej Wolnej Europy, zorganizowanej kampanii, oczerniającej Polskę Ludową[2].

Na podstawie powieści Pamiątka z Celulozy Jerzy Kawalerowicz zrealizował film fabularny w dwóch częściach pt. Celuloza i Pod Gwiazdą Frygijską. Na podstawie opowiadania powstał film telewizyjny Kasztelanka. Powieści Newerlego zostały tłumaczone na wiele języków.

W 1947 wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej, a od 1948 do 1966 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W geście pomocy dysydentom prześladowanym przez władze PRL fikcyjnie zatrudniał Jacka Kuronia jako swego osobistego sekretarza.

Był żonaty z Barbarą Jarecką (od 14 kwietnia 1931). Ojciec pisarza i dramaturga Jarosława Abramowa-Newerlego.

Nagrody i uhonorowania[edytuj | edytuj kod]

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Powieści i memuary[edytuj | edytuj kod]

Ekranizacje i scenariusze filmowe[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Igora Newerly'ego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 1.
  2. Dziennik Polski, rok XX, nr 111 (6303), 12 maja 1964 roku, s. 2.
  3. 20 czerwca 1947 „za wybitne zasługi na polu opieki nad dzieckiem” M.P. z 1947 r. Nr 103, poz. 685
  4. 15 lipca 1954 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1564
  5. 15 stycznia 1955 M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400, str. 1630
  6. Dziennik Polski, rok XV, nr 172 (4793), s. 9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Igor Newerly, Zostało z uczty bogów
  • Michał Grynberg, Księga Sprawiedliwych (Book of the Righteous), Warsaw, PWN, 1993. (ill., ports., 766 pp.)
  • Biograficzny artykuł jubileuszowy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]